Recensie

Een meeuw
Toneelgroep Oostpool
★★★☆☆ Toneel
18 maart 2017 - Stadstheater, Arnhem - Speellijst
Een strak gekunstelde Tsjechov
Door gepubliceerd 19 maart 2017

Voor de voorstelling begint, horen we het geluid van een orkest dat aan het stemmen is. Als het doek opent, zien we in een imposant en kleurrijk decor een trillende Daniel Cornelissen als dokter Dorn. Niet als een 55-jarige die er nog goed uitziet en ‘bij de vrouwen nog altijd in smaak valt’, zoals Tsjechov hem omschrijft. Hier is hij een in een zichzelf gekeerde bijna seniele dokter die op de gekste momenten in gezang uitbarst en besluit met een droogkomisch ‘Super!’. Wanneer de zes andere acteurs zich vervolgens nadrukkelijk aan het publiek presenteren, is duidelijk dat we geen traditioneel avondje Tsjechov hoeven te verwachten.

Integendeel, regisseur Marcus Azzini benadrukt gedurende de hele voorstelling het gekunstelde van Een meeuw. Geen wonder, want dat is een van de thema’s van het stuk waarin een oude en jonge schrijver (Trigorin en Kostja), een oude en een jonge actrice (Arkadina en Nina), centraal staan. Ze willen nadrukkelijk gezien worden, of zijn juist bang in de vergetelheid te raken. Hetzelfde geldt voor de andere personages: de oude Sorin (mooie rol van Peter Bolhuis) had schrijver willen worden en trouwen, maar beide plannen bleven dromen. De jonge Masja is hevig verliefd op Kostja, maar wordt door hem genegeerd, de leraar Medwedenko (Abe Dijkman) wordt door helemaal niemand serieus genomen. Alleen dokter Dorn (Daniel Cornelissen) heeft juist alles al gezien en lijkt verveeld te wachten op de dood.

Doordat in de bewerking van Fanne Boland twee personages (Polina en haar man Ilja) zijn geschrapt en Azzini de leeftijdsverschillen dikker aanzet, ligt het gevaar van een al te schematische voorstelling op de loer. Temeer daar met geluidseffecten de motieven in het stuk extra geaccentueerd worden. Zo horen we het geluid van een meeuw zodra Nina dat woord in de mond neemt, en wordt elke opmerking over het slechte weer meteen gevolgd door het geluid van onweer.

Een meeuw is echter meer dan een toneelstuk over generatieconflicten en ambities, het is ook een tragikomische liefdescarrousel waarin uiteindelijk niemand het geluk vindt, een stuk over standsverschillen en een familiedrama. Alle personages worstelen met de vraag hoe betekenis te geven aan hun leven.

Azzini speelt ook met een variant op die vraag: hoe nu te acteren? Speel je met Tsjechovs eindeloos aangehaalde uitspraak ‘Niet te theatraal!’ indachtig, kom je daar juist tegen in verzet of kies je voor een middenweg? Azzini maakt geen eenduidige keuze. Er zijn momenten van verstild, bijna realistisch spel, er zijn momenten waarin de acteurs zich groots en meeslepend laten meeslepen door het drama en er is steevast het directe en zeer bewuste spelen naar het publiek.

Dat vergt veel van de acteurs, maar gelukkig zijn alle rollen uitmuntend bezet. Ariane Schluter zet een heerlijk vileine maar ook kwetsbare Arkadina neer, Vincent van der Valk speelt met een mengeling van jeugdige bravoure en vertwijfeling Kostja en heeft in Martijn Nieuwerf een ideale tegenspeler. Anna Raadsveld speelt overtuigend de verveling en wanhoop van Masja en Sigrid ten Napel maakt een indrukwekkend toneeldebuut als de ietwat naïeve Nina.

In de strakke personenregie houdt Azzini het tempo hoog, waardoor de voorstelling geen moment inzakt. Maar ondanks het sterke spel en de mooie vondsten, mist het resultaat de intensiteit en de dwingende urgentie die andere voorstellingen van Azzini zo sterk maken.

