Hummelinck Stuurman Theaterbureau
Aquarium
★★★★☆
Fictie en feiten, droom en realiteit

18 februari 2018
Gezien op 17 februari 2018, DeLaMar Theater, Amsterdam

‘Hoe zit het dan met openstaan voor de ander?’ ‘Dat geldt alleen voor de literatuur lieverd, in het echte leven blijf je zo vér mogelijk vandaan bij alle mensen die niet exáct op je lijken.’ We zijn op het verkeerde been gezet door de marketing. Want meer nog dan over afluisterpraktijken lijkt Aquarium te gaan over kunst versus feiten, droom versus realiteit, big data versus papieren paginanummers. Een geestige komedie, in een regie van Aat Ceelen, die ons afwisselend fictie en werkelijkheid voor ogen houdt zonder dat we een van beide goed te pakken krijgen.

Birgit (Jacqueline Blom), presentatrice van een boekenprogramma op tv, betrekt met haar jongere vriend Walter (Guy Clemens) een nieuwe woning. Dan staan de buren op de stoep voor koffie. En of die alsjeblieft op temperatuur mag zijn. Koffie pleegt men te branden tussen twee strikt aanbevolen temperaturen. Anders wordt ie slap of bitter. De nieuwe buurman, Rudy (Pierre Bokma), spuit zijn feitenkennis zonder mate, en ook als er niet om wordt gevraagd. Hij doet iets bij de inlichtingendienst. Wat precies? Daar kan hij niks over loslaten, antwoordt zijn vrouw Doris (Annick Boer).

Je voelt als toeschouwer al op je klompen aan dat daar natuurlijk heel veel over losgelaten gaat worden. Bijvoorbeeld dat er een dossier is over Walter, die als schrijver iedere vrijdag aan een geheim project werkt en ooit een ongelukkige combinatie van zoekwoorden heeft ingetypt. Hij blijkt later zelfs ‘hoge prioriteit’ te zijn. En dan verstuurt Rudy ook nog eens per ongeluk een aanval naar de inlichtingendienst vanaf Walters adres.

Tegenover de angst om te worden afgeluisterd staat Birgit. Narcistisch als ze is, zou Birgit er juist een moord voor doen eens afgeluisterd te worden, maar niemand wil maar een dossier over haar aanleggen. Een mooie thematiek: we willen allemaal gezien en gevolgd worden en nemen de risico’s met graagte op de koop toe. Tegelijkertijd staan fictie en feiten tegenover elkaar. Zodra we in een dataset een patroon herkennen dat significant blijkt te zijn, zien we dat als waarheid. Terwijl het uitgangspunt van fictie juist is dat het die klinische vorm van waarheid niet accepteert. De realiteit is immers een verzameling van perspectieven. En laat niemand je wat anders wijsmaken.

Nathan Vecht schrijft een geestige voorstelling die aan het denken zet en hier en daar een tikje uitdeelt aan de kunstwereld, maar de toeschouwer ook weer niet vreselijk scherp aan de tand voelt. Je kan na deze voorstelling nog rustig onderuitgezakt blijven zitten wat je privacy betreft.

‘Nog een leugen en ik breek je nek.’ Zijn stem gaat bijna kirrend omhoog. Het is haast een gemeenplaats geworden, maar wat is het toch een cadeau om Pierre Bokma in een komische rol te zien spelen. Hij stelt zijn zinnen nu eens uit, raffelt ze dan weer aan elkaar en berijdt Annick Boer met choreografische schwung tegen het aanrecht. Bokma is toch een beetje de Sven Kramer onder de acteurs (op de afgelopen 10 km na). Iedereen zit te likkebaarden als hij het ijs op moet en je kan ervan op aan dat zijn timing ieder rondje weer staat als een huis. Maar hij neemt af en toe ook gerust een andere baan dan voorgeschreven was.

We hebben te maken met een topcast. De nasale droogkomische timing van Annick Boer, het hysterische narcisme dat Jacqueline Blom haar karakter meegeeft en de verongelijktheid waarmee Guy Clemens Walter speelt. Het spel moet aan het begin even op gang komen, maar daarna is het een groot feest.

Houten verhuiskisten tekenen het podium als een merkwaardig droomdecor (Michiel Voet). Op de bovenste houten plank verschijnt af en toe een projectie van voorbijtrekkende wolken. Het decor voelt aan zoals Mulisch beschreef in Siegfried: ‘dat het geschilderde [theaterdecor op de achtergrond] de werkelijkheid lijkt, maar dat al die werkelijke [decorstukken ervoor] in het kunstlicht en de stilstaande lucht van het theater een irreële, kunstzinnige status hebben gekregen.’ Het droombeeld lijkt echt, de echte dingen hebben het uiterlijk van een droom.

Foto: Ben van Duin

Elders

de Volkskrant
★★☆☆☆

'Minder geslaagd is de uitwerking van de personages, die enigszins schetsmatig blijven, waardoor er voor de acteurs weinig ontwikkeling te spelen valt. Met de introductie van het tweede koppel wordt Aquarium óók een huwelijksdrama à la Edward Albee of Lars Norén: de tergende nabijheid van een ander stel brengt de breuklijnen in een relatie aan het licht. Maar die spanning wordt in de regie niet goed uitgewerkt, omdat Ceelen geen heldere keuze maakt: Aquarium aarzelt tussen farce, thriller, huiskamerdrama en maatschappelijk statement, en blijft van alles een beetje.' Herien Wensink

Trouw
★★★☆☆
'Het thema past in het prille oeuvre van Nathan Vecht, die naam maakt met stukken vol onderkoelde humor en modern onbehagen. Ook Aquarium is zeer vermakelijk, maar blijft een beetje vlak. Dat ligt aan de karikaturale personages in de regie van Aat Ceelen, waarin alleen loser Walter een echt gezicht krijgt.' Alexander Hiskemuller
Telegraaf
★★★★☆
'Van Pierre Bokma als de volgzame ambtenaar met duivelse trekjes, van Jacqueline Blom als de zelfingenomen Birgit die er zo van overtuigd is dat de hele wereld om haar draait. Van Guy Clemens die als Walter werkelijk niet weet waar hij in verzeild is geraakt en van Annick Boers komische talent om zich als Doris zoveel onschuldiger en oprechter voor te doen dan ze is. Aquarium is een geslaagde komedie met nachtmerrie-achtige accenten, die gelukkig te absurd zijn om van wakker te liggen.' Maaike Staffhorst
Het Parool
'Aquarium is in de regie van Aat Ceelen een aardige komedie waar de lach volop wordt geoogst, maar waar de zwarte kant van deze inbreuk op de privacy van Birgit en Walter te weinig uit de verf komt. De karakters van indringers Doris en Rudi blijven behoorlijk oningevuld, maar dat maakt ze niet spannender.' Hans Smit

1 Reactie op "Aquarium"

  1. ArthurStenfertKroese schreef:

    Onnozele fout in de recensie. Koffiebonen worden gebrand. Koffie zet je met kokend water en moet daarna in een bandbreedte qua temperatuur bewaard worden. Dit laatste is wat Rudy beweerde.

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.