Recensie

De Verleiders: Door de bank genomen
Bos Theaterproducties
★★★★★ Toneel
9 november 2014 - Het Park, Hoorn - Speellijst
Bankiers vakkundig om de oren geslagen
Door gepubliceerd 10 november 2014

Het is een verademing dat De Verleiders man en paard noemen bij hun stand-upcollege over de bankencrisis. Eén oorzaak blijft ongenoemd: het testosteron bij de aanjagers van de monetaire meltdown. Het is datzelfde testosteron dat de hele voorstelling tegen de plinten klotst en waarvan de acteurs zelf ook niet vies zijn. Ze zijn gedreven in hun morele verontwaardiging, het aan de kaak stellen van de misstanden en het opbrengen van de aanstichters.

Met hun voorstelling Door de bank genomen grijpen de makers gelukkig weer terug op de formule van hun eerste voorstelling De casanova’s van de vastgoedfraude. De tweede voorstelling De val van een super-man, over de machtswisseling bij Ahold, bleef teveel in theaterspelletjes en grappig bedoelde dubbele bodems steken. Nu zijn daar opnieuw dezelfde vijf acteurs als in de eerste voorstelling. Dit keer gaat het over de financiële dienstverleners die alleen zichzelf een dienst verlenen. Nu ook weer de onthutsende inzichten, interessante weetjes, met plezier nagespeelde scènes en veelzeggende details. We zien de opboksende mannen in hun boardrooms, bij bedrijfsfeestjes en bij financiële ruggespraak. Maar tussendoor zien we vooral de spelers als stand-up-moralisten.

Er is een strak en leeg gehouden decor waar de benodigde rekwisieten vanuit de toneeltoren met kabels naar beneden worden gelaten. Kantoorstoelen op wieltjes worden af en aan gerold. Voor de statistieken is er een groot powerpointpresentatiebord dat in het niet valt wanneer op de hele achterwand beelden worden geprojecteerd. De ruimte blijft nagenoeg leeg en moet met acteren worden gevuld. En dat lukt.

Met zijn vijven op toneel overheerst het ouwe-jongens-krentenbrood, met elkaar, én met het publiek dat vanaf het eerste moment bij het verhaal betrokken wordt. Maar ook alleen staat ieder van de spelers zijn mannetje. Samen of alleen stellen ze het publiek vragen; ze verbijsteren, roepen op tot actie (‘klinkers uit de straten!’) en peperen de waarheid in met inzichten en cijfers. Zoals: ‘Was vroeger een aandeel gemiddeld dertig jaar in iemands bezit, nu is dat nog maar 22 seconden. Door rente moet de geldhoeveelheid steeds exponentieel groeien. 95 procent van het geld wordt gecreëerd uit lucht. Mensen met schulden zijn dociel en komen niet in opstand.’

Deze colleges werken wonderwel. Het zijn alle vijf vaklui en gepokte en gemazelde podiumbeesten. Hun directe benadering van het publiek, de ouwe-jongens-krentenbroodinsteek en hun kennis van zaken maken het moeilijk niet in hun redeneringen mee te gaan. Een benadering die ook in de door hen vermaledijde monetaire wereld veel wordt gebruikt.

Tussendoor zijn er de gespeelde scènes die de machinaties blootleggen die leidden tot de financiële crisis. Zoals het keukentafelgesprek van Jan en Els de Wit met hun financieel adviseur. Het is schmieren, lachen en genieten, leedvermaak en gruwen, omdat het voor veel mensen herkenbaar is. De vrouwenrol van Els de Wit door Leopold Witte is hier een vreemde eend in de bijt. Ze is een wandelend waardenstelsel zonder testosteron en krentenbrood, die te voorzichtig en dus tevergeefs vragen stelt en protesteert. Pierre Bokma speelt Jan de Wit, een hardwerkende Nederlander die in financiële transacties vermalen wordt en ten onder gaat. Hij stikt in zijn tragiek met bijna overslaande stem alsof hij elk moment in huilen kan uitbarsten en wisselt dit af met momenten van verlammende depressie. De rol van financieel bemiddelaar zit Victor Löw als gegoten. Hij speelt die met evenveel plezier als die van de in- en infoute bestuursvoorzitter van het kelderende SNS Reaal, Sjoerd van Keulen, die zich bij zijn dure afscheid laat lauweren met zijn boek Lef als deugd.

De makers kennen de financiële wereld omdat ze er onderzoek naar hebben gedaan en omdat ze er zelf slachtoffer van zijn geworden. Maar ook kennen ze de spelletjes, intimidaties, het niet lezen van de kleine lettertjes en de gemakzucht om alleen naar de maandelijkse netto lasten te kijken. Hebzucht is niemand vreemd. En testosteron deze mannen ook niet. Dat maakt ze de meest aangewezen personen om de misstanden aan te pakken. Met Beëlzebub de duivel verdrijven.

Het lukt ze perfect hun verontwaardiging duidelijk te maken en over te brengen. Maar het is de vraag of hun pamflettisme beklijft. Er worden enkele remedies genoemd (het Chicagoplan, het kwijtschelden van schulden, be your own bank), maar het huiswerk voor de zaal gaat niet verder dan erover na te denken, en er met elkaar over te praten. Het zou niet verbazen wanneer er na de volgende voorstelling van deze Verleiders een tienstappenplan klaarligt. Dan zouden ze geschiedenis schrijven.