Foto: Sanne Peper

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

de Volkskrant
★★★☆☆
'Zoals elke regisseur is ook Marcus Azzini het aan zijn stand verplicht iets met zijn Meeuw te doen. Hij vereenzelvigt zich vast meer met de jonge Kostja dan met de oude, gearriveerde garde. Dus heeft hij een bijna stripverhaalachtige vorm bedacht: een decor (ontwerp: Teun Mosk) bestaande uit felbelichte kleurvlakken (lila, roze, geel, groen) en spelers in expres lelijke kostuums met nog lelijker pruiken. De speelstijl is navenant: licht geëxalteerd, rumoerig, met een voortdurende houding van 'kijk mij hier nou eens interessant aanwezig zijn'.' Hein Janssen
Trouw
★★★★★
'Dat deze Meeuw over nog veel meer gaat dan ambitie, onmacht en passie is aan alles af te zien. Het gaat ook over kunst, kunstenaars en het effect daarvan op beschouwer en emotie.' Hanny Alkema
NRC Handelsblad
★★☆☆☆
'De sterke acteurs zorgen nog voor lichtpuntjes, waarbij met name Nieuwerf mooie scènes heeft – zijn Trigorin is slecht en tegelijk deerniswekkend maakt. Lof verdient ook de jonge Daniël Cornelissen, die onherkenbaar vermomd als de stokoude Dorn met sublieme timing steeds opnieuw de komische noot verzorgt. Maar al met al komen Tsjechovs geraffineerde psychologie en existentiële thematiek in deze losgezongen, artificiële vorm uiteindelijk onvoldoende overtuigend over.' Herien Wensink
Telegraaf
★★★★☆
'Regisseur Marcus Azzini heeft de klassieker van Tsjechov bij Toneelgroep Oostpool grondig onder handen genomen en er middels sterke vormvondsten (geluidseffecten, aankleding) haast een kunstwerk binnen een kunstwerk van gemaakt. De jonge Kostja (Vincent van der Valk) en Nina (Sigrid ten Napel) steken bleekjes en kleurloos af tegen de bonte achtergrond. Zij zijn nog zoekend naar erkenning, naar hun plek in het leven. De moeder van Kostja daarentegen, de beroemde actrice Arkadina (Ariane Schluter), gaat gekleed in schreeuwerig rood, de depressieve Masja (Anna Raadsveld) in bijbehorend stemmig zwart en slapjanus Trigorin (Martijn Nieuwerf) in weekhartig roze. Niets is hier toeval. Alles is kunstmatig.' Esther Kleuver
Het Parool
★★★☆☆
'Door de vormgeving en speelstijl gaat deze tekst van Tsjechov voor regisseur Marcus Azzini om zien en - vooral - gezien worden. Bij de jonge generatie gaat dat gepaard met een fladderige naïviteit, bij de oudere generatie met een haast gemakzuchtige passiviteit. Maar de behoefte manifesteert zich onverminderd.' Sander Janssens

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , , , , , , , , , , ,

  • Elders

    de Volkskrant
    ★★★☆☆
    'Zoals elke regisseur is ook Marcus Azzini het aan zijn stand verplicht iets met zijn Meeuw te doen. Hij vereenzelvigt zich vast meer met de jonge Kostja dan met de oude, gearriveerde garde. Dus heeft hij een bijna stripverhaalachtige vorm bedacht: een decor (ontwerp: Teun Mosk) bestaande uit felbelichte kleurvlakken (lila, roze, geel, groen) en spelers in expres lelijke kostuums met nog lelijker pruiken. De speelstijl is navenant: licht geëxalteerd, rumoerig, met een voortdurende houding van 'kijk mij hier nou eens interessant aanwezig zijn'.' Hein Janssen
    Trouw
    ★★★★★
    'Dat deze Meeuw over nog veel meer gaat dan ambitie, onmacht en passie is aan alles af te zien. Het gaat ook over kunst, kunstenaars en het effect daarvan op beschouwer en emotie.' Hanny Alkema
    NRC Handelsblad
    ★★☆☆☆
    'De sterke acteurs zorgen nog voor lichtpuntjes, waarbij met name Nieuwerf mooie scènes heeft – zijn Trigorin is slecht en tegelijk deerniswekkend maakt. Lof verdient ook de jonge Daniël Cornelissen, die onherkenbaar vermomd als de stokoude Dorn met sublieme timing steeds opnieuw de komische noot verzorgt. Maar al met al komen Tsjechovs geraffineerde psychologie en existentiële thematiek in deze losgezongen, artificiële vorm uiteindelijk onvoldoende overtuigend over.' Herien Wensink
    Telegraaf
    ★★★★☆
    'Regisseur Marcus Azzini heeft de klassieker van Tsjechov bij Toneelgroep Oostpool grondig onder handen genomen en er middels sterke vormvondsten (geluidseffecten, aankleding) haast een kunstwerk binnen een kunstwerk van gemaakt. De jonge Kostja (Vincent van der Valk) en Nina (Sigrid ten Napel) steken bleekjes en kleurloos af tegen de bonte achtergrond. Zij zijn nog zoekend naar erkenning, naar hun plek in het leven. De moeder van Kostja daarentegen, de beroemde actrice Arkadina (Ariane Schluter), gaat gekleed in schreeuwerig rood, de depressieve Masja (Anna Raadsveld) in bijbehorend stemmig zwart en slapjanus Trigorin (Martijn Nieuwerf) in weekhartig roze. Niets is hier toeval. Alles is kunstmatig.' Esther Kleuver
    Het Parool
    ★★★☆☆
    'Door de vormgeving en speelstijl gaat deze tekst van Tsjechov voor regisseur Marcus Azzini om zien en - vooral - gezien worden. Bij de jonge generatie gaat dat gepaard met een fladderige naïviteit, bij de oudere generatie met een haast gemakzuchtige passiviteit. Maar de behoefte manifesteert zich onverminderd.' Sander Janssens