Recensie

I/II/III/IIII
ICK / Kris Verdonck
★★★★★ Dans
6 mei 2017 - De Meervaart, Amsterdam - Speellijst
Een tijdloze zwanenzang
Door gepubliceerd 8 mei 2017

Sommige voorstellingen zijn tijdloos, I/II/III/IIII is er zo een. Na tien jaar zijn de zwanen van theatermaker en beeldend kunstenaar Kris Verdonck terug van weggeweest. Ditmaal zijn het de danseressen van ICK, die als marionetten aan zijn machine hangen. Aan betekenis heeft de meditatieve performance niets ingeboet, integendeel. Dwong in 2007 het experiment vooral respect af, nu dringt ook de politieke gelaagdheid van I/II/III/IIII diep door.

Schoonheid en gruwel gaan hand in hand, net als controledwang en controleverlies. Refererend aan de codes van het klassieke ballet creëerde de Vlaming Kris Verdonck een installatie waarin gracieuze pirouettes uit het klassieke ballet en de droom van het gewichtloze lichaam een heel andere betekenis krijgen.

I/II/III/IIII is een werk in vier delen waarin vrouwelijke dansers hangen aan een computergestuurd object. Verdonck liet zich inspireren door het zwanenmeer en het mechanisme van een poppenspel. Hij ontwierp een machine, die de danser horizontaal en verticaal door het toneelbeeld laat zweven.

De voorstelling begint met een serene solo. In een reeks uitgekiende bewegingen van zowel de machine als de danseres ontstaat een adembenemende choreografie waarin de zwaartekracht hele andere wetten kent, dan een danser doorgaans gewend is. Opstijgend van de vloer maakt de danseres een virtuoze pirouette in de lucht, draaiend om haar eigen as creëert ze opgerold een nest. Soms bungelt ze omgekeerd tussen de touwen die met haar bekken zijn verbonden. Een ander moment worden haar willoze benen over de vloer gesleept.

Alles wordt uiterst beheerst uitgevoerd, elk detail – spanning of ontspanning – doet er toe, elke pointe of hoek van een ledemaat telt. Niet dat het gemakkelijk is die bewegingen in het luchtledige volledig te beheersen, maar de dansers van ICK zijn goed getraind.

Daar waar in deel een het serene lichaam van Sophia Dinkel eenzaam door de ruimte zweeft, ontstaat in de opvolgende delen een spannend en subtiel spel tussen de lichamen onderling. De bewegingssequentie van de solo herhaalt zich, maar in elk deel voegt zich weer een danseres, eerst Kim Amankwaa, daarna Helena Volkov en Natascha Dejong.

Voelbaar is de opperste concentratie van iedere danser, die een strijd voert met de rigide impulsen van de techniek. Een spannend evenwichtsspel kenmerkt deel drie, waarin het object een wig wordt. De associatie met een massaslachting is niet weg te denken in deel vier als de machine de ondersteboven bungelende lichamen door de ruimte sleurt.

Een spot volgt de bewegingen, waardoor steeds een prachtig schaduwbeeld ontstaat op het donkere achterdoek. De soundscape van Stefaan Quix – geënt op de eerste noten van Bachs Goldbergvariaties – kent een zich herhalende cyclus waardoor de performance een meditatieve, bijna transcendente ervaring wordt. Een ritueel waarin verschrikking samenvalt met schoonheid, controle met overgave en het leven met de dood.

Mens versus machine, het is een dialoog die Verdonck al jaren opzoekt in zijn oeuvre. Daar waar sommige van zijn bijzondere installaties ingehaald worden door de tijd blijkt I/II/III/IIII het experiment voorbij en alleen maar aan kracht te winnen.

Verdonck lijkt vaste grond gevonden te hebben in Nederland. Maar liefst twee Nederlandse gezelschappen maken zich hard voor zijn werk. Binnenkort creëert hij ook een nieuwe voorstelling bij het Zuidelijk Toneel. Met een been in Marseille heeft ICK de neiging om te leunen op succesvolle kunstenaars. Maar het moet gezegd; dat deze bijzondere voorstelling nu op het repertoire staat is ook een cadeau.

Foto: Alwin Poiana

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Medewerkers

Gegevens uit de Theaterencyclopedie (beta)

regie: Verdonck, Kris
dramaturgie: Kerkhoven, Marianne van
muziek: Quix, Stefaan
kostuums: Shampoo & Conditioner
licht: Schaltin, Luc

Meer info over deze voorstelling op Theaterencyclopedie.nl

Elders

de Volkskrant
★★★★☆
'In Amsterdam wordt I/II/III/IIII uitgevoerd door vier danseressen met ijzingwekkende controle: Sophia Dinkel, Kim Amankwaa, Natascha Dejong en Helena Volkov. De kleinste schommeling beïnvloedt al hun balans aan de meedogenloze machine. De beelden en schaduwen van de omhoog getakelde danseressen, gevangen in volgspot, roepen associaties op met trapezeartiesten in maanlicht en zwevende nimfen in romantische balletklassiekers tot koeienkadavers in slachthuizen en lijken in massagraven.' Annette Embrechts
NRC Handelsblad
★★★★★
'Maar dan is er nog de onvoorspelbare beweging en (dis-)balans van de beweegbare balk waaraan de danseressen zijn overgeleverd, die hen dwingt tot een uitgekiend samenspel met de machine en die soms orde creëert, terwijl bij momenten ook wanorde ontstaat. Zoveel kijk- en denkwerk biedt deze ingenieuze theaterinstallatie, dat je die in zijn gehéél wel vier keer zou willen zien.' Francine van der Wiel
Trouw
★★★★☆
'Elke nieuwe constellatie volgt dezelfde regels, maar de impact wordt steeds groter en actualiseert de thematiek: waar ligt de grens tussen machine als handig verlengstuk, of de machine als het instrument dat ons doen, en wellicht ook ons denken, bepaalt?' Alexander Hiskemuller
Parool
★★★★☆
'Door de meditatieve cadans van de choreografie en de muziekcompositie ontstaat ruimte voor vragen. Wat is het eigenlijk, dat eeuwige verlangen in romantische balletten om de zwaartekracht te tarten en zwanen te verdubbelen? Hoeveel pijn doet het dansen in Verdoncks harnas en hoeveel genot biedt het 'vliegen'? Waarom zien we alleen vrouwen, terwijl ze worden voortbewogen door mannelijke 'machinisten'?' Jacq. Algra

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , , , , ,

  • Elders

    de Volkskrant
    ★★★★☆
    'In Amsterdam wordt I/II/III/IIII uitgevoerd door vier danseressen met ijzingwekkende controle: Sophia Dinkel, Kim Amankwaa, Natascha Dejong en Helena Volkov. De kleinste schommeling beïnvloedt al hun balans aan de meedogenloze machine. De beelden en schaduwen van de omhoog getakelde danseressen, gevangen in volgspot, roepen associaties op met trapezeartiesten in maanlicht en zwevende nimfen in romantische balletklassiekers tot koeienkadavers in slachthuizen en lijken in massagraven.' Annette Embrechts
    NRC Handelsblad
    ★★★★★
    'Maar dan is er nog de onvoorspelbare beweging en (dis-)balans van de beweegbare balk waaraan de danseressen zijn overgeleverd, die hen dwingt tot een uitgekiend samenspel met de machine en die soms orde creëert, terwijl bij momenten ook wanorde ontstaat. Zoveel kijk- en denkwerk biedt deze ingenieuze theaterinstallatie, dat je die in zijn gehéél wel vier keer zou willen zien.' Francine van der Wiel
    Trouw
    ★★★★☆
    'Elke nieuwe constellatie volgt dezelfde regels, maar de impact wordt steeds groter en actualiseert de thematiek: waar ligt de grens tussen machine als handig verlengstuk, of de machine als het instrument dat ons doen, en wellicht ook ons denken, bepaalt?' Alexander Hiskemuller
    Parool
    ★★★★☆
    'Door de meditatieve cadans van de choreografie en de muziekcompositie ontstaat ruimte voor vragen. Wat is het eigenlijk, dat eeuwige verlangen in romantische balletten om de zwaartekracht te tarten en zwanen te verdubbelen? Hoeveel pijn doet het dansen in Verdoncks harnas en hoeveel genot biedt het 'vliegen'? Waarom zien we alleen vrouwen, terwijl ze worden voortbewogen door mannelijke 'machinisten'?' Jacq. Algra