Hummelinck Stuurman Theaterproducties
Moesson
★★☆☆☆
Worstelen met een Indisch verleden
Robbert van Heuven
29 september 2014
Gezien op 27 september 2014, Leidse Schouwburg

Diepdonkere wolkenluchten en een zwarte zee. Het uitzicht van het hotel van de oude Mees is niet hetzelfde van dat van zijn hotel op Batavia, waar je de zon kon zien opkomen boven de palmenkruinen. Zijn herinneringen aan Indië beginnen bovendien langzaam te vervliegen.

Daarom doet Mees (Bram van der Vlugt) zijn uiterste best er daar zoveel mogelijk van op te halen. Elk jaar spreekt hij af met zijn oude minnares Alice (Kitty Courbois) en haar zoon Ferdy (Thom Hoffman) om in zijn hotel de bevrijding van Nederlands-Indië en de bommen op Nagasaki en Hiroshima te vieren.

Acteur Eric Schneider (zelf opgegroeid in Indië) schreef de tekst van de voorstelling Moesson. De aanzet ervan is interessant: drie mensen met hun wortels in een niet meer bestaand land, waar ze alleen nog maar herinneringen aan hebben, maar waaraan de herinneringen verschillen. Alice en Ferdy hebben een kampverleden, terwijl Mees naar Australië ontkwam. Daardoor is hun perspectief op de oorlog en op een eventueel gezamenlijke toekomst na de Oorlog een totaal andere. Dat zou interessante conflicten hebben kunnen opleveren, gegrond in een wat onderbelicht onderdeel van de recente Nederlandse geschiedenis. Maar helaas gaat Moesson daar niet over.

In plaats daarvan is Moesson een rommelige en stroperige toneeltekst over twee oudere mensen die al vijfenveertig jaar worstelen met hun vroegere geheime liefdesrelatie en een zoon die zich daar al vijfenveertig jaar boos over maakt. En dan is er natuurlijk nog een Nooit Uitgesproken Geheim. Het allermerkwaardigste van de tekst is nog dat te pas en te onpas herinneringen uit het Batavia van voor de oorlog worden opgehaald alsof Alice en Mees elkaar voor het eerst sinds de bevrijding terugzien, terwijl ze dit feestje elk jaar zeggen te hebben. Natuurlijk is dat om ons toeschouwers expositiegewijs een eindje op weg te helpen, maar wel met krampachtige dialogen als resultaat.

Net zo vaag zijn de plotseling uit de lucht vallende conflicten. Waarom doet iedereen in al die decennia precies vandaag ineens zo anders tegen elkaar en waarom komt de zoon nu opeens met het Grote Geheim op de proppen? En los van het Grote Geheim is de situatie van de drie personages ook weer niet zo dramatisch dat de voorstelling melodramatisch naar een climax geschreeuwd hoeft te worden.

Regisseur Ger Thijs slaagt er niet in de wankele tekst recht de regisseren. Daarvoor lijken de acteurs teveel in drie verschillende toneelstukken te staan. Bram van Vlugt laat zijn oude rokkenjagende feestneus vooral een geslaagde geestige toon aanslaan, terwijl het personage van Kitty Courbois juist doorlopend overdreven serieus is. Thom Hoffman speelt totaal zijn eigen voorstelling door met een overtrokken speelstijl een personage te spelen dat uit een Shakespearetragedie lijkt te zijn weggelopen.

Het resultaat is een warrig stuk toneel dat maar niet wil worden wat het beloofde te zijn: een indrukwekkende voorstelling over ons Indisch verleden. Het onbegrip van de Nederlanders voor de na de oorlog terugkerende Indische Nederlanders, het verwerken van het kampverleden en de door de kampen verwoeste familierelaties, de gewelddadige Bersiap-periode die de bevrijding voor de Nederlands-Indiërs nauwelijks tot een bevrijding maakte. Het zijn belangrijke thema’s die in Moesson slechts zijdelings worden genoemd, maar nooit worden opgepakt. En dus blijft er slechts een weinig indrukwekkend familiedrama over.

Foto: Ben van Duin

Elders

Volkskrant
★★★★☆

'Moesson is een geslaagde bewerking van de novelle 'Een tropische herinnering', waarmee acteur en auteur Eric Schneider vorig jaar op latere leeftijd debuteerde. Schneider maakte in opdracht van Hummelinck Stuurman Theaterproducties zelf de theaterbewerking. Ger Thijs regisseerde.' Vincent Kouters

Trouw
★★☆☆☆
'Moesson mist richting en visie en verdrinkt jammerlijk in een overvloed aan emoties en anekdotes.' Sara van der Kooi
Het Parool
★★☆☆☆
'Met Moesson schreef Eric Schneider een toneeltekst vol couleur locale, maar warrige zijlijntjes en veelvuldig gekibbel leiden af van de plot: het geheim rond een andere, overleden zoon. Courbois en Van der Vlugt draaien als ex-geliefden mooi om elkaar heen: hij een overjarige rokkenjager, overlopend van scabreuze grapjes; zij vinnig en hooghartig, allerminst gecharmeerd van zijn geflirt.' Joukje Akveld
NRC Handelsblad
★★★☆☆
'In de vakmatige regie laat Ger Thijs te veel zijlijnen toe, alsof hij het werkelijke drama verdoezelt. Dat is jammer.Van der Vlugt en Courbois spelen fantastisch de hunkering naar een voorbij verleden: hij is nog altijd de frivole charmeur, zij een melancholieke vrouw die opeens vinnig kan uitvallen. Alsof ze bij elke zin het verdriet om alle verlies in haar leven wegduwt. Dat doet ze prachtig.' Kester Freriks
De Telegraaf
★★★★☆
'Moesson kent een sterke opbouw die je langzaam maar zeker het drama intrekt. Regisseur Ger Thijs heeft ervoor gezorgd dat de focus volledig op de inhoud en de acteurs ligt, en die weten, middels intens spel, drie personen van vlees en bloed te creëren. Het stuk rakelt bovendien een belangrijk stukje van ons Indische verleden op en laat zien dat je je geschiedenis altijd met je meesleept. Het levert indringend theater op dat met een uur en twintig minuten wellicht wat aan de korte kant is, maar juist door het niet eindeloos uit te smeren, komt de ontknoping keihard aan.' Esther Kleuver

1 Reactie op "Moesson"

  1. Karel van Muijden schreef:

    Toegegeven, ‘Moesson’ is conventioneel van structuur en soms wel erg
    expliciet in het ophalen van details uit een ver verleden, maar voor het
    openbarsten van de nooit geheelde wond uit 1945 op juist deze avond is
    een goede reden: vorig jaar was de echtgenoot van de vrouw nog bij deze
    herdenking aanwezig; nu is hij dood en kunnen moeder en zoon open-
    lijk de steeds verzwegen herinneringen ophalen. Dat de oude charmeur/
    hotelier aan een lichte vorm van Alzheimer lijdt verklaart veel van het
    uitleggerige, al werkt dat soms inderdaad een tikje irritant.

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.