Foto: Raymond van Olphen

4 Reacties

  1. Kees de Beer
    Geplaatst op 31 december 2014 om 13:59 | Permalink

    Het is fantastisch neergezet, hopelijk gaan de ogen open bij de bevolking Het kan zo niet langer er moet iets gebeuren ,maar a.u.b.niet datgene wat de wereld regelaars voor ogen hebben

  2. moi
    Geplaatst op 27 januari 2015 om 23:26 | Permalink

    De andere kant is dat we allemaal willen kopen, kopen en kopen zonder ervoor te willen sparen. Onze hebzucht leidt ons in de val van de banken.

  3. Blok L
    Geplaatst op 28 februari 2015 om 14:10 | Permalink

    Geachte,
    Het theaterstuk “de Verleiders” moet op de TV gebracht worden opdat iedereen daar kennis van kan nemen.
    Ook moet er iets verzonnen worden om de jeugdigen onder ons kennis te laten nemen van hun “toekomst” in dit verrotte financiële wereld systeem!
    Wie doet er wat!!! Dit kàn zo niet langer goed willende burgers worden aangedaan door die graaibankiers.

  4. Floris
    Geplaatst op 16 juli 2016 om 00:03 | Permalink

    Schandalige vertoning. Met gedramatiseerde, halve waarheden mensen verleiden om een grote schuldige aan te wijzen voor alle crisis. Gezellig samen in Carré, cultureel verantwoord en de lachers op je hand. Ik vind dat heel gevaarlijk. Smells like populisme. Het draagt bij aan nog meer polarisatie en dat is een really bad vibe. En dan ovgok nog victor löw die uit zijn rol stapt en ons persoonlijk wil overtuigen. Boeh! Geert Wilders kan hier nog een puntje aan zuigen.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

NRC Handelsblad
★★★☆☆
'De derde productie van De verleiders is veruit de hardste van allemaal. Na de vastgoedfraude uit de eerste voorstelling, en de boekhoudfraude uit de tweede, gaat het nu over de bankwereld. En er valt minder te lachen dan voorheen. Het is af en toe zelfs bloedserieus – alsof schrijver George van Houts zo geschokt is geraakt door de uitkomsten van zijn research naar de bancaire misstanden, dat de satirische aanpak van de vorige twee producties in dit geval niet meer voldoende voldeed.' Henk van Gelder
Volkskrant
★★★☆☆
'De oprechte woede van de makers manifesteert zich bovendien in een opgefokte speelstijl, waardoor de voorstelling modern vormingstheater wordt dat oproept tot actie, inclusief geheven vingertje. [...] De Verleiders - door de bank genomen is theater vol uitroeptekens, waarin een vraagteken node wordt gemist.' Hein Janssen
Trouw
★★★★☆
'De voorstelling is belangrijk, omdat zij diep duikt in de materie en een overtuigende vinger richt op verloren maar gezamenlijk terug te, winnen waarden van de bank als nutsbedrijf. Onder regie van Aat Ceelen verrukkelijk gepresenteerd en gespeeld bovendien door Pierre,Bokma, Victor Löw, Leopold Witte, George van Houts en Tom de Ket.' Hanny Alkema
De Telegraaf
★★★★☆
'Inhoudelijk valt er weinig op Door de bank genomen af te dingen, maar de eerste twee Verleiders boden iets meer houvast omdat daar meer vaste personages in zaten. Hier zijn de enigen waar je enigszins een band mee op kunt bouwen het steeds terugkerende echtpaar Els (Leopold Witte) en Jan (Pierre Bokma). Tussen alle toch wat abstracte, veelal komische scènes door is het schrijnend om te zien wat hét systeem bij deze ’echte’ mensen aanricht. Door de bank genomen levert opnieuw vlot, humoristisch en toegankelijk toneel op, maar is tegelijkertijd de grimmigste van de drie, omdat het gaat over een misdadig systeem waar we iedere dag mee te maken hebben. Eigenlijk is het daardoor een must see voor iedere Nederlander.' Esther Kleuver
Het Parool
★★★★☆
'Toch ligt de sympathie van de voorstelling niet bij de graaiende bankiers, maar bij de gewone man. Mooi zijn de scènes waarin Jan (Pierre Bokma) en Els (Leopold Witte) zich een wurghypotheek laten aansmeren met fatale gevolgen. De euforische stemming slaat om als blijkt dat de twee hun verplichtingen niet kunnen nakomen. Indrukwekkend toont Bokma hoe de kleine man wordt vermalen door het monetaire systeem. Je weet dat hij wordt genaaid, maar er is geen speld tussen te krijgen - schrijver Van Houts heeft zijn huiswerk opnieuw uitstekend gedaan.' Joukje Akveld

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , ,

  • Elders

    [cf "quote1_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote1_dequote"] [cf "quote1_auteur"]
    [cf "quote2_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote2_dequote"] [cf "quote2_auteur"]
    [cf "quote3_krant"]
    ★★★★☆
    [cf "quote3_dequote"] [cf "quote3_auteur"]
    [cf "quote4_krant"]
    ★★★★☆
    [cf "quote4_dequote"] [cf "quote4_auteur"]
    [cf "quote5_krant"]
    ★★★★☆
    [cf "quote5_dequote"] [cf "quote5_auteur"]