Het leven valt niet mee voor Rosa. De hoofdpersoon uit de Hoe Overleef Ik? reeks van Francine Oomen overleefde haar puberjaren, maar staat als volwassene weer voor grote dilemma’s. Na het gelijknamige boek reist Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel? als musical door de Nederlandse theaters. Een feest der herkenning voor fans van het eerste uur, en voor twintigers met een quarterlife-crisis.

Rosa zag ik voor het laatst in de bioscoop. Ik herinner me een onzekere tiener die moest wennen aan een verhuizing, druk aan het videobellen was met haar vriend Jonas en een hoop survivaltips kreeg van beste vriendin Esther. Het bleef voor mij bij die ene film, maar veel vrienden verslonden de boeken van Francine Oomen, die handvaten gaf om met de puberteit om te gaan. Oomen groeide mee met haar publiek en schrijft kort HOI-boeken over volwassen dilemma’s. Rosa is inmiddels vijfentwintig, en voelt dat haar leven op pauze staat.

In de musicalversie van Hoe Overleef ik alles wat ik niemand vertel? is de crisis van Rosa (Marieke Goemans) zichtbaar in het decorbeeld. Joris van Veldhoven ontwierp een bouwplaats, vol met hekken en scheefstaande lantarenpalen, waarin van alles druk wordt verschoven, zonder echt iets te maken. We bevinden ons in Rosa’s hoofd, dat nog evenveel ‘in aanbouw’ is als toen ze tiener was. Voortdurend wordt ze lastiggevallen door stemmen, die haar vertellen dat ze niet genoeg is, te dik is, of ver achterloopt op haar leeftijdsgenoten.

Rosa’s leven is veranderd na het overlijden van haar moeder. Ze zorgt voor haar jonge broer Abel (Twan Bosschaart) en heeft nauwelijks contact meer met jeugdvrienden Esther (Lakshmi Gajadin), Jonas (Mitch Blaauw) en Joya (Judith Boesen). Als ze eindelijk reageert op Esthers e-mails, besluit ze om met haar en Jonas op vakantie te gaan naar Portugal, waar Joya woont. Eenmaal daar blijkt iedereen te worstelen met het volwassen leven. Jonas leidt niet het leven dat zijn ouders voor hem gewild hadden, terwijl Esther herstelt van een ongezonde relatie.

Een flinke klus voor Mark Haayema (script), Fons Merkies en Laurens Goedhart (compositie) en Anne de Blok (regie) om de trauma’s van verschillende personages in een korte musical te verwerken. De liedjes van Merkies en Goedhart zijn muzikaal gevarieerd en liggen zonder uitzondering lekker in het gehoor, maar inhoudelijk drukken ze bijna allemaal de angsten van Rosa en haar vrienden uit. Er zijn veel dalen en weinig pieken, waardoor de musical vooral tegen het eind in herhaling valt.

Daarnaast worden de zijlijnen van Jonas en Esther niet bevredigend ingelost. Jonas krijgt een zomerliefde (een dubbelrol van Bosschaart) en Esthers leven neemt een onverwachte wending, maar echt spannend wordt dat niet. Beiden zijn uiteindelijk meer bezig met het doordringen tot Rosa, die worstelt om eerlijk te zijn tegen haar vrienden, dan met hun eigen problemen.

De vertaling van boek naar anderhalf uur durende musical is hier en daar moeizaam, maar toch levert het een herkenbare en bij vlagen ontroerende voorstelling op. Dat is voor een groot deel te danken aan de vijf sterke spelers op het podium. Goemans speelt een mooie mengeling van de onzekere tiener die Rosa ergens nