In Swan Lake Remixed ontmoeten de witte zwanen van Het Nationale Ballet de rauwe energie van hiphop, door de dansers van ISH Dance Collective. Een opzwepende openingsvoorstelling voor 30 jaar Amsterdam Dance Event (ADE), waarin klassiek ballet, elektronische beats en de zoektocht naar identiteit samenvloeien.

Is het een drone? Nee, een vliegende camera, bevestigd aan zwarte elastieken die als een web door de Amsterdamse Gashouder zijn gespannen. Het gevaarte scheert over de hoofden van het publiek, richting de bühne. De hal staat ram vol, de bezoekers verzamelen zich rijen dik rond het podium. Eerder concert dan ballet. De dansers van ISH Dance Collective brengen de stemming er meteen in. Op aanstekelijke beats voert Lisha Chen een hoekige, mechanische robotdans uit, om vervolgens haar heupen los te gooien. De dertigste editie van Amsterdam Dance Event begint niet bepaald op spitzen.

In Swan Lake Remixed slaan Het Nationale Ballet en ISH Dance Collective de handen ineen. De voorstelling, gechoreografeerd door Ernst Meisner en Marco Gerris, zet de balletklassieker van Tsjaikovski in een clubcontext. De eerste bewegingen zijn nog klein: knikkende hoofden, golvende armen, handen die de lucht lijken open te scheppen. Dan breekt de energie los. Hiphop en breakdance nemen het over, dansers duiken naar de vloer en veren met explosieve kracht weer omhoog. Alsof er ergens kurken uit flessen worden getrokken.

Zodra de bekende tonen van Tsjaikovski klinken, krijgt iedere danser de ruimte om een eigen draai aan de muziek te geven. De klassiek geschoolde lichamen zoeken de hoogte en de lange lijn; de hiphopdansers antwoorden met scherpe accenten, isolaties en onverwachte versnellingen. De ene beweging lijkt te zweven, de andere trekt het lichaam juist naar de grond. Het is een ontmoeting tussen twee bewegingstalen die elkaar niet gladstrijken, maar juist op scherp zetten.

Een prins en een betoverde zwaan
Wie Het Zwanenmeer (1877) alleen kent als een romantisch ballet over een prins en een betoverde zwaan, kan zich de plot als volgt herinneren. Prins Siegfried wordt verliefd op Odette, een prinses die door een boze tovenaar is vervloekt. Overdag leeft ze als zwaan, alleen ’s nachts krijgt ze haar menselijke gedaante terug. Alleen een belofte van eeuwige trouw kan de betovering verbreken. 

De 24 zwanen van Het Nationale Ballet verschijnen ten tonele in witte tutu’s. Met gebogen polsen en armen als vleugels bewegen ze in perfecte harmonie over het podium. Hun hoofden draaien gelijktijdig, hun lichamen bewegen mee. Het is alsof één onzichtbare kracht de hele zwerm aanstuurt. Daartegenover zetten de dansers van ISH hun individuele, gegronde energie met vurig vloerwerk en achterwaartse salto’s. Soms schuiven de strakke formaties van het ballet langs de hoekige bewegingen van de hiphop. Het contrast werkt goed: de klassieke precisie wordt niet verdrongen, maar uitgedaagd.

Ook prins Siegfried, vertolkt door danser Timothy van Poucke, krijgt mooi diepgang. In blauw licht en omgeven door rook lijkt hij gevangen tussen verlangen en onrust. Want achter het romantische verhaal van de prins die verliefd wordt op de betoverde Odette schuilt een vraag die verrassend actueel blijft: wie ben je vandaag de dag, en wie mag je zijn?

Halverwege klinkt de vraag als voice-over door de Gashouder: ‘Do you ever look in the mirror and ask yourself who you are?’ Odette is veroordeeld om overdag een zwaan te zijn en ’s nachts een vrouw, zonder zelf over haar gedaante te kunnen beslissen. Zo gaat het verhaal dus niet alleen over liefde en trouw, maar ook over identiteit en de druk om aan verwachtingen te voldoen. In de clubcultuur, waar lichamen en gender, maar ook zelfexpressie alle ruimte innemen, krijgt die vraag ineens extra betekenis.

Rode rok en boxer
Dat wordt tastbaar in de verschijning van een rood gevleugelde figuur, gekleed in dito rok en korte boxer. Sensueel en uitdagend draait hij rond op een mix van klassieke muziek en elektronische beats, terwijl hij de randen van het podium opzoekt. Zijn verschijning beukt dwars door het vertrouwde zwanenrijk. Ook de zwarte zwaan, gehuld in zwart latex  zorgt voor verleiding en is verrukkelijk neergezet; vooral in hoe hij zich dreigend door het speelvlak beweegt.

Climax is de solo van Salome Leverashvili als de Witte Zwaan. Wat een vrouw. Op vette clubmuziek laat ze zien hoe moeiteloos klassieke techniek en een pulserende beat samengaan. Haar lijnen blijven verfijnd, haar pirouettes zijn hyper gecontroleerd, maar de muziek lijkt haar lichaam van binnenuit aan te jagen.

Soms dreigt het spektakel de dramatische ontwikkeling naar de achtergrond te duwen. Maar wanneer ballet en hiphop elkaar echt omhelzen, ontstaat er meer dan een klassieke voorstelling met een elektronische soundtrack. De dansers lijken met elkaar te versmelten, gaan op in elkaars energie. Vooral de laatste vijf minuten zijn een orgasme voor het oog; en absoluut voor het lijf, want de hele Gashouder ‘clubt’ mee.

Foto’s: Jorrit Lousberg / light at work photography