Recensie

De verleiders – de val van een superman
Bos Theaterproducties
★★★☆☆ Toneel
26 februari 2014 - Zaantheater, Zaanstad - Speellijst
De verleiders 2 mist verrassing van eerste deel
Door gepubliceerd 1 maart 2014

Bij een sequel ligt het gevaar van vergelijking op de loer. Die valt vaak negatief uit voor het nieuwe deel omdat de verrassing van het oorspronkelijke idee eraf is. Dat geldt ook voor De verleiders – de val van een superman, de tweede voorstelling van Bos Theaterproducties in een reeks ‘boardroomdrama’s over de BV Nederland en hoe die haar geld verdient’.

Vorm (metatoneel met cabareteske invloeden), samenstelling van de cast (afkomstig uit de toneel- en cabaretwereld) en inhoud (machtswellust en grootheidswaanzin aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven) lieten het publiek na De verleiders – de casanova’s van de vastgoedfraude in 2012 overdonderd achter, maar zijn inmiddels bekend. Dat neemt niet weg dat De verleiders – de val van een superman een vermakelijke en onderhoudende voorstelling is, satire, blijspel en actueel theater ineen.

Dit keer gaat het over de financiële malaise bij het Ahold-concern. De superman uit de titel is CEO Cees van der Hoeven, die het bedrijf in 2003 door boekhoudfraude aan de rand van de afgrond bracht. Han Römer speelt hem als een wat slappe en tegelijk berekenende man, uitsluitend bezig zijn eigen hachje te redden nu de wereld om hem heen op instorten staat.

Schrijvers George van Houts en Tom de Ket situeerden de perikelen rond het boekhoudschandaal op het Engelse landgoed Pudleston Court, thuishaven van Albert Heijn. Onder zijn leiding en die van zijn later vermoorde broer Gerrit Jan groeide het kruideniersbedrijf uit tot internationaal megaconcern.

Op het Engelse landgoed krijgt Van der Hoeven het voor zijn kiezen. Niet alleen werpt een briesende Albert (Jules Croiset) hem zijn mismanagement voor de voeten, ook de geest van diens dode broer (Walter Crommelin) maakt hem het leven zuur. En dan moeten Van der Hoevens ex-vrouw (Joke Tjalsma) en nieuwe geliefde (Rosa Reuten) hun opwachting nog maken – jaloers bekvechtend en wel.

Net als in De verleiders 1 stappen de acteurs regelmatig uit hun rol om het stuk en hun eigen spel van commentaar te voorzien. Dat leidt tot geestige scènes, zoals die waarin stagiair Julia Akkermans met een van zenuwen trillende stem de geschiedenis van Ahold samenvat. George van Houts speelt ondertussen de butler, tevens gastheer van de avond, die zich direct tot het publiek richt: ja, wat we zien is een kluchtig blijspel, type jaren zeventig, de tijd van de oude Heijn. En dat Victor Löw in de rol van Gerrits zoon Ronald Jan een persiflage op Shakespeare oreert, is omdat hij alleen wilde meedoen als hij wat met Hamlet mocht doen.

Met dit soort humoristische terzijdes houden de makers het publiek bij de les. Daaraan draagt ook de snelle tekst bij, vol woordgrappig kruideniersjargon: Van der Hoeven is over zijn uiterste houdbaarheidsdatum heen en nieuwe inzichten gaan vergezeld van de uitroep: aha!

Energiek trekken de acht acteurs de kijker door de voorstelling heen. Het grootkapitaal deugt van geen kant en is uitsluitend uit op eigen gewin; uitbuiting van personeel speelt niet alleen in verre landen, maar ook op de Nederlandse werkvloer, zo luidt de sombere boodschap die niettemin monter wordt uitgedragen. Alles in dit stuk is grotesk en vet aangezet en De Ket heeft het verhaal vloeiend op de lach geregisseerd. Vooral de actrices zijn op dreef: Tjalsma ogenschijnlijk vriendelijk maar doortrapt neerbuigend, Reuten hysterisch en volkomen ordinair en Akkermans nerveus en getormenteerd. Meer nog dan de mannen hebben zij de lachers op hun hand. Door hun gewiekste spel krijgt het dorre boekhoudschandaal geen kans saai te worden, maar echt overrompelend, zoals De verleiders 1, wordt het niet. Daarvoor is de fraude van Ahold niet spannend genoeg en, misschien nog wel wezenlijker: daarvoor mist het verrassingseffect in dit tweede deel zijn kracht.

