| Op afstudeerfestival ENTER begeleidt Theaterkrant 11 nieuwe theaterwerkers bij hun eerste recensies. Deze recensie is geschreven door een van de deelnemers van het traject, Luka Zwart. |
Is al is een abstracte en beeldende voorstelling waarin geluidskunst, beweging en poëzie elkaar afwisselen en tegelijk in elkaar opgaan. Centraal staat de vraag: is er ruimte om iets nieuws te beginnen als het einde al is geweest?
Als Melle Tollenaar het publiek welkom heet stelt hij niet alleen zichzelf maar ook zijn medespelers voor. Performer Sem van der Zouwen en Elin Mensinga, geluidskunstenaar en één helft van het makersduo – Mensinga / de Koning – achter deze voorstelling.
Achterop het speelvlak, tegen het gordijn aan, staat een tafel met daarop een verscheidenheid aan geluidsapparatuur. Van der Zouwen klooit met een radio bij de tafel, hij vangt ruis, een paar keer heeft hij mazzel en klinkt er muziek. Tollenaar leest ons voor uit een brief. Een brief over wat hij denkt dat er zal gebeuren als hij morgen zou verdwijnen, en wat dan hij na zou willen laten.
De spelers nemen hun plek in de ruimte en er klinkt een harde schrille toon over de speakers. De bewegingen van de spelers laten zich leiden door de muziek. De tonen en geluiden worden afgewisseld met passages voorgelezen uit het gedicht ‘Onwezenlijke stad’, afgeleid van het werk van T.S. Elliot.
De inhoud van de voorgelezen brief deed mij denken aan een voorstelling die ik in de zomer van 2022 heb gezien. Opgevoerd door de spelers van Iepenloftspul Snakkerbuorren ging de voorstelling Nei Man – Fries voor Nieuwe Man – over Man. Een ambtenaar die na decennia van eentonige routine ontdekt dat hij ongeneselijk ziek is. Dit zet hem aan het denken. Wat gebeurt er met mij wanneer ik er niet meer ben? Wat laat ik na? Kan ik iets nalaten en zo ja, wat? En hoe doe ik dat dan? Hij begint brieven te schrijven aan zijn dochter, wie hij door de scheiding met zijn vrouw sinds haar kinderjaren niet meer gezien of gesproken heeft. Hij neemt de tijd om met de mensen in zijn buurt te praten: de verbitterde buurvrouw, de vrolijke pakketbezorger, een jonge backpackster, de filosofische swalker, de lokale houtsnijdster. Hij probeert door met hen te praten een antwoord te vinden op zijn vragen.
Is al neemt hetzelfde thema en geeft dit op geheel andere wijze vorm. Waar Nei Man verhalend teksttoneel was, is IS AL abstract performancetheater. De bewegingen van de spelers suggereren wandelen of reizen. De twee figuren zoeken elkaar. Wanneer ze elkaar vinden drukken ze elkaar in de armen alsof ze nooit meer los willen laten. Om de beurt zakken zij door hun knieën, alleen omhooggehouden door de omhelzing van de ander.
De geluiden van Mensinga rukken hen uit elkaar. De twee spelers rennen over het podium, van punt naar punt. Enkel onderbroken door een freeze, een stuiptrekking alsof ze onder stroom worden gezet, gevolgd door een abrupte buiging, arm vooruit alsof ze ergens naartoe worden getrokken. Ergens dat niet naar elkaar is.
Maar wat betekent dit voor de twee figuren? Hebben zij elkaar gevonden, zoals het omarmen mij deed vermoeden? Of was dit enkel een illusie en hebben ze elkaar nooit daadwerkelijk gevonden? Was de reis al ten einde voordat deze überhaupt begonnen was?
Wat bij mij ook voor verwarring zorgde was dat het volume van de muziek het stemgeluid van de spelers vrijwel volledig overschreeuwt. Hierdoor waren ze lastig te verstaan en vielen hele passages tekst volledig weg. Dit is jammer. Want hierdoor gaat een groot gedeelte van de intrigerende context en daarmee betekenis verloren.
Foto: ENTER
Sem van der Zouwen
Melle Tollenaar
auteur:
Freek de Koning (concept)
Elin Mensinga (concept)
regie:
Freek de Koning
geluid:
Elin Mensinga
Data van Theatercollectie: Allard Pierson/Stichting TIN (Wijzigingen?)
Meer info over deze voorstelling op Theaterencyclopedie.nl
| Op afstudeerfestival ENTER begeleidt Theaterkrant 11 nieuwe theaterwerkers bij hun eerste recensies. Deze recensie is geschreven door een van de deelnemers van het traject, Olivier Wagstaff. |
| Op afstudeerfestival ENTER begeleidt Theaterkrant 11 nieuwe theaterwerkers bij hun eerste recensies. Deze recensie is geschreven door een van de deelnemers van het traject, Jane Heinze. |
| Op afstudeerfestival ENTER begeleidt Theaterkrant 11 nieuwe theaterwerkers bij hun eerste recensies. Deze recensie is geschreven door een van de deelnemers van het traject, Luka Zwart. |
| Op afstudeerfestival ENTER begeleidt Theaterkrant 11 nieuwe theaterwerkers bij hun eerste recensies. Deze recensie is geschreven door een van de deelnemers van het traject, Feya Hovenga. |
| Op afstudeerfestival ENTER begeleidt Theaterkrant 11 nieuwe theaterwerkers bij hun eerste recensies. Deze recensie is geschreven door een van de deelnemers van het traject, Tara Fonk. |
Wat interessant om jouw kijk op de voorstelling te lezen! Ik heb IS AL zelf heel anders beleefd. Voor mij was de inspiratie die de makers hebben geput uit The Waste Land van T.S. Eliot (een gedicht over leegte, chaos en culturele uitputting) juist heel kenmerkend. Die sfeer was voor mij sterk voelbaar in de wereld die ze op het toneel neerzetten: een wereld die op z’n einde lijkt, waarin de vraag opkomt of er nog ruimte is om iets nieuws te beginnen.
Wat mij vooral raakte, was hoe de performers – Melle Tollenaar en Sem van der Zouwen – zich fysiek lieten leiden door de geluidskunst van Elin Mensinga. Het leek alsof het geluid hen voortduwde of juist tegenwerkte. Alsof ze geen controle hadden over hun lichaam – wat natuurlijk juist ontzettend veel controle vraagt – en dat was heel mooi om te zien. De tekst van Mensinga kon ik trouwens goed verstaan, en ik vond dat de combinatie van geluidskunst, beweging en de Nederlandse vertaling van The Waste Land elkaar prachtig aanvulden.
Wat ik vooral waardeerde, is dat de makers het experiment echt aandurven. Ze geven geen antwoorden, maar stellen vragen en laten ruimte voor eigen interpretatie. Voor mij was het een bijzondere en spannende ervaring, ook omdat het zo voelbaar was dat hier vrienden samen vol lef een theatraal avontuur aangingen. Dat vond ik heel krachtig!