Recensie

Zohre, een Afghaans Nederlandse soap
Marjolijn van Heemstra
★★★★☆ Toneel
22 april 2017 - Theater aan Het Spui, Den Haag - Speellijst
Wat is solidariteit?
Door gepubliceerd 23 april 2017

In de voorstelling die documentair theatermaker Marjolijn van Heemstra samen met de uit Afghanistan gevluchte Zohre Norouzi maakte, vertellen ze het verhaal van hun ontmoeting en de daaropvolgende vriendschap. Op schurende en ontroerende wijze stelt de voorstelling vragen over westers paternalisme, altruïsme en solidariteit.

De laatste jaren maakte Marjolijn van Heemstra enkele voorstellingen waarin ze het verhaal van een ander centraal zet. Het leverde mooie ontmoetingen op, waarin de regisseur steeds een theatrale vorm zocht die bij haar tegenspeler aansloot: de katholieke mis in Als ik de liefde niet heb en de muzikale road movie in het project Sirens, waarin ze samen met singer/songwriter Maaike Wybenga op scène stond.

In Zohre, een Afghaans-Nederlandse soap staat de clou al in de titel: de centrale metafoor die in de voorstelling gehanteerd wordt is The Secrets of This House, de eerste soap die in Afghanistan werd gemaakt. De laatste aflevering die Zohre Norouzi in haar geboorteland zag eindigde in een cliffhanger, waarna de serie vanwege geweldsdreiging werd stopgezet. Het ongewisse lot van hoofdpersonage Zoraya valt samen met de onzekere toekomst van Norouzi zelf en de voorstelling is een theatrale poging om beide verhalen van een einde te voorzien.

Of althans, zo ziet Van Heemstra het in eerste instantie voor zich. Vanaf het moment dat ze Nourouzi over de vloer krijgt (eerst als kinderoppas en daarna als house guest) zet ze zich in om de Afghaanse met haar problemen te helpen: met een baan vinden, met problemen met de woningcorporatie, met alle duizend-en-een administratieve handelingen die je als nieuwkomer in Nederland onder de knie moet krijgen. Op slimme, schurende wijze laat Van Heemstra echter zien dat goede bedoelingen niet altijd gespeend zijn van paternalisme en morele zelffelicitatie: in haar meest gefrustreerde momenten wordt ze steeds prescriptiever en verlangt ze naar het moment dat ze Norouzi weer met een gerust hart kan uitzwaaien.

Norouzi blijft er grotendeels stoïcijns onder. Ze ontpopt zich in de voorstelling tot een sympathieke acteur met een goed gevoel voor timing en understatement en biedt zo prettig tegenwicht aan Van Heemstra´s idealistische sturm und drang. Gelukkig blijft ze niet het hele stuk de redelijkheid zelve, wat toch ook een soort exotisme zou zijn: in de sterkste scène van het stuk dient ze Van Heemstra hard van repliek als die haar van passiviteit beticht.

In het prachtige, humane slot weet Norouzi in enkele zinnen in het Dari de centrale vragen die het stuk oproept scherp te onderstrepen. Wat is èchte solidariteit? Wat betekent het om iemand in een andere positie dan jij te helpen? En wat heeft dat alles met liefde te maken? De unieke combinatie van empathie, humanisme, moralisme en zelfkritiek die Van Heemstra in haar stukken weet te leggen komt in Zohre, een Afghaans Nederlandse soap andermaal uitstekend tot zijn recht.

(Disclaimer: ik heb de eerste acht minuten van de voorstelling helaas gemist. In overleg met de maker heb ik besloten op basis van de rest van het stuk toch deze recensie te schrijven.)

