De strijd tegen klimaatverandering begint steeds meer te lijken op Sisyphus-arbeid. Met de opwarming van de Aarde als een bijna onontkoombaar toekomstbeeld beginnen ook andere vragen de kop op te steken: heeft de mensheid überhaupt wel een toekomst? Is het niet beter om ons einde te accepteren? Met Hof van Heden duikt het Rotterdamse gezelschap Onderwater Producties op een fijn lichtzinnige wijze in deze nieuwe morele vraagstukken.

In een kille loods naast de Maas hebben de makers van Onderwater Producties een plastic winterlandschap in leven geroepen. Een opblaasiglo, een grote naaldboom van kunststof en veel spierwit zeil vormen de ijzige, apocalyptische restanten van de aarde waar Adam en Eva als laatste mensen rondzwerven. Waar zij ooit het Bijbelse begin van de mensheid vormden, zijn zij nu de laatste restanten van de bijna uitgestorven homo sapiens. De toekomst van de mensheid ligt wederom in hun handen.

Het was een sterke keus van spelers en makers Afke Weltevrede en Jeroen Rienks om de focus niet enkel op het overweldigende existentiële vraagstuk te leggen of de mensheid überhaupt nog wel een toekomst heeft en het niet beter zou zijn om onze eindigheid onder ogen te komen. Hoewel dit vraagstuk voortdurend blijft sluimeren, is het gros van de voorstelling een komisch relatiedrama over de laatste twee mensen op aarde die steeds minder met, maar ook steeds minder zonder elkaar kunnen.

Rienks zet Adam neer als een wat sullig man die niet altijd even overtuigd is van zijn eigen mannelijkheid, terwijl Weltevredes Eva een zelfverzekerde vrouw is die bij vlagen toch moet bekennen dat zij Adam toch nodig heeft. Het zijn geen baanbrekende nieuwe perspectieven op traditionele Westerse genderrollen, maar deze worden genoeg bevraagd dat het voortdurend voor een fijne spanning zorgt.

De dramatiek van het einde der tijden wordt onderstreept door een filmische soundscape, inclusief geluidseffecten om verschillende handelingen te ondersteunen, een vocabulaire vol iconische politieke en filmcitaten en een aantal slapstickscènes in slowmotion. Dit zijn ook de momenten waarop de voorstelling het meeste te wensen overlaat. De geluidseffecten lopen zelden synchroon met de handelingen en de slapstick komt bij vlagen wat knullig over door een schijnbaar tekort aan toewijding. Het kan door vaker te spelen vast opgevangen worden, maar haalt nu nog de wind uit de zeilen van de voorstelling.

De kracht van Hof van Heden zit in de manier waarop de toekomst van de mensheid bevraagd wordt. Los van de enorme druk die Adam en Eva ervaren om als laatste twee mensen op aarde de volgende generatie voort te brengen, zijn zij ook weinig gelukkig. Eten is bijzonder schaars – een week jagen levert Adam een enkel konijn als buit op en in het kleine broeikastje van Eva wil weinig meer dan gras groeien – en na millennia zijn zij elkaars gezelschap ook steeds meer beu.

De paar geluksmomenten die zij ervaren zijn bijzonder zeldzaam en na een paar tellen weer voorbij. De vraag wat voor nut het heeft om te (over)leven wanneer een betere toekomst onmogelijk lijkt en je bovendien ook niet gelukkig bent, komt steeds prominenter als een zwaard van Damocles boven de voorstelling te hangen.

Deze vraag wordt doorgetrokken naar de praktische kant van het voortzetten van de mensheid: het krijgen van kinderen. In een wereld waarin oorlog, genocide, groeiende ongelijkheid en een ogenschijnlijk niet te stoppen klimaatverandering aan de orde van de dag is, is de vraag of het krijgen van kinderen eigenlijk wel moreel verantwoord is steeds relevanter en prangender. Is het niet eigenlijk een egoïstische beslissing om nieuw leven voort te brengen als hun toekomst er nog uitzichtlozer uitziet dan die van jou, enkel omdat jij daarnaar verlangt? Adam en Eva komen er niet uit en lijken dit gesprek ook niet te durven voeren, hoewel het antwoord op deze vraag zich steeds weer voor onze neuzen voltrekt.

Hof van Heden culmineert in een onverwacht zeer ontroerende slotscène. Wanneer Adam en Eva zich nogmaals hebben laten verleiden om een hap uit de Verboden Appel te nemen, zien zij in dat het hebben van kinderen niet de enige manier is om iets na te laten voor de toekomst. Ze maken zorgvuldig een miniatuurversie van hun paradijsje in de laatste momenten van hun leven en trekken zich vervolgens terug in hun instortende iglo om het einde van de mensheid met geheven hoofd te omarmen. Het is niet AI of andere technologie die als nagedachtenis van de mensheid overgeleverd zal worden, maar een handgemaakt miniparadijsje dat fier overeind blijft staan.

Foto: Mets Julianus