Elisabeth Andersen overleden

en
4 oktober 2018

In haar woonplaats Haarlem is gisteren actrice Elisabeth Andersen overleden. Andersen was een van de grootheden van het toneel van de jaren ’50 en ’60. Met haar zorgvuldige dictie en verfijnde allure werd ze de verpersoonlijking van de ‘Haagse stijl’ van toneelspelen.

Andersen werd in 1920 in Den Haag geboren als Anna Elisabeth de Bruyn. Na bemiddeling door de dichter Martinus Nijhoff kwam ze in 1940 ondanks een afwijzing toch op de Amsterdamse Toneelschool terecht. Tijdens de oorlog debuteerde ze bij het Gemeentelijk Theaterbedrijf van Cor van der Lugt Melsert, zonder te hoeven tekenen voor de Kultuurkamer. Na de oorlog haalde Cees Laseur haar naar de Haagsche Comedie, waar ze tot 1960 grote rollen speelde, waaronder Yerma in het gelijknamige stuk van Garcia Lorca, en Jeanne d’Arc in De Leeuwerik van Jean Anouilh.

Daarna speelde ze bij Centrum en de Nederlandsche Comedie, waar ze in 1969 – midden in Aktie Tomaat – indruk maakte met haar rauwe vertolking van Jeanne in Vrijdag van Hugo Claus. Ze vond in de jaren ’70 aansluiting bij de jongere generatie regisseurs, zoals Ger Thijs, Karst Woudstra en Gerardjan Rijnders, bij wie ze rollen speelde in Hofscènes en de Heiner Müller-cyclus Kwartet. Na haar pensioen in 1984 speelde ze nog een aantal rollen bij het Nationale Toneel, zoals Hebriana in 1989 en haar laatste rol in Oude Mensen (1999)

Elisabeth Andersen was een van de meest onderscheiden toneelspelers van Nederland. Drie keer ontving ze de Theo d’Or, twee maal de Colombina. Daarnaast werd ze drie keer benoemd tot ‘Actrice van het jaar’, kreeg ze in 2004 de Blijvend Applaus-prijs voor podiumkunstenaars in ruste en werd ze Officier in de Orde van Oranje-Nassau.

Andersen was kritisch op het Nederlands toneelbestel: “Ze vond ook – en gaf daar in veel interviews blijk van – dat er toen veel mis was met het Nederlands toneel, maar meende ook dat het schandelijk was hoe haar collega’s door de tomatengooiers werden bejegend”, schreef Max Arian in een profiel in de Groene Amsterdammer in 2004.

Elisabeth Andersen is 98 jaar geworden.

Lees ook: In memoriam in de Volkskrant, NRC
VPRO radiointerview door Ischa Meijer uit 1984
Interview in NRC Handelsblad uit 2008 [pdf]

foto Nico van der Stam

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.