Recensie

Driekoningenavond/Twelfth Night of: zie zelf maar
De Theatertroep
★★★☆☆ Toneel
13 januari 2017 - Frascati, Amsterdam - Speellijst
Aanstekelijke afrekening met voorgeschreven rollen
Door gepubliceerd 14 januari 2017

Het nog altijd piepjonge Amsterdamse collectief De Theatertroep stort zich op Shakespeares Twelfth Night, or What You Will. Het levert een voorstelling op die onder de titel Driekoningenavond/Twelfth Night of: zie zelf maar met aanstekelijk plezier dolt en afrekent met voorgeschreven rollen. Of dat nou die van het stuk of die van de maatschappij zijn.

Een van de modewoorden van de laatste jaren is gender fluidity, het idee dat genderidentiteit niet moet worden beschouwd in de absolute termen van man-vrouw. In de jaren negentig schreef Judith Butler al over gender als constructie, als product van performativiteit, en ook over de ruimte daarvan af te wijken. De vragen die dat oproept zijn interessant: verschillen mannen en vrouwen wel zo veel van elkaar als de maatschappij ons doet geloven? En is het eigenlijk waardevol om in die absolute termen te praten over gender?

In Twelfth Night van William Shakespeare zitten dat soort vragen verstopt. Verstopt onder de wanorde van mannen die vrouwen spelen die zich voordoen als mannen (vrouwen mochten immers niet op het toneel). En dat wordt dan allemaal verliefd op elkaar, of althans op wat men denkt dat de ander is. De Theatertroep gooit het hele boeltje nogmaals om en laat vrijwel alle mannenrollen spelen door vrouwen en vice versa. Wie denkt dat dat verwarrend is, heeft gelijk, maar dat is precies de essentie ervan. Evenals het stuk is deze enscenering zich bewust van zijn eigen chaos en speelt daarmee.

In het stuk zitten talloze verwijzingen naar acteren en het spelen van rollen en De Theatertroep maakt dat tot het centrum van de enscenering. Er wordt geen poging gedaan te verhullen dat we hier kijken naar toneelspelers; pontificaal in het midden zit Patrick Duijtshoff met het script in zijn handen aan een lange tafel waar de acteurs zelden meer dan een paar stappen vandaan zetten. Maar de pogingen hen of zelfs de tekst te sturen zijn amper succesvol. Als de verwarring bijna compleet is, delen de acteurs glazen wijn uit aan het publiek. Misschien zodat we dubbel gaan zien van dronkenschap voor de laatste scène waarin Viola en Sebastiaan (beiden gespeeld door Kyrian Esser) samen op het toneel staan.

Tegelijk grijpt die nadruk op het spelen van rollen dus ook in de genderrollen. Alle toespelingen op genitaliën benadrukken alleen maar dat die obsessie met biologisch geslacht de genderidentiteit beknot. En misschien ook wel de liefde. Plato schreef in zijn Symposium een mythe waarin er drie geslachten waren die door de Goden werden gespleten (prachtig bezongen en verbeeld in de film Hedwig and the Angry Inch). Sindsdien zijn we op zoek naar onze wederhelft. Maar fascinerend aan die mythe is dat het splijten van de geslachten drie varianten aan wederhelften opleverde: man-man, vrouw-vrouw en vrouw-man. En daarin kun je een boodschap zien die ook De Theatertroep door alle dwaasheid heen laat schemeren. Weg met het normatief. We zijn allemaal varianten.

Foto: Jorn Heijdenrijk

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

de Volkskant
★★★★☆
'Klinkt flauw misschien, maar het helpt dat Shakespeares tekst in de bewerking van de Theatertroep ook echt grappig is. De elf spelers maken het af, met hun briljante, zogenaamd terloopse stijl van spelen, alsof ze het allemaal ter plekke staan te verzinnen en alsof het allemaal ter plekke in elkaar kan donderden (wat het natuurlijk nooit doet, nooit écht).' Vincent Kouters
Trouw
★★★☆☆
'Hun bewerking gaat van tjakke-tjakke-tjak: lekker snel en snappy, doorspekt met spreektaal en toch poëtisch. Bovendien 'spelen' alle elf spelers tegelijkertijd zichzelf, sterk geïnspireerd door theatercollectieven als Discordia, 't Barre Land en aanverwanten.' Sara van der Kooi
NRC Handelsblad
★★★★☆
'Een bijzondere vondst is dat het androgyne tweetal Viola en Sebastiaan door een enkele speler wordt vertolkt, Kyrian Esser. Hij draagt een mannenkostuum met een stuk touw als broekriem, maar op onnavolgbare wijze kan hij evengoed zijn vrouwelijke keerzijde spelen. Voor zover ik weet is dit de eerste keer dat een acteur de tweeling vertolkt. Dat leidt tot fraai gespeelde verwondering, zowel bij hemzelf als bij de anderen.' Kester Freriks
Het Parool
★★★★☆
'Intelligent en gelaagd theater is het, goed gespeeld (uitschieter: Kyrian Esser) en buitengewoon geestig. Het spelplezier spat eraf.' Joukje Akveld

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , ,

  • Elders

    de Volkskant
    ★★★★☆
    'Klinkt flauw misschien, maar het helpt dat Shakespeares tekst in de bewerking van de Theatertroep ook echt grappig is. De elf spelers maken het af, met hun briljante, zogenaamd terloopse stijl van spelen, alsof ze het allemaal ter plekke staan te verzinnen en alsof het allemaal ter plekke in elkaar kan donderden (wat het natuurlijk nooit doet, nooit écht).' Vincent Kouters
    Trouw
    ★★★☆☆
    'Hun bewerking gaat van tjakke-tjakke-tjak: lekker snel en snappy, doorspekt met spreektaal en toch poëtisch. Bovendien 'spelen' alle elf spelers tegelijkertijd zichzelf, sterk geïnspireerd door theatercollectieven als Discordia, 't Barre Land en aanverwanten.' Sara van der Kooi
    NRC Handelsblad
    ★★★★☆
    'Een bijzondere vondst is dat het androgyne tweetal Viola en Sebastiaan door een enkele speler wordt vertolkt, Kyrian Esser. Hij draagt een mannenkostuum met een stuk touw als broekriem, maar op onnavolgbare wijze kan hij evengoed zijn vrouwelijke keerzijde spelen. Voor zover ik weet is dit de eerste keer dat een acteur de tweeling vertolkt. Dat leidt tot fraai gespeelde verwondering, zowel bij hemzelf als bij de anderen.' Kester Freriks
    Het Parool
    ★★★★☆
    'Intelligent en gelaagd theater is het, goed gespeeld (uitschieter: Kyrian Esser) en buitengewoon geestig. Het spelplezier spat eraf.' Joukje Akveld