De leerlingen van een vmbo-opleiding schuifelen de aula van Habaai op Curaçao binnen. Ze zijn tussen de veertien en zestien jaar. Pubers, een beetje onrustig, maar ook opgewonden. De school heeft de schoolvoorstelling Piar: E Último Bataya voor de leerlingen geboekt. De voorstelling van theatergroep KadaKen is gemaakt voor deze doelgroep om een deel van het leven van een bijna vergeten Curaçaose held onder de aandacht te brengen.
Piar: E Último Bataya wil het sociaal maatschappelijk bewustzijn verrijken en versterken. Hoewel het verhaal vanuit de historische context wordt gebracht, is het verrassend actueel voor deze tijd en brengt het met toegankelijk interactief theater een belangrijk gesprek op gang over vrijheid, democratie, macht en identiteit. Onderwerpen die ons, en zeker jonge mensen, vandaag de dag ook flink bezighouden.
Manuel Carlos Piar (1774-1817) was een tijdgenoot van verzetsstrijder Tula die dezelfde droom nastreefde: gelijkheid en emancipatie. Anders dan Tula was generaal Piar onderdeel van de vrijheidsstrijd waarmee onder andere Venezuela zich wilde ontdoen van het koloniale Spanje. Piar vocht mee met Luis Brion en Simon Bolivar. Piar had een moeder van kleur en een witte vader. Daarmee maakte hij van dichtbij mee wat het betekende om van kleur te zijn in die tijd.
Maar in de vrijheidsstrijd van Simon Bolivar is geen ruimte voor gelijkheid voor iedereen. Mensen van kleur mogen wel meevechten, maar niet de vruchten plukken van de overwinning. Piar houdt vast aan zijn droom en bekoopt dat na een politiek proces met de dood. En daarmee is Piar een van de Curaçaose helden die net als Tula opkwam voor de afschaffing van de slavernij, en voor vrijheid, democratie en zelfbeschikking.
Deze vergeten held wordt door de theatergroep Teatro KadaKen in de aula van Habaai tot leven gewekt op het moment dat hij is opgepakt en in een cel wordt vastgezet. Het stuk is gebaseerd op een tekst van Franklin Salgado, in een bewerking van Milushka Birge, die ook de regie voor haar rekening nam. Zes acteurs, waarvan sommige in dubbelrollen, brengen de laatste levensdagen van Piar in gevangenschap in beeld. Een verteller laat het publiek weten wat er gaande is in die periode van de geschiedenis en de leerlingen worden het verhaal ingetrokken.
Al gauw wordt duidelijk dat de leerlingen niet alleen toeschouwer zijn van een voorstelling. Ze worden er deelgenoot van. In dit deel van Piars vrijheidstrijd zijn ze afwisselend het volk, de bijwoners van een rechtszaak, bewapende opstandelingen en de getuigen van de fusillade van Piar waarmee het stuk eindigt.
En dat werkt voor de jonge mensen die naar deze voorstelling zijn gekomen. Ze gaan op in de gebeurtenissen, werken mee aan hun rollen en worden daarvan soms zelfs iets te enthousiast. Mooi om te zien hoe de acteurs daarop kunnen inspelen. Een iets te fanatieke ‘soldaat’ die het onrecht dat Piar wordt aangedaan meteen wil bevechten, wordt tot kalmte gemaand en begeleid naar het afschuwelijke feit dat het opnemen van de wapens geen zin heeft, omdat Bolivar de opstandelingen al heeft omsingeld. Met een fatalistische berusting gaat de ‘soldaat’ weer op zijn stoel zitten.
De leerlingen zijn geraakt door dit verhaal en de manier waarop het wordt gebracht. Het maakt emoties los en dat is precies waar het hier om gaat. Sterk zijn de liedjes in het stuk, die door de acteurs zelf worden gezongen. Het lied Otrobanda di Piar, geschreven door Crisèn Schorea, waarmee Piar in zijn cel terugdenkt aan thuis, is prachtig.
De muziek, de liedjes, de zo nu en dan inbrekende verteller die het verhaal even laat ‘bevriezen’ en de beeldprojecties achter het hoofdpodium zijn op geraffineerde manier door de voorstelling vervlochten. En samen met het creatieve gebruik van de hele aula voor de verschillende scènes en de interactie met het publiek, blijft er vaart in het verhaal. Ook de vele dubbelrollen die door de acteurs worden gespeeld, maken indruk. En natuurlijk wordt er ook gelachen.
Met het lied Cambia todo Cambia wordt de theatervoorstelling afgesloten. Een moment van rust, reflectie en hoop waarmee de toeschouwer wat zojuist in de afgelopen anderhalf uur is gebeurd, kan verwerken. Dan is het afgelopen. De spelers krijgen een denderend applaus. Het dak gaat er bijna af. En terecht!
Foto: Teatro KadaKen, Margo Groenewoud
