In Europa worden veel uitstekende hedendaagse circusvoorstellingen gemaakt, het aanbod is groot, in Nederland in toenemende mate ook. Maar Obstiné van Ganna Poppea hoort daar niet bij. Dat heeft niets te maken met het enthousiasme van de vijf jonge acrobaten, ze doen wat van hen wordt gevraagd, maar wel met het goedbedoelde, maar beperkte concept, met de te lange monologen van de oudere acteur Gert den Boer, het gebrek aan gelaagdheid en de uitgesponnen, voorspelbare ontwikkeling van de voorstelling.

Ganna Poppea traint circusartiesten en dansers, jong en oud. Daarbij let ze op processen in groepen en het bewustzijn van het lichaam van de acrobaat. Obstiné maakte ze met steun van de Verkadefabriek in Den Bosch en danscircusgezelschap Panama Pictures waar ze enige tijd in residentie was.

Op de vloer staat een hoge wand van kartonnen dozen, ook liggen her en der grote en kleine dozen verdeeld over het podium. De acrobaten spelen vrolijk met die dozen in alle maten en dansen over de vloer. Ze hebben er zin in. Het ziet er onbevangen uit, die spelers in hun  fraai vormgegeven witte kostuums. Dan nog wel.

 

Op de achtergrond klinkt lichte jazzmuziek, later muziek met een accordeon. Het duurt even, maar dan is gekreun te horen, Het komt uit een grote, liggende, verticale doos. Als de kleppen opengaan, blijkt daar een oudere man in te liggen. Langzaam kruipt hij omhoog en zoekt een plaatsje op de vloer. Hij krijgt een vest aan, vol met blinkende, gouden wikkels, van snoep of chocola. Hij deelt met regelmaat snoepjes uit en probeert zo de jonge artiesten in te palmen.

Hij praat veel, gaandeweg steeds meer. Zo steekt hij de loftrompet over een man die ervoor zal zorgen dat iedereen het goed zal krijgen. Het klinkt als een politiek pleidooi voor een sterke leider die uiteindelijk de democratie om zeep gaat helpen. Dat is een actueel thema, begrijpelijk dat het in dit tijdsgewricht opduikt.

Het duurt niet lang voordat de oudere man zelf de tiran blijkt te zijn. Hij probeert de anderen te onderwerpen en te intimideren. Dat lukt hem steeds beter. Zeker als hij met een zweep op de grond slaat. De vijf sidderen, vallen op hun knieën en tonen de acrobatische bewegingen, horizontale sprongen, een beetje hiphop, die hij van hen verlangt. De vijf doen wat hij wil en hij heeft alle touwtjes in handen. De wand met dozen op de achtergrond valt steeds verder uiteen omdat de oude man er wild doorheen springt. In de voorstelling wordt gewerkt met kegels en jongleren, met verticale koorden om in te klimmen en af te dalen en met een diabolo. De circusacts zijn vrij kort, niet echt uitgediept.

De oudere man verliest kracht en invloed, het lijkt alsof stemmen in zijn hoofd het van hem over nemen. Langzaam slentert hij naar de achtergrond. De vloer is nu voor anderen. Die strijden met elkaar, creëren een chaos. Inderdaad: het is een afspiegeling van de opkomst van een dictatuur en de teloorgang ervan.  Iedereen rent door elkaar, dozen worden gestapeld en weer omgegooid, er wordt zelfs de tanden in een kartonnen doos gezet.

De oudere man wordt na zijn ondergang terug naar zijn doos gedirigeerd. Daar horen deze types thuis. De geest is terug in de fles, in dit geval in de doos. De samenwerking tussen de anderen krijgt vorm, maar een nieuwe ‘leider’ ligt op de loer. De voorstelling gaat over macht, demagogie, machtsmisbruik en hoe gewillig groepen mensen zich laten manipuleren totdat ze alle zelfbeschikking zijn verloren. Dat zijn veelbelovende, boeiende onderwerpen voor theater, ook circus, maar bij Obstiné blijven ze hangen in goede bedoelingen.

De voorstelling vraagt veel van de toeschouwer, er zijn geen hoogtepunten die bijblijven, het stuk gaat maar door en door en het is tevergeefs wachten op een spannend eind of onverwachte ontwikkeling. Obstiné duurt lang, meer dan een uur. Vanaf het begin was voelbaar dat het een lange zit zou gaan worden en dat de verrassing en dynamiek waar ik zo op hoopte, nooit zou komen. Aan deze voorstelling moet nog flink gesleuteld worden. Of: concluderen dat het niet is geworden wat de makers voor ogen hadden.

Foto’s: Jona Harnischmacher