Recensie

Humanity
Ricky Gervais
★★★☆☆ Cabaret
8 september 2017 - AFAS Live, Amsterdam - Speellijst
Vroeger kon je nog lachen
Door gepubliceerd 9 september 2017

Waarom zijn mensen zo snel beledigd door mijn grappen? Met die vraag worstelt Ricky Gervais. Begin januari 2016 presenteerde hij de uitreiking van de Golden Globe Awards en maakte daarbij een aantal grappen over transgenders. Met name zijn grap over lgbt-activist en voormalig olympisch sporter Caitlyn Jenner viel verkeerd. Gervais werd gelabeld als ‘transphobic’.

Ricky Gervais gebruikt een belangrijk deel van zijn show Humanity om zich tegen deze aantijging, en meer in het algemeen tegen mensen die zich door zijn grappen beledigd voelen, te verdedigen. Hij legt uit dat de grap over Jenner niet als anti-transgender moet worden gezien, omdat die geen betrekking had op haar transgender-zijn. Van daaruit werkt Gervais toe naar een meer algemene filosofie over hoe humor volgens hem werkt: als een middel om de spanning te verlichten en om kritiek te leveren op autoriteiten.

De waardering van humor in deze zin lijkt steeds meer te verdwijnen, meent Gervais. Daarmee komt een tweede rode draad van deze voorstelling in beeld: het gevoel dat vroeger alles beter was. Dat gevoel neemt hij ook op de hak, door uit te leggen dat tiener zijn sowieso de leukste fase van het leven is en je als kalende vijftiger zodoende altijd naar vroeger verlangt. Maar tegelijk lijkt hij zijn eigen nostalgie ook te menen. Gervais foetert meermaals op de sociale media en hun slechte invloed op het publieke debat. Mensen kijken alleen nog maar naar wie iets heeft gezegd, niet naar wat diegene heeft gezegd. Zelfs het terrorisme was vroeger beter. De IRA belde gewoon op naar een café als ze daar een bom hadden geplaatst, zodat iedereen het pand tijdig kon verlaten.

Gervais zegt het natuurlijk allemaal met een knipoog. Hij is de meester van de zelfspot. Zijn grote doorbraak, de Britse televisieserie The Office (2001-2003), is er volledig op gebaseerd. Hierin speelt Gervais de meest tenenkrommende versie van een kantoorbaas die je maar kunt bedenken: seksistisch, eerzuchtig, steeds erop uit om bij zijn ondergeschikten de toffe jongen uit te hangen, maar daarbij consequent de plank misslaand. De durf van Gervais om zo’n onuitstaanbare figuur zo openlijk neer te zetten is prijzenswaardig. Het spelen van de antiheld, wat hij sindsdien altijd is blijven doen, maakt hem sympathiek.

Toch wringt er iets. Gervais’ zelfspot is oprecht, maar zijn klacht dat mensen zichzelf zo snel door zijn grappen beledigd voelen is ook wel wat gratuit. Gervais heeft inmiddels een enorme machtspositie in het publieke domein: hij heeft grote scharen fans over de hele wereld, die het alleen maar prachtig vinden als hij weer eens iemand met zijn grappen op de kast heeft gejaagd. Bovendien kun je je afvragen hoe onschuldig zijn grap over Caitlyn Jenner werkelijk was. In Humanity zit ook een scène waarin Gervais zich in detail voorstelt hoe Jenner als gespierde man bij de dokter komt om zich te laten verbouwen. Hierin zijn transgenders wel degelijk the butt of the joke. 

Dit neemt niet weg dat Gervais een vakman is. De mengeling van woede en verbazing waarmee hij zijn grappen brengt is vaak geniaal. Ook heeft hij een uitstekende timing. Voor de fans is het zodoende een ouderwets avondje lachen.

Foto: Andreas Terlaak

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

NRC Handelsblad
★★★☆☆
'Wat ook niet meehelpt, is dat Gervais zo weinig kwetsbaarheid laat zien. Pas als hij vertelt hoe snel je eigenlijk went aan puissante rijkdom en hoe gênant dat is, krijgen we een andere Ricky Gervais te zien. Dit is een Ricky Gervais die ook zichzelf op de hak durft te nemen en dat is een aangename afwisseling voor zijn grappige, maar op den duur wat vermoeiende tirades tegen alle twitteraars die niet om hem kunnen lachen.' Dick Zijp
Volkskrant
★★★★☆
'Naast zijn rake observaties over de mensheid is Ricky Gervais opvallend persoonlijk en openhartig. Zelfs zijn aandachtigste volgers zullen in deze show nieuwe dingen horen over zijn jeugd in Reading, zijn zus en twee broers, een oom met een pruik en de drie redenen waarom hij geen kinderen heeft.' Joris Henquet
Telegraaf
'Hij blijkt het niet te zijn verleerd. Zijn programma zit slim in elkaar, is gelaagd, scherp en bij tijd en wijle ronduit hilarisch. Tussen neus en lippen grijpt hij de grote thema’s bij de kloten, maar ook het persoonlijke gaat hij niet uit de weg.' Esther Kleuver
het Parool
★★★★☆
'Humanity, zijn vijde stand-up special, is een ijzersterke verdediging van de smakeloze grap. Van begin tot eind slaat hij stevig in op iedereen die niet beledigd wenst te worden.' Mike Peek

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

  • Elders

    NRC Handelsblad
    ★★★☆☆
    'Wat ook niet meehelpt, is dat Gervais zo weinig kwetsbaarheid laat zien. Pas als hij vertelt hoe snel je eigenlijk went aan puissante rijkdom en hoe gênant dat is, krijgen we een andere Ricky Gervais te zien. Dit is een Ricky Gervais die ook zichzelf op de hak durft te nemen en dat is een aangename afwisseling voor zijn grappige, maar op den duur wat vermoeiende tirades tegen alle twitteraars die niet om hem kunnen lachen.' Dick Zijp
    Volkskrant
    ★★★★☆
    'Naast zijn rake observaties over de mensheid is Ricky Gervais opvallend persoonlijk en openhartig. Zelfs zijn aandachtigste volgers zullen in deze show nieuwe dingen horen over zijn jeugd in Reading, zijn zus en twee broers, een oom met een pruik en de drie redenen waarom hij geen kinderen heeft.' Joris Henquet
    Telegraaf
    'Hij blijkt het niet te zijn verleerd. Zijn programma zit slim in elkaar, is gelaagd, scherp en bij tijd en wijle ronduit hilarisch. Tussen neus en lippen grijpt hij de grote thema’s bij de kloten, maar ook het persoonlijke gaat hij niet uit de weg.' Esther Kleuver
    het Parool
    ★★★★☆
    'Humanity, zijn vijde stand-up special, is een ijzersterke verdediging van de smakeloze grap. Van begin tot eind slaat hij stevig in op iedereen die niet beledigd wenst te worden.' Mike Peek