Foto: Raymond van Olphen

6 Reacties

  1. Herman
    Geplaatst op 2 maart 2014 om 18:27 | Permalink

    verRassing

  2. m smit
    Geplaatst op 13 maart 2014 om 15:41 | Permalink

    Gisteren bezocht ik samen met een broer deze voorstelling.
    Ik ben het volkomen eens met de recensie,die naast dit artikel staat afgedrukt, van het dagblad Trouw.
    Dit stuk is een zouteloze draak met zouteloze grappen.
    Het leek wel amateurtoneel met een opvallende houterigheid gespeeld.
    Ik heb mezelf niet op een glimlach kunnen betrappen.

  3. Lars
    Geplaatst op 26 maart 2014 om 14:34 | Permalink

    Ik heb gewoon een superavond gehad. Geweldige humor en een geweldige cast.

  4. Peter Sluijter
    Geplaatst op 28 maart 2014 om 09:53 | Permalink

    Heb me zeer geamuseerd. Inderdaad wat minder dan de eerste Verleiders, dat natuurlijk heel verrassend was en een geweldige Pierre Bokma toonde, het mist dat echt vileine. Maar er zijn veel goede grappen, ook gericht op de actualiteit. En dat wisselen van toneelpersonages naar de persoonlijke personages werkte weer zeer aanstekelijk. Gewoon gaan zien!

  5. Willem
    Geplaatst op 6 april 2014 om 20:02 | Permalink

    Ook ik sluit me aan bij de recensie van Trouw. Het gebeurt niet vaak dat ik tijdens een theatervoorstelling zo vaak op mijn horloge kijk om te zien of het eind al in zicht is. Zeker het eerste deel oversteeg amper het niveau van amateurtoneel met veel overacting. Dit was met regelmaat tenenkrommend. De nuance was ver te zoeken. Vanwege het thema èn de cast waren mijn verwachtingen hooggespannen, maar het was jammer genoeg een teleurstelling.

  6. ruud
    Geplaatst op 9 april 2014 om 10:54 | Permalink

    Deze voorstelling is in 1 woord fantastisch. De stijl mag je misschien niet aanspreken, maar de uitvoering is echt subliem!

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

NRC Handelsblad
★★★☆☆
'Van Houts en De Ket hebben als voormalig cabaretduo wel degelijk iets te vertellen. Over bonussen versus bonuskaarten, afgeknepen leveranciers, klantenmisleiding, de consument die alles op een koopje wil en – zeg het maar ronduit – het gegraai in de hoogste regionen van zo’n multinational. Al doen ze dat vooral in de vorm van veel vrolijkheid, waarin de acteurs doorgaans spelen welk personage ze zijn, maar soms ook vertellen wát ze spelen en zich af en toe zelfs even bij hun eigen naam laten noemen.' Henk van Gelder
Volkskrant
★★★☆☆
'Grappig zijn ook de knipogen naar de supermarkt zelf, over de streepjescode, de bonuskaart en de plofkip die zo vol antibiotica zit dat je geen griepprik meer nodig hebt. Maar op den duur gaat die aanpak vervelen. Het wordt eentruc die het gebrek aan inhoud uiteindelijk niet kan verdoezelen.' Hein Janssen
Trouw
★☆☆☆☆
'Satire is een van de moeilijkste theaterstijlen en als het niet lukt de juiste toon en voorbeelden te vinden, dan ontaarden spot en fictie in derderangscabaret of banale klucht. De val van een super-man is een zouteloze draak. Jammer van de goede acteurs, van wie Joke Tjalsma als de ex overigens de enige is die zich niet tot aanstellerij verlaagt.' Hanny Alkema
De Telegraaf
★★★☆☆
'Echt interessant wordt het pas wanneer het publiek medeverantwoordelijk wordt gemaakt voor het inhalige gedrag van het bedrijf. Over de prijzenoorlog in de supermarkten, onze massale voedselverspilling en het feit dat Ahold voor de klant weliswaar op de kleintjes let, maar dat dat ten koste gaat van het personeel en de leveranciers. Dit gegeven had een groter aandeel verdiend, zodat De verleiders: de val van een super-man net iets meer dan alleen een soepel gespeelde, toegankelijke komedie was geworden.' Esther Kleuver

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , , , ,

  • Elders

    [cf "quote1_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote1_dequote"] [cf "quote1_auteur"]
    [cf "quote2_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote2_dequote"] [cf "quote2_auteur"]
    [cf "quote3_krant"]
    ★☆☆☆☆
    [cf "quote3_dequote"] [cf "quote3_auteur"]
    [cf "quote4_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote4_dequote"] [cf "quote4_auteur"]