De Verleiders
Slikken en stikken
★★★☆☆
'Mens, durf te sterven'
Kester Freriks
11 oktober 2016
Gezien op 10 oktober 2016, Koninklijk Theater Carré, Amsterdam

Met welbewust onzuivere of machteloos onvaste stem zingt Martijn Fischer als openingslied ‘Mens, durf te sterven’ in de nieuwe voorstelling van De Verleiders, Slikken en stikken. Na de imposante theaterhit Door de bank genomen richten George van Houts en Tom de Ket hun aanval op de farmaceutische industrie. Maar het gaat ook over de zorg in Nederland, de misstanden in ziekenhuizen en natuurlijk over onszelf, de Nederlanders die de industrie draaiende houden door alsmaar pillen te slikken. Pillen om langer te leven. Pillen om vooral niet dood te gaan. Vandaar de oproep om vooral te durven sterven.

De voorstelling toont schrikwekkende voorbeelden van zelfverrijking en misstanden bij de Big Pharma. Opnieuw is de boardroom, met chroomstalen stoelen en klinische entourage, plaats van handeling. Hier nemen de directeuren en hun slippendragers de beslissingen. De humor is zwart, de scènes zijn vaak over de top. Victor Löw vertolkt de directeur van een farmaceutisch bedrijf die in vet Amerikaans taalgebruik de prijzen van medicijnen opdrijft. Hij doet dat zo extreem en overdadig, dat de geloofwaardigheid verdwijnt. De voorstelling is gemonteerd in een afwisseling van spel en uitleg met statistieken. Martijn Fischer is de aan leverkanker lijdende patiënt die volkomen vastloopt in de bureaucratische ziekenhuiswereld. Het absurdisme waarmee hij wordt geconfronteerd behoort tot de sterkste kanten van de voorstelling. Dat is eigenlijk de enige doorgaande, dramatische lijn. Leopold Witte vertolkt een sterke rol als onverschillige dokter die meer aandacht heeft voor zijn beeldscherm dan voor de patiënt.

De powerpoints met statistieken raken weliswaar de kern van de satire, maar zijn minder boeiend. Vrouwen spenderen meer geld aan zorg dan mannen. Leven langer. Elk van de spelers neemt een monoloog voor zijn rekening. Het gaat over een zieke dochter en een couveusebaby, het gaat over ziektes die verdwijnen (RSI, tering) en nieuwe ziektes, zoals ADHD. Het gaat over de mensen die zelf een markt creëren voor hun kwalen en aandoeningen. Regisseur Aat Ceelen heeft beslist gevoel voor een grootse wijze van acteren, hij weet met zijn spelers de zaal van Carré te bespelen, maar de afwisseling der scènes is schetsmatig. Het is alsof elke speler een op zijn minst roerende monoloog moest houden, maar de inhoudelijke banden tussen de verschillende onderdelen is vaak ver te zoeken.

Dat neemt niet weg dat er briljante scènes zijn te vinden, en dat maakt uiteindelijk toch de kracht van Slikken en stikken uit. George van Houts is ijzersterk als vrouwelijke Nederlandse minister van Gezondheid, Sport en Spel. Ook in de slotmonoloog waarin hij oproept dat we allemaal op een vastgestelde leeftijd moeten sterven, is uitdagend en raakt aan de grens van iets dat we niet willen weten, niet willen horen. Ook Tom de Ket weet met knap spel het taboe rond de dood en medische begeleiding te benoemen. Het probleem van deze voorstelling is niet het individuele spel of enkele van de afzonderlijke scènes, maar de ongrijpbaarheid van het onderwerp. De farmaceutische industrie is als een soort octopus die met zijn armen verweven zit in zo goed als ieders leven. Er zijn ook levensreddende medicijnen, zoals de roerende scène bewijst over dochter Nicoline wiens afwijkend gedrag alleen te genezen is met Ritalin. Of de pil van Drion, waarmee ieder zelf het levenseinde kan vaststellen of bespoedigen. Die verwevenheid van de medische wereld met onze eigen verlangen naar zorg maakt Slikken en stikken tot een lastig onderwerp om écht de zorg-maffia aan te klagen.

Foto: Raymond van Olphen

Elders

NRC Handelsblad
★★★☆☆

'De Verleiders beoefent een zeldzaam soort satire, die gebaseerd is op research. De satirische sketches die in deze voorstellingen in een strakgespannen montage voorbij komen, willen verwijzen naar werkelijke feiten, cijfers en machtsverhoudingen. De nieuwste aflevering gaat zelfs nog iets verder. Hier worden op vrij grote schaal staafdiagrammen geprojecteerd, hetgeen weinig bijdraagt aan de theatraliteit van dit vierde deel. Het is alsof Van Houts college geeft.' Henk van Gelder

Het Parool
★★★☆☆
'De woede van Door de bank genomen heeft in Slikken en stikken plaatsgemaakt voor verwondering. Hoe is het mogelijk dat we het einde van het leven tegen astronomische kosten willen rekken? Dood gaan we toch. Martijn Fischer zingt het prachtig, met dank aan Dirk Witte. 'Mens, durf te sterven.' Op de premiereavond liep het nog wat stroef hier en daar, maar Slikken en stikken is zonder recept uitstekend verteerbaar.' Hans Smit
de Volkskrant
★★☆☆☆
'Voor verbeelding is in het theater van De Verleiders helaas geen plaats. Het is allemaal zo weinig theatraal en zo fantasieloos van vormgeving (een paar witlederen Eames-stoelen, een ziekenhuisbed, en een bureau worden op en af gereden) dat satire hier karikatuur wordt. De morbide humor aan het ziekenhuisbed die gitzwart had moeten zijn, is hooguit bleekgrijs. Alles wordt op luide toon en met veel aplomb meegedeeld, vanuit een zichtbaar zelfvoldane houding. Sommige scènes zijn echt te lang (dat eindeloze woordenspel over het al dan niet vergoeden van een medicijn) of te melig, en soms ook ronduit gênant.' Hein Janssen
Telegraaf
★★★☆☆
'De overweldigende overtuigingskracht van de vorige De Verleiders ontbreekt in Slikken en Stikken echter door een gebrek aan cohesie. Hoewel al die feiten op een rijtje best weer schokkend zijn, lijkt het erop dat de makers dit keer toch minder grip op dit omvangrijke, gecompliceerde onderwerp hebben gekregen.' Esther Kleuver

6 Reacties op "Slikken en stikken"

  1. Jan Dominicus schreef:

    Geen beste voorstelling. Redelijk geacteerd maar te ver van de realiteit. Door gebrek aan echt relevante feitenkennis ontaard in pseudosatire die probeert in platvloerse krachttermen en overdrijving de zorgsector af te serveren. Juist in de huidige moeilijke periode in de zorg bewust getimede, maar misplaatste maatschappijkritiek waar je niet trots op moet zijn.

  2. Jeroen schreef:

    Waar zijn de andere reacties gebleven?

  3. Dirk schreef:

    Rommelige, weinig samenhangende voorstelling die eigenlijk weinig weet te boeien en ook als satire niet echt overtuigend is. Het format is precies hetzelfde als dat van ‘door de bank genomen’. Eigenlijk matig.

  4. Karel van Muijden schreef:

    Te veel thema’s (prijsopdrijving door de farmaceutische industrie, de gezondheidszorg in Nederland, het recht om zelf een waardige einde te kiezen en puur menselijke doodsangst) worden hier met dunne draadjes aaneengeregen. Het resultaat is een voorstelling die heen en weer zwalkt tussen dorre feitenpresentaties, dikopgelegde satire en te achteloos behandelde morele en existentiële vraagstukken. Knap gemaakt maar uiteindelijk nogal hol en steriel.

  5. Florian schreef:

    Erg goede voorstelling! Ben het ook niet eens met bovenstaande recensies. Leuk in kaart gebracht en zet je toch te denken!

  6. Bert Rood schreef:

    De setting en het decor waren zeer sober, bij het sombere af. Maar dat is nu precies ook de link naar de onderwerpen die ter sprake kwamen en op zeer indringende, soms humoristische maar ook emotionele manier door de vijf heren op de bühne werd neergezet

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.