Daria Bukvić / Rose Stories
Melk & dadels
★★★★☆
Opgroeien tussen twee culturen
Marijn Lems
14 mei 2018
Gezien op 13 mei 2018, Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Met Melk & dadels borduurt Daria Bukvić, in samenwerking met productiebedrijf Rose Stories, schrijver Tofik Dibi en een uitmuntende cast, voort op de succesformule van Nobody home. Het levert een nog scherpere voorstelling op die door de zorgvuldige opbouw de vinger op de zere plek weet te leggen.

De sfeer ziet er bij Melk & dadels meteen goed in. Nadat we in de foyer van de Koninklijke Schouwburg al getrakteerd zijn op Marokkaanse zang, percussie en dans blijkt de feestelijkheid in de zaal gewoon te worden doorgetrokken. Kyra Bououargane, Soumaya Ahouaoui, Fadua El Akchaoui en Khadija El Kharraz Alami verwelkomen ons dansend en houden de hoge energie de eerste scènes vast.

Net als in  Bukvić’ Nobody home biedt de lichte insteek ruimte om het over onverkwikkelijke sociaal-maatschappelijke zaken te hebben. Waar in de eerdere voorstelling de ervaring van enkele eerste-generatiemigranten (allen vluchtelingen) centraal stond, spelen in Melk & dadels vier Nederlands-Marokkaanse vrouwen de hoofdrol die in Nederland zijn geboren en getogen. De problemen waar zij tegenaan lopen zijn nauwelijks anders: op satirische doch persoonlijke toon komen de micro-agressies, de uitsluiting en het gevoel altijd als ‘de ander’ te worden behandeld in de voorstelling aan de orde.

Melk & dadels richt haar pijlen echter net zo goed op de positie van de vrouw in de Marokkaanse gemeenschap. Met name de patriarchale gedragsdwang die de vrouwen ondervinden komt aan de orde: in terugkerende scènes komt de ‘Supermarokkaan’ (inclusief cape) de actrices aanspreken op hun haram gedrag (zoals het eten van niet-halal vlees, of überhaupt op het podium staan). In een vlijmscherpe scène wordt bovendien de giftige kracht van het woord hoer uitgelegd, en hoe het steevast wordt gebruikt om Marokkaanse vrouwen te vernederen en aan de sociale mores te onderwerpen. (Waarna de makers in één moeite door met een hilarische DWDD-parodie de andere kant op de hak nemen: namelijk hoe Marokkaanse vrouwen door de witte media worden gereduceerd tot willoze slachtoffers van patriarchale onderdrukking die door ‘ons’ gered moeten worden).

Wat vooral opvalt, is de knappe toonbeheersing. Bukvić en haar cast schakelen moeiteloos tussen kolder en ernst, en weten gedurende de voorstelling steeds meer de duimschroeven aan te draaien. Vanwege de kwetsbare, persoonlijke insteek raken de spelers in al hun kritiek nooit het contact met het publiek kwijt. Dat biedt ruimte om ook zeer gevoelige onderwerpen aan te snijden: in de spannendste scène vliegen de Arabische Ahouaoui en de Berberse El Akchaoui elkaar in de haren over hun afkomst, waarmee ze indringend laten zien hoe culturele conflicten in het land van herkomst ook in Nederland een rol blijven spelen.

Het loont om Melk & dadels met een grotendeels Marokkaans publiek te zien. Veel van de grappen waar andere toeschouwers smakelijk om moesten lachen gingen aan mij voorbij, en bijna nog meer dan wat er in de voorstelling gebeurt levert dat het gevoel op van de rijkdom van het opgroeien tussen, of middenin, twee culturen. Zoals Bououargane het zegt: ze is Nederlander én ze is Marokkaan (én vrouw, niet te vergeten!), en de verbindende kracht die het omarmen van een meervoudige identiteit kan hebben spreekt uit iedere seconde van Melk & dadels – zonder dat de makers ook maar een moment de schaduwzijden ervan uit de weg gaan.

Foto: Kurt Van der Elst

Elders

Het Parool

'Met bakken energie en in hoog tempo wisselen de scènes elkaar af. Er wordt knap geschakeld en met veel gevoel voor timing en zelfspot voornamelijk op de lach gespeeld. En als een en ander echt niet meer door de conservatief-Marokkaanse beugel kan komt SuperMarokkaan in cape en trekt de teugels weer strak aan.' Sander Janssens

de Volkskrant
★★★☆☆
' Nu zijn het enthousiasme en de zelfspot waarmee de vier hun eigen families, gemeenschap en zielenpijn tentoonstellen verfrissend en aanstekelijk gebracht. Maar je moet onder een steen hebben geleefd, als dit alles compleet nieuw voor je is. Sterker, de voorstelling vaart op de herkenbaarheid en de uitvergroting van clichés. Dat begint gelijk op een tamelijk platte manier. Dibi vangt zijn script aan met een lijstje: een vlugge rondgang langs de tien archetypische Marokkanen (...) Halverwege krijgt Melk en dadels wel degelijk de scherpte en baanbrekende kwaliteiten waarmee de makers zo te koop lopen.' Vincent Kouters
NRC Handelsblad
★★★★☆
'Uitersten zijn zichtbaar in de sketch die begint als een tenenkrommend platte parodie op DWDD, maar uitloopt op een bevlogen, boze tirade van El Kharraz Alami. ''Wat betekent afkomst als ik godverdomme hier geboren en getogen ben?'' In haar uitbarsting is goed voelbaar dat deze voorstelling ook gemaakt is als uitlaatklep voor opgekropte frustraties. Het maakt Melk & dadels tot een voorstelling met een warm kloppend hart. Die moest worden gemaakt en moet worden gezien.' Ron Rijghard

2 Reacties op "Melk & dadels"

  1. Claudia Christern schreef:

    Helaas ben ik het niet eens met al die laaiende reacties.
    Ik wil hier acteerprestaties, stuk en regie onderscheiden. De actrices en de personenregie zijn prima, maar het stuk vind ik te ongenuanceerd. Hier worden heel veel cliché’s tegenover gezet en toch niet genoeg gepookt naar dieperliggende lagen.
    Bv. worden eerst verhalen over allerlei gevallen van discriminatie verteld, en vervolgens beweert dat men niet als slachtoffer gezien wil worden. Weliswaar met een ironische ondertoon, maar net niet scherp genoeg aangezet om de toeschouwer een nieuw inzicht of gevoel te bezorgen.
    Hetzelfde gebeurt als bij vlammend pleidooi om iedereen toch in eerste instantie als mens ipv als Marokkaan te zien en het deel over de betekenis van ‘afkomst” . Hier zal het iedereen in theorie mee eens zijn, maar waarom spelen de makers dan dit stuk? Dan moet je het niet meer thematiseren, maar gewoon acteren en niet zeuren. Maar er moet wel gezeurd worden, want er zijn nu eenmaal problemen die met afkomst, cultuur en niet te vergeten klasseerschil zijn. En er zijn in alle culturen mensen die discrimineren, en dat wortelt weer in hun eigen problemen.

    Het was me ondanks de zeer sympathiek actrices allemaal iets te kort door te bocht, voorspelbaar en weinig verrassend. En ik wil graag verrast worden door theater en nieuwe inzichten krijgen. Dat was hier niet het geval.

  2. Anne-Marie schreef:

    23 juni gezien.
    Wat een prachtige en vernieuwende voorstelling is dit!
    Eindelijk een geluid van Marokkaanse vrouwen die hun eigen ervaringen vertellen (zowel vanuit de Nederlandse als de Marokkaanse gemeenschap) en dat op een komische, als ook op een zeer ontroerende manier, voor het voetlicht brengen. De schrijnende voorbeelden, vanuit hun jeugd, had ik vaker vanuit die kring gehoord, maar maakten nog steeds diepe indruk op me. Met name de monoloog over het zien van elkaar als mens i.p.v. altijd maar mensen benoemen vanuit een bepaald hokje, vond ik heel treffend. Hoe bestaat het toch dat mensen elkaar zo behandelen? Tevens vond ik de ‘Supermarokkaan’ een geweldige fonds, want daarmee wordt er duidelijk kritiek gegeven op de Marokkaanse gemeenschap die nu eindelijk eens moet accepteren dat Marokkaanse Nederlanders, van deze generatie, hun eigen weg willen kiezen. Vanuit de reacties na afloop bleek tot mijn verbazing dat toch nog veel mensen onder een steen gelegen hebben, omdat zij verrast werden door de ervaringsverhalen van de personages.
    De scène van de de verschillen tussen Arabieren en de Berbers vond ik ook heel ontroerend. Het enige kritiekpuntje vond ik de monoloog tegen het eind. Die was eigenlijk overbodig en onnodig belerend, want alles was al duidelijk gezegd.
    De actrices vond ik stuk voor stuk zeer getalenteerd en geloofwaardig. Hopelijk zien wij nog veel meer van hen de komende tijd.
    Verdonk , Amsterdam

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.