Foto: Wikke van Houwelingen

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

Trouw
★★★★☆
'Norouzi heeft praktische hulp nodig maar bovenal heeft ze het nodig om alledaagse dingen met mensen te kunnen delen, om gezien te worden en om gewoonweg een beetje te ontspannen. En is niet juist die medemenselijkheid het engste, het meest spannende om aan een vreemdeling te bieden? Dat inzicht maakt Zohre, een Afghaans Nederlandse soap tot een pijnlijk menselijk verslag van onvermogen en de behoefte aan verbondenheid.' Sara van der Kooi
NRC Handelblad
★★★★☆
'Het knappe van Zohre is dat sentiment ontbreekt, eerder is een ingehouden woede bij Van Heemstra de drijfveer. Ze treedt aanvankelijk op als de reddende engel van Zohre: zíj zal alles regelen, zij kent ons land. Wat een desillusie. Halverwege verwoordt Van Heemstra haar woede in een vlammende monoloog, die theatraal een voltreffer is en waarvan je hoopt dat de ambtelijke wereld daarvan kennis neemt. In dit opzicht is Zohre een pamfletvoorstelling, iets dat in het hedendaagse theater nauwelijks bestaat. En er is gelukkig meer: beide actrices laten met treffend spel zien dat ze onderling het lang niet altijd eens zijn en dat er zelfs wrevel ontstaat bij Zohre jegens de goedbedoelende Van Heemstra.' Kester Freriks
Het Parool
★★★★☆
'Via een wat geforceerd lijntje van een Afghaanse soap - Van Heemstra wil Zohre een happy end geven, net als de hoofdpersoon in een serie - toont de theatermaakster hoe ingewikkeld het is om echt te helpen. En dat ze het tegen de klippen op toch blijft proberen. Het mooie is: de vanzelfsprekendheid waarmee de twee vrouwen met hun bungelende benen naast elkaar zitten laat zien dat het wel degelijk kan: integreren.' Joukje Akveld
de Volkskrant
★★★★☆
'En daar begint Zohre, een Afghaans Nederlandse soap, een voorstelling over goede intenties, vooroordelen tegen wil en dank en gekmakende bureaucratie. Marjolijn van Heemstra schreef de tekst en spaart zichzelf daarbij niet, zoals we haar ook kennen uit eerdere voorstellingen. Heel bevlogen stapt ze keer op keer een ingewikkelde situatie binnen, om na een tijdje te moeten constateren dat er nog meer haken en ogen aan zitten dan ze zelf al dacht.' Karin Veraart

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

,

  • Elders

    Trouw
    ★★★★☆
    'Norouzi heeft praktische hulp nodig maar bovenal heeft ze het nodig om alledaagse dingen met mensen te kunnen delen, om gezien te worden en om gewoonweg een beetje te ontspannen. En is niet juist die medemenselijkheid het engste, het meest spannende om aan een vreemdeling te bieden? Dat inzicht maakt Zohre, een Afghaans Nederlandse soap tot een pijnlijk menselijk verslag van onvermogen en de behoefte aan verbondenheid.' Sara van der Kooi
    NRC Handelblad
    ★★★★☆
    'Het knappe van Zohre is dat sentiment ontbreekt, eerder is een ingehouden woede bij Van Heemstra de drijfveer. Ze treedt aanvankelijk op als de reddende engel van Zohre: zíj zal alles regelen, zij kent ons land. Wat een desillusie. Halverwege verwoordt Van Heemstra haar woede in een vlammende monoloog, die theatraal een voltreffer is en waarvan je hoopt dat de ambtelijke wereld daarvan kennis neemt. In dit opzicht is Zohre een pamfletvoorstelling, iets dat in het hedendaagse theater nauwelijks bestaat. En er is gelukkig meer: beide actrices laten met treffend spel zien dat ze onderling het lang niet altijd eens zijn en dat er zelfs wrevel ontstaat bij Zohre jegens de goedbedoelende Van Heemstra.' Kester Freriks
    Het Parool
    ★★★★☆
    'Via een wat geforceerd lijntje van een Afghaanse soap - Van Heemstra wil Zohre een happy end geven, net als de hoofdpersoon in een serie - toont de theatermaakster hoe ingewikkeld het is om echt te helpen. En dat ze het tegen de klippen op toch blijft proberen. Het mooie is: de vanzelfsprekendheid waarmee de twee vrouwen met hun bungelende benen naast elkaar zitten laat zien dat het wel degelijk kan: integreren.' Joukje Akveld
    de Volkskrant
    ★★★★☆
    'En daar begint Zohre, een Afghaans Nederlandse soap, een voorstelling over goede intenties, vooroordelen tegen wil en dank en gekmakende bureaucratie. Marjolijn van Heemstra schreef de tekst en spaart zichzelf daarbij niet, zoals we haar ook kennen uit eerdere voorstellingen. Heel bevlogen stapt ze keer op keer een ingewikkelde situatie binnen, om na een tijdje te moeten constateren dat er nog meer haken en ogen aan zitten dan ze zelf al dacht.' Karin Veraart