Nederlands Dans Theater 1
Start Again
★★★★☆
Fenomenale beheersing in krachtige seizoensopener
Marcelle Schots
2 oktober 2015
Gezien op 1 oktober 2015, Zuiderstrandtheater, Den Haag

Met het programma Start Again opent het Nederlands Dans Theater het seizoen in het Scheveningse Zuiderstrandtheater. In 2013 haalde artistiek directeur Paul Lightfoot met Gabriela Carrizo een van de oprichters van het Vlaamse collectief Peeping Tom in huis. Met haar voorstelling The Missing Door, nu opnieuw te zien in Start Again, maakte zij een krachtige entree bij het gezelschap dat het danstheater van nieuwe impulsen wil voorzien.

The Missing Door is een fascinerende voorstelling die speelt met een realiteit waar verleden en fantasie letterlijk naar binnen kieren. Op momenten kreunen en kraken de deuren onder de druk van buitenaf. Carrizo creëerde een voorstelling waarin de ontwikkelingen tussen personages in overrompelende bewegingsscènes zijn vervat. Regelmatig wordt de dans aangestuurd door de soundscape van Raphaëlle Latini. Een in tijd gemanipuleerd geluid laat een danser mechanisch voor en achteruit bewegen.  Hoewel de muren van de woonkamer waarin alles zich afspeelt soms dreigen te bezwijken, kan de toeschouwer het hele speelveld overzien en wordt de werkelijkheid nadrukkelijk niet buitengesloten.

De wereldpremière in het NDT1-programma Start Again kwam van Peeping Tom’s medeoprichter Franck Chartier met The Lost Room. Nadat de performers nog steeds in hun rol, een voor een uitgelicht door de schijnwerpers, applaus krijgen, wordt het decor al afgebroken. De voor het gezelschap traditionele pauze is achterwege gelaten en na een kort changement heeft de woonkamer van The Missing Door plaatsgemaakt voor een slaapkamer. Desondanks is de toeschouwer door dezelfde stijl en sfeer meteen terug. Van de vrouw die eerder op de avond aan haar enkels werd weggesleept, wordt het lichaam weer terug het toneel opgetrokken. De schoonmaker die naarstig probeerde de bloedvlekken weg te boenen, is er alweer met zijn emmer en dweil.

Het succes van knap geconstrueerde dramaseries voor televisie lijkt zijn weg in het danstheater te hebben gevonden, want het is een briljante zet van choreograaf Chartier om voort te borduren op The Missing Door. Er is veel herkenning, Chartier heeft een aantal hoofdlijnen en herkenbare personages meegenomen en daartussen nieuwe ontwikkelingen gevlochten, een vrij ongebruikelijke werkwijze in de danskunst. Door deze keuze zijn de verwachtingen meteen hooggespannen.

Het verloop van de gebeurtenissen is opnieuw onvoorspelbaar en zij overrompelen keer op keer. Ook nu lopen verschillende realiteiten door elkaar. Waar de The Missing Door als een thriller bekeken kan worden, heeft de sinistere sfeer in The Lost Room plaatsgemaakt voor andere accenten in het drama. Wanhoop krijgt een nieuw gezicht in een gedanste solo van een ontroostbare vrouw. Het ingenieuze van beide voorstellingen is dat hoeveel referenties er ook aan theater of film te vinden zijn, het de dans is waardoor je telkens weer flink door elkaar wordt geschud. Daarbij is de relativering nooit ver te zoeken en zit de voorstelling vol onweerstaanbaar geestige vondsten. Het zijn beeldende scènes die door de snelheid waarmee ze worden uitgevoerd een vlucht vooruit nemen. Een innig verstrengeld stel rolt in volle vaart onder het bed vandaan en wentelt zich in een onstuimige vrijpartij door de kamer. De horde mensen die als door een zware storm naar wordt binnen geduwd en als bladeren in een herfststorm door de kamer wervelen, verdwijnen weer in een noodvaart. Het is als een verleden dat op de loer ligt en soms onaangekondigd binnendringt. Maar zodra je je overgeeft aan herinneringen, ontglippen ze je ook meteen weer.

De vervreemding in de voorstellingen doet op momenten denken aan de mysterieuze werelden die schrijver Haruki Murakami in zijn werk op roept. Schimmen bewegen zich op de achtergrond als een sluimerend geweten. Mensen verschijnen uit het niets en voorwerpen verdwijnen op onverklaarbare wijze. Perspectieven kantelen telkens, zelfs de ruimte verandert of komt in beweging. Natuurkrachten krijgen vat op de dansers, zoals wanneer iemand op orkaankracht uit een deuropening wordt weggezogen. De NDT1-dansers zijn als altijd overtuigend, en hoe vaak ze ook over het toneel lijken te worden gekatapulteerd, hun beheersing blijft fenomenaal.

Waar The Missing Door eindigde door terug te keren bij het begin, heeft The Lost Room een slotscène die een heel nieuw perspectief op het voorgaande biedt. Al kan het net zo goed een cliffhanger zijn van een serie die hopelijk nog lang verder zal gaan.

Na de pauze staat de choreografie Stop-Motion (2014) van Sol León en Paul Lightfoot geprogrammeerd. Eigenlijk is de avond al compleet na het tweeluik – om nu nog een heel andere choreografie te tonen brengt een flink risico mee. Het gedanste drama van León en Lightfoot heeft een eigen esthetiek en ander karakter. De combinatie van de droevige, maar dwingende muzikale composities van Max Richter en de ernstige dans van Lightfoot en León drukken aanvankelijk als een zware deken op de voorstelling. Later komt er wat meer lucht dankzij het ritme dat de voorstelling krijgt. Met Start Again is het NDT in de Scheveningse haven dit seizoen meteen op volle kracht.

Foto The Lost Room: Rahi Rezvani

Elders

Trouw
★★★★☆

'Het tweeluik staat zó duidelijk op zichzelf en de delen lopen met een ingenieuze ombouw zó in elkaar over dat het geen ander ballet naast zich duldt. (...) De dansers gaan los in dit surreële movie park met horrortrekjes, ledematen die knakken als Linda Blair in The Exorcist en een bezweringsdans rond een laser eyes baby die bij Rosemary uit de wieg lijkt geplukt. De suspense wordt nét geen trucje, de opvolging van vondsten nét niet obligaat, maar het brengt de T van NDT wel terug in de naam, en hoe. Volgende keer als dragende peiler van de avond.' Sander Hiskemuller

NRC Handelsblad
★★★★★
'Nog voor choreografe Ann Van den Broek tijdens de Nederlandse Dansdagen in Maastricht de Zwaan voor de meest indrukwekkende dansproductie van seizoen 2014-2015 in ontvangst had genomen, was het eerste hoogtepunt van het nieuwe seizoen al een feit. Franck Chartier, een van de oprichters van het Belgische collectief Peeping Tom, creëerde met The Lost Room een meeslepend werk voor het Nederlands Dans Theater; inventief, grappig en ontroerend. Bovendien injecteerde hij het minder hechte The Missing Door (2013) van zijn Peeping Tom-collega Gabriela Carrizo met een dramatische lading. Zo is een prachtig tweeluik ontstaan, dat het NDT presenteert onder de noemer Start Again.' Francine van der Wiel
Het Parool
★★★★★
'Personages en gebeurtenissen uit The missing door keren terug. Maar nu zoals het wordt ervaren door een vrouw die de kluts kwijt is na het verlies van haar kind. Schokschouderende danserupties worden afgewisseld met een virtuoze paringsdans, waarbij een koppel rollend alle hoeken van het toneel verkent. Geniaal bedacht en technisch perfect uitgevoerd: je moet dit zien om het te geloven.' Fritz de Jong

2 Reacties op "Start Again"

  1. marijke peters schreef:

    Ik heb opnieuw genoten van Stop- Motion
    Het eerste gedeelte van de voorstelling is heel knap gedaan ,zie dit niet als dans ,maar acrobatiek,met geschreeuw en blikken gevuld met mensen die door een deur kwamen.
    Het wisselen duurde veel te lang..Met dank voor het tweede deel,ga je met plezier naar huis,
    succes.

  2. E.F.Gelderman schreef:

    Lost room en Missing door.ongelooflijk knap wat de dansers presteren, bewegen als slappe poppen, ogenschijnlijk zonder enige spanning in de ledematen, maar al met al duurde de 2 stukken te lang
    en miste ik “dansen”. ik zal het niet een 2e keer hoeven zien.
    Stop motion zag ik voor de 2e keer en vond het wederom een prachtig ballet, daar heb ik gelukkig echt van genoten!
    Ik kijk uit naar Sheering the Wolves

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.