Recensie

Slippers
Bos Theaerproducties
★★★☆☆ Toneel
19 april 2017 - Delamar Theater, Amsterdam - Speellijst
Moeder van de overspelkomedie
Door gepubliceerd 21 april 2017

Als er een oermoeder bestaat van de moderne overspelkomedie, dan heeft de Britse auteur Alan Ayckbourn die geschreven. Titel: Relatively Speaking (1965), het stuk dat bij ons in 1967 de titel Slippers kreeg, een titel die het nooit meer heeft afgestaan. En terecht. Hij bekt lekker en hij staat bovendien beter op een affiche als pakweg ’t Is maar hoe je het bekijkt.

Toen de keizerin van het Nederlandse comedy acteren, Mary Dresselhuys (1907-2004), in 1989 inging op het verzoek van de NOS-televisie om een openbare les in blijspel-acteren te geven, koos ze als speelmateriaal voor twee scènes uit Slippers. Ze had zelf in meerdere versies van het stuk gestaan, ze had het zelf vertaald, deze Ayckbourn zat haar als gegoten. Voor de repetitie op televisie had ze Sylvia Millecam en Hans Kesting als jonge spelers, naast Trudy de Jong en Theo de Groot als het oudere echtpaar.

Het werd een verhelderende masterclass, mede door Dresselhuys’ stelling dat dit stuk, de eerste van de vele kassuccessen van de Brit Ayckbourn, helemaal is opgebouwd vanuit de eigenaardigheden van de vier karakters, en niet louter op zoiets als een ijzersterke comedy-plot. De misverstanden komen uit de mensen zelf voort, niet uit de situatie. De vier figuren creëeren steeds opnieuw hun eigen valkuil, waar ze zelf vervolgens ruggelings in lazeren. Nu is er dan de zesde versie van Slippers sinds de Nederlandse oerpremière in 1967 bij Toneelgroep Centrum met onder meer Mary Dresselhuys en Guus Hermus.

Het stuk begint taai en saai (zoals vaker bij Ayckbourn). Met een ochtendritueel van twee relatief jonge lovers in de stad, die vage huwelijksplannen hebben en wat krasjes op hun verhouding, die slim worden uitgeserveerd. Dan verschuift de handeling naar de ontbijttafel van een ouder echtpaar op het platteland. Hun huwelijk loopt niet goed. Pas als de jongeman uit de eerste scène onaangekondigd bij dit ontbijt komt binnenvallen staat het spel onverbiddelijk op de wagen. En dan is er ook meteen geen houden meer aan. Omdat iedereen reageert vanuit het misverstand dat iemand anders opgooit of ensceneert.

Zo ontstaat er een verbaal catch-as-chatch-can, waarbij wij in de zaal steeds méér weten dan die arme sloebers op het toneel, die regelmatig van de ene verbazing in de volgende verbijstering tuimelen. Ayckbourn beheerst die stijl van comedy of errors als geen ander, zijn dialogen zijn briljant. Over dat duwen en trekken zwijgen wij hier verder discreet, het maakt driekwart van het kijkplezier uit. Dat overigens voor het overgrote deel lijkt te bestaan uit lachen vanuit plaatsvervangende schaamte.

Deze Slippers wordt in de regie van Gijs de Lange (die al op zijn achttiende als een blok voor het stuk is gevallen) gespeeld door twee cabaretduo’s, Plien (van Bennekom) en Bianca (Krijgsman) en de heren van Droog Brood, Bas Hoeflaak en Peter van de Witte. Of het perse een voordeel is dat cabaretiers met ruime ervaring een komedie als deze spelen, dat weet producent Inge Bos zeker (haar sleutelwoord is: timing). Eerlijk gezegd weet ik het nog niet zo. Ik neem bij de dames de neiging waar om de tekst als het ware te vlug af te zijn, door de veronderstelde punchlines een stompje of extra duwtje te geven, via gebaren, kokette loopjes, blikwisselingen, stemaccenten. De heren hebben nogal de neiging om in hun spel rode tulpen rood te schilderen, bijvoorbeeld als ze gespeeld extra lief of spontaan heel erg boos worden. Een intentie scherper aanzetten is iets anders dan flemen, brullen of schreeuwen.

Maar misschien heeft dit allemaal te maken met het feit dat ik de laatste try-out zag. Mogelijk zal alles in de stroom van het spelen verder indalen. En dat inspelen, dat gaat wel lukken. De voorstelling staat tot en met 7 juni in DelaMar in Amsterdam, daarna gaat ze voor een korte tournee het land in, na de zomer komt ze ongetwijfeld terug.

Foto: Raymond van Olphen

3 Reacties

  1. Theo de With
    Geplaatst op 21 april 2017 om 12:45 | Permalink

    Maar waarom een recensie van een try-out? Dat is ‘not done’ in de theaterwereld. De voorstelling is immers nog niet af en kan dus nog niet op het eindresultaat beoordeeld worden.

  2. Joke Beeckmans Joke Beeckmans
    Geplaatst op 21 april 2017 om 12:57 | Permalink

    Beste Theo, klopt. We recenseren bij Theaterkrant normaal ook geen try-outs. Voor deze voorstelling hebben we een uitzondering gemaakt, nadat de makers hadden aangegeven dat de voorstelling al helemaal af was.

  3. J. Starmans
    Geplaatst op 21 april 2017 om 16:29 | Permalink

    Geweldige avond gehad (overigens ook bij een try-out). Een fantastische Plien & Bianca. Juist leuk die af en toe cabareteske benadering van de rollen. Helemaal comedie van deze tijd. De heren vond ik iets minder geslaagd. Vooral de jonge verloofde was veel te saai en nikszeggend. Maar zeker een aanrader voor heerlijke high comedy!

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

NRC Handelsblad
★★★★☆
'Het is een wonderlijk idee: twee komische duo’s die een komedie spelen waarin de acteurs – ondanks de lachwekkende verwikkelingen – toch dienen te mikken op een hoge mate van geloofwaardigheid. Het duurt dan ook even voordat het komediespelen in deze voorstelling op hogeschoolniveau komt. Maar zodra het vliegwiel in beweging is, blijkt het een top-idee te zijn.' Henk van Gelder
Het Parool
★★☆☆☆
'De voorstelling heeft een lange aanloop en eenmaal op stoom is het vooral een herhaling van zetten. Verrassend of opzienbarend is Slippers op geen enkele manier; niet in plot, niet in spel, niet in vorm.' Sander Janssens
Trouw
★★☆☆☆
'De keerzijde is dat Slippers bijzonder traag op gang komt, omdat de situatie eerst duidelijk moet worden neergezet. De eerste acte is bijna alleen maar voorspel en dat maakt het behoorlijk saai. Ook verderop blijkt hoe gedateerd de toneelhit is en menig misvatting is voorspelbaar. Aan de soepele vertaling ligt het niet, maar het is allemaal wel erg tuttig en erg jaren zestig/zeventig.' Rinske Wels
de Volkskrant
★★★☆☆
'Regisseur Gijs de Lange bekent in het programmaboekje van deze nieuwe Bos Theaterproductie dat hij op zijn 17de het stuk al behoorlijk oubollig vond. Maakt niet uit: het is hem gelukt er een, wat je dan netjes noemt, onderhoudende toneelavond van te maken, opgefrist en stijlvast, met vier acteurs die nagenoeg perfect in hun rol passen.' Hein Janssen
Telegraaf
★★★☆☆
'Toch leek het tijdens de première wel alsof de cabaretiers nog niet volledig op het materiaal durfden te vertrouwen. Hun spel was soms alles behalve verfijnd en subtiel. Al pakte dit bij Plien van Bennekom dan wel weer opvallend goed uit. Zij is nu al hysterisch grappig als de keurige Sheila. Het zijn echter kleine tekortkomingen die nog wel weggepoetst kunnen worden naarmate de spelers zich comfortabeler beginnen te voelen in het stuk. Want Slippers is en blijft – zeker voor wie genoeg zitvlees heeft om de trage aanloop te doorstaan – sowieso een vermakelijke relatiekomedie.' Esther Kleuver

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , , , , , ,

  • Elders

    NRC Handelsblad
    ★★★★☆
    'Het is een wonderlijk idee: twee komische duo’s die een komedie spelen waarin de acteurs – ondanks de lachwekkende verwikkelingen – toch dienen te mikken op een hoge mate van geloofwaardigheid. Het duurt dan ook even voordat het komediespelen in deze voorstelling op hogeschoolniveau komt. Maar zodra het vliegwiel in beweging is, blijkt het een top-idee te zijn.' Henk van Gelder
    Het Parool
    ★★☆☆☆
    'De voorstelling heeft een lange aanloop en eenmaal op stoom is het vooral een herhaling van zetten. Verrassend of opzienbarend is Slippers op geen enkele manier; niet in plot, niet in spel, niet in vorm.' Sander Janssens
    Trouw
    ★★☆☆☆
    'De keerzijde is dat Slippers bijzonder traag op gang komt, omdat de situatie eerst duidelijk moet worden neergezet. De eerste acte is bijna alleen maar voorspel en dat maakt het behoorlijk saai. Ook verderop blijkt hoe gedateerd de toneelhit is en menig misvatting is voorspelbaar. Aan de soepele vertaling ligt het niet, maar het is allemaal wel erg tuttig en erg jaren zestig/zeventig.' Rinske Wels
    de Volkskrant
    ★★★☆☆
    'Regisseur Gijs de Lange bekent in het programmaboekje van deze nieuwe Bos Theaterproductie dat hij op zijn 17de het stuk al behoorlijk oubollig vond. Maakt niet uit: het is hem gelukt er een, wat je dan netjes noemt, onderhoudende toneelavond van te maken, opgefrist en stijlvast, met vier acteurs die nagenoeg perfect in hun rol passen.' Hein Janssen
    Telegraaf
    ★★★☆☆
    'Toch leek het tijdens de première wel alsof de cabaretiers nog niet volledig op het materiaal durfden te vertrouwen. Hun spel was soms alles behalve verfijnd en subtiel. Al pakte dit bij Plien van Bennekom dan wel weer opvallend goed uit. Zij is nu al hysterisch grappig als de keurige Sheila. Het zijn echter kleine tekortkomingen die nog wel weggepoetst kunnen worden naarmate de spelers zich comfortabeler beginnen te voelen in het stuk. Want Slippers is en blijft – zeker voor wie genoeg zitvlees heeft om de trage aanloop te doorstaan – sowieso een vermakelijke relatiekomedie.' Esther Kleuver