Kilometers diep, daar waar wij mensen met onze boormachines niet kunnen komen, is er altijd beweging van een onvoorstelbaar hete brij. Slechts op een paar plekken ter wereld wringt, spuwt of werpt dat binnenste zich naar buiten en laat vernietigende sporen van lava en rookwolken na. Vulkanen zijn mythische, gevaarlijke oorden waar de mens oog in oog staat met het sublieme.

In L.A.V.A. van ICK Dans Amsterdam en het Italiaanse Compagnia Zappalà Danza krijgen we een ontregelend inkijkje in de borrelende kern van onze planeet. Twaalf dansers in strakke, rode en groene pakken bewegen zich in twee groepen rondom een cirkel van lampen, midden op het verder lege toneel.

Af en toe lopen twee figuren in zilveren ruimtepakken, hun gezichten verscholen achter zwarte maskers en zilveren capuchons, langzaam door dit rood verlichte vuurlandschap. In hen zijn het vulkanologenechtpaar Katia en Maurice Krafft te herkennen, dat voor choreografen Emio Greco, Pieter Scholten en Roberto Zappalà de inspiratie vormde voor dit werk. De wetenschappers legden jarenlang baanbrekende vulkaanerupties vast op foto en film, tot ze in 1991 bij de documentatie van een vulkaan in Japan stierven in een lavastroom.

Het is een boeiend gegeven om te vertrekken vanuit dit duo dat hun leven gaf voor de wetenschap, al is L.A.V.A. niet een weergave van of ode aan hun leven en werk. Het echtpaar is – zoals in het echte leven het geval was – slechts toeschouwer van iets wat groter is dan henzelf.

Het geluidsontwerp van Salvador Breed is heftig en mooi tegelijkertijd: door het (soms te) oorverdovende, gewelddadige geronk van erupties en het bulderende gesputter van magma heen klinkt sereen kerkelijk gezang. Bovenaan het toneel is voortdurend een geluidsgolf te zien die de muziek en geluiden volgt: stilte is een platte lijn, gedonder doet de golven ver uitslaan. Wat de functie hiervan is blijft echter gissen. Is het wellicht een manier om te tonen dat alles meetbaar is?

De rode groep dansers lijkt het magma te verbeelden dat voortdurend beweegt. Op handen en voeten scheren ze over het podium en roteren plots scherp hun lichamen om hun as. De groene groep vertrekt veel meer vanuit een opwaartse energie: ze springen, gooien een been wild hoog in de lucht en zwaaien hun armen van de ene kant van hun torso naar de andere kant.

De twee groepen mengen zich nooit helemaal, alsof de aarde en het magma constant twee losse entiteiten blijven, of alsof ze in constant gevecht zijn met elkaar. Die nooit helemaal overlappende energieën zorgen voor een interessante frictie binnen deze choreografie.

Maar L.A.V.A. is niet alleen een verkenning van een natuurfenomeen. Net als in veel van het andere werk van ICK Dans Amsterdam gaat ook deze voorstelling over mens-zijn. Richting het eind, als de muziek, de bewegingen en de sfeer omslaan en de dansers hun rode en groene pakken uitdoen, zien ze er plots zo kwetsbaar en vleselijk uit in hun zwarte ondergoed en het witte licht. De esthetische sfeer van het eerste deel maakt plaats voor de intense rauwheid van het menselijke lijf.

De eruptie aan het eind dringt zich op in vooral harde muziek, met onder andere een fel rapnummer waarop kalmere pianomuziek volgt. De lichamen van de dansers verkrampen meer en meer. Het ritmische tellen en de herhalende, felle bewegingen lijken de essentie van dans bloot te leggen; onder hun huiden borrelt vast en zeker een vurige kern.

Foto’s: Serena Nicoletti