NNT / Club Guy & Roni
Penthesilea
★★☆☆☆
Stuurloze Penthesilea op gedroomde locatie
Kester Freriks
12 juni 2017
Gezien op 10 juni 2017, Oerol, Terschelling

Het toneelbeeld van de Griekse tragedie Penthesilea op Terschellings Oerol schept hoge verwachtingen: twee steile tribunes aan het Noordzeestrand van Terschelling. Daartussenin een smalle strook zand als speelvloer, met een nog smaller bassin met water. Dat is op voorhand al rood gekleurd als vooraanduiding van het bloedige verhaal. Het Noord Nederlands Toneel/Club Guy & Roni brengt in de regie van Julie Van den Berghe het drama Penthesilea (1808) van Heinrich von Kleist.

Deze gedroomde locatie op Oerol brengt helaas een dieptepunt aan theater op. Allereerst werken de koptelefoons waardoor de stemmen, soms begeleid door muziek moeten komen, zeer slecht. Meteen na begin lopen er al toeschouwers van de tribune af naar zaalwachters voor een nieuwe koptelefoon. Ook die van mij kraakte onophoudelijk, en dat was na afloop een veelgehoorde klacht. Technisch moet zoiets perfect zijn. De beide tribunes verbeelden de poorten van Troje waar de Grieken en Trojanen nog steeds in een onbesliste strijd zijn verwikkeld. Er dient zich een derde leger aan, dat geheel uit vrouwen bestaat. Het zijn de Amazonen  onder aanvoering van koningin der Amazonen, Penthesilea.

Deze koningin duldt geen mannen in haar leger. Toch heeft ze manschappen nodig om het voortbestaan van het leger te garanderen. Tijdens een erotisch geladen Rozenfeest mogen de Amazonen een man als bruidegom hebben, maar ze mogen zich niet aan een man hechten. Penthesilea doet wel: zodra ze oogcontact krijgt met de Griekse strijder Achilles raakt ze fataal verliefd.

Wat een schitterend verhaal, maar wat Van den Berghe in haar eerste regie als artistiek leider bij het NNT met Kleists tragedie doet, is volkomen onduidelijk. Het is voor de toeschouwer nauwelijks te volgen, mede door het gebrek aan focus, wie aan het woord is en waar de dramatische krachten liggen. Penthesilea’s moeder Otrere orakelt vanaf een hoge badmeestersstoel over de blinde liefde van haar dochter voor Achilles. Haar speelstijl is al net zo overdadig geëxalteerd als die van Penthesilea zelf. Daardoor lopen deze personages al van begin af aan door elkaar. De foeilelijke kostumering met gebreide bivakmutsen, vage jurken en ondergoedachtige windsels maakt herkenning van de personages en daardoor toegankelijkheid van de voorstelling tot een ramp.

Ook het gegeven dat Penthesilea in Achilles het vrouwelijke herkent en Achilles in de koningin het mannelijke zit misschien wel ergens in de intentie van deze regie verscholen, maar krijgt geen duidelijke contouren. Het motief dat de jaagster Penthesilea zelf een opgejaagde wordt, krijgt in deze stuurloze regie evenmin uitwerking. De waarschuwing vooraf van het gezelschap dat de seksualiteit nogal openlijk zou zijn, blijkt flauw en overbodig: omdat je als toeschouwer niet gelooft in de liefde tussen Achilles en Penthesilea is er geen enkele sensualiteit te bespeuren. Er zou sprake moeten zijn van een elektriserende aantrekkingskracht die de erotiek rechtvaardigt, maar die is afwezig.

De regie onderschat de grootse en vooral weidse speelplek. In die ruimte van het zeestrand zijn personages al snel nietig, en daar moet een dramaturgisch antwoord op worden gevonden. De locatie zelf speelt geen rol in de voorstelling. Dat de toeschouwers bij aanvang gesplitst worden in mannen (linker tribune) en vrouwen (rechter tribune) is wellicht een aardig ideetje, maar in de voorstelling zelf wordt er niets mee gedaan. Wat jammer allemaal dat een klassiek verhaal zo zonder ziel is. Het slot moet wreed zijn, want Penthesilea doodt Achilles op gruwelijke wijze. Zoals het hoort in een klassieke tragedie wordt dat verteld, en niet getoond. Maar de slechte tekstbehandeling maakt deze vertelde scène tot iets waarin je nauwelijks kunt geloven.

foto Polle B. Willemsen

Elders

NRC Handelsblad

‘Het begin was veelbelovend, met een koningin die haar onderdanen drilt en een dans waarin op zoek werd gegaan naar nieuwe, vrouwelijke baby’s voor het Amazone-volk. Maar dat veranderde toen Penthesilea de macht overnam en zich stortte in de strijd tegen de Grieken. Vanaf daar begon een stroperige sequentie van almaar dralende personages en onbevattelijke handelingen.’ Ron Rijghard

de Volkskrant
★☆☆☆☆
'Maar het verhaal over een vrouwenstaat in een mannenoorlog en een tot bloedens toe verscheurde hartstocht zit klem in een onbegrijpelijke botsing van dans met toneel, juist bij een gezelschap dat zo goed is in cross-overs. Spijtig.' Annette Embrechts
Telegraaf
'In deze voorstelling trekt de koningin van de Amazones ten strijde tegen de Griekse held Achilles, in een poging hem te schaken en haar vrouwenvolk daarmee nageslacht te verschaffen. De strandlocatie is prachtig, de beelden zijn kleurrijk. Alleen kan die overdaad aan vorm het totale gebrek aan een heldere inhoud niet verdoezelen. Wie zijn deze personages? Waarom doen ze wat ze doen? Deze elementaire vragen laat Van den Berghe onbeantwoord. Geen best begin.' Marco Weijers
Trouw
'Het stuk was te vaag, klonk er, te lang (tweeënhalfuur), het ontbrak aan herkenning. Rigoureus besloot de Vlaamse regisseuse daarop een uur uit haar stuk te slopen. En met succes: op avond twee keek het gehele publiek de voorstelling Penthiselea, een verhaal over de koningin van de vrouwenstaat der Amazonen die tijdens het rozenfeest haar hart en macht verliest aan de Griekse leider Achilles, uit.' Isabel Baneke

16 Reacties op "Penthesilea"

  1. Vincent schreef:

    Helemaal eens, vol verwachtig namen we zitting op de tribunes in dat prachtige decor. Het was een onbegrijpelijk stuk. Alle opmerkingen hierboven onderschrijf ik (mbt techniek, kleding, effect decor etc etc) met een opmerking: de spelers kunnen wel toneelspelen, het zijn de keuzes die de regie gemaakt heeft, die maken dat het bijwonen van deze voorstelling een drama was. 😀

  2. Sabine schreef:

    Ik was mateloos gefascineerd, dat zoiets onbegrijpelijks zo boeiend kon zijn. Snap dat de schrijver van dit artikel zijn best doet om iets op te schrijven, maar soms is echte schoonheid niet in woorden te vatten. Als je van echte kunst houdt moet je dit gaan kijken !! Indien je moeite hebt om zaken NIET in hokjes te plaatsen, ga niet !!
    Tip: als je de koptelefoon zacht zet, kraakt hij niet

  3. Inez schreef:

    Gisterenavond zaten wij in striemende regenvlagen op hoge tribunes vol verwachting. Een nieuw artistiek leider bij NNT, jonge spelers. Niets van de verwachting werd ingelost. Wij waren bezig met het continue zoeken wat de bedoeling zou kunnen zijn van de overdaad aan symbolen; vermoeiend. De krachtige professionele acteurs, waar wij wel van genoten, konden geen kant op en spijtig genoeg niets veranderen aan de zeer matige regie. Een gemistte kans want tribunes stampvol hongerig publiek.

  4. Bas schreef:

    Helaas maar waar.

  5. Marion schreef:

    Zo’n tegenvaller!! Was al jaren groot fan van NNT op Oerol dus mijn verwachtingen waren ook dit jaar weer hooggespannen.
    Ik snapte er niets van! Veel te hoogdravend, verwarrend, authentieke klassieke verhaal van wordt verhaspeld, omgebogen. Ondanks trailer sexloos en onbegrijpelijk. Erg jammer!! En dan wordt dit stuk ook nog aangeprezen via oerolkrantje van vandaag al tip van de dag…..?!

  6. Klaas Deen schreef:

    Het is jammer voor de regisseur en de spelers, maar ik ben het volledig met Kester eens.

  7. Wim Rust schreef:

    het klassieke verhaal-wat ik me er nog van herinner-is op een afwijkende manier bewerkt. Echter Zelden zo,n intensieve beleving van de acteurs meegemaakt. Zij werden geplaagd door kou, stormachtige wind en daardoor weglopende toeschouwers-wat aan de vrouwenkant van de tribunes wel begrijpelijk was , en tenslotte slijpend zand. Het leek wel oorlog en dat was het ook. Ik vond het prachtig, een Griekse tragedie heeft zo zijn eigenschappen en die zijn niet altijd gemakkelijk en zeker niet op een woest Terschellinger strand uit te voeren.Bewondering!!! Wim R

  8. Arnoud vd Eerenbeemt schreef:

    Ik oordeel milder dan recensent Kester Freriks. Door de inkorting met een uur en dankzij enig leeswerk vooraf was het stuk redelijk te volgen. De regisseuse stelt de spelers langdurig bloot aan windkracht 4-5 en koud water. Geldt de Arbo-wet niet voor hen? Voor de acteurs heb ik langdurig geapplaudisseerd, voor de Vlaamse theatermaakster niet. De Spaanse acteur die Achilles verbeeldt, mompelt wel slecht verstaanbaar zijn onsamenhangende Engelse tekst met een zwaar Spaans accent. Articuleren is toch het minste wat je van een beroepsacteur mag verwachten. O ja, ‘Amazone = a-mazon, borstloze’ is volksetymologie!

  9. Koen schreef:

    Een prachtige locatie, wij hadden ook prachtig weer, een prachtig affiche, maar wat een tegenvaller. Onbegrijpelijk verhaal, langdradig en een spanningsboog van een lichtjaar. Hoorde dat de voorstelling inmiddels ingekort is. Dat is bepaald geen luxe. Wat een tegenvaller, ondanks het intense spel.

  10. jolandatomassen schreef:

    Langdradig, onduidelijke verhaallijn en een koude tribune, maar………echt fasinerend. Helemaal eens met Sabine. Gedurfd en brutaal. Kunst. Dit stuk heeft me betroffen op de een of andere manier.

    Jolanda

  11. Joost schreef:

    Wat snapt zo’n recensent er soms weinig van. Het draagt niets bij aan mensen die de strijd met het strand de zee en een episch verhaal aan zijn gegaan. Een veel te makkelijke oppervlakkige uitweiding over technische dingen die duidelijk beter zijn blijven hangen als de inhoud van het stuk dat niet voor beginners is. Een rijp thema verwerkt in een voorstelling waar ik van genoten heb omdat het weer eens thema’s in mijzelf aanstipte waar ik niet dagelijks aan denk. Dit is volgens mij ook de reden dat deze verhalen de tijd hebben doorstaan. Iets wat met het mopperstukje van deze man ( zeker geen amazone ) niet zal gebeuren!

  12. Roos schreef:

    Prachtige locatie. Beeldschone zonsondergang. In weer en wind speelden de acteurs deze Griekse tragedie onverstoorbaar door. Alle lof voor de acteurs voor hun mooie spel. Het stuk is inderdaad niet voor beginners, maar als je goed oplet in het begin is het verhaal toch prima te volgen. Het enige dat mij stoorde waren de toeschouwers die voor wat regen wegliepen. Jammer dat het stuk ingekort moest worden, maar ondanks dat prachtig en gedurfd gemaakt en uitgevoerd.

  13. Japan schreef:

    Echt niet te geloven. 100% eens met de recensist. En dan zijn er nog mensen die deze onzin de hemel in prijzen en stellen dat de ander er niets van begrijpt. Ik ben zelden zo teleur gesteld in een voorstelling

  14. Fred schreef:

    Ik ben benieuwd hoeveel bezoekers zich vooraf hadden ingelezen in het verhaal…
    Als je naar zo’n voorstelling gaat met de houding “vermaak me maar”, dan zal je wel een lange avond hebben gehad.
    Wellicht is Oerol dan ook niet het juiste festival voor je.
    Het lef om om de uitdaging aan te gaan met locatie, kostuums, techniek en verhaal, vraagt enkel om respect!
    Oerol, ga zo door.
    NNT, club G&R; tot volgend jaar !

  15. Hessel schreef:

    Enorm geroerd door en genoten van deze indrukwekkende voorstelling
    Onder heftige weersomstandigheden met oa regen en storm maar ook regenboog en zon. Had alles wat een Griekse tragedie moet hebben.vaak duister en soms niet direct navolgbaar maar moet t altijd simpel zijn?
    Bewondering voor de spelers en wat ze moesten trotseren . En voor de durf van de regisseuse.
    Dank,hartelijk dank voor deze geweldige voorstelling
    Hessel

  16. Marian schreef:

    Voor mij kwam de tekst over als een opgezegd lesje, het spel als een chaotische bende. Alleen de start, met de dans ver weg op het strand, heeft me geboeid. Een uur lang heb ik dit drama het voordeel van de twijfel gegeven, toen ben ik weggeglipt, schielijk langs de zijkant.
    Moeilijke stukken kunnen me vaak nog dagenlang bezig houden, maar deze voorstelling: kop noch staart, zonde van mijn tijd.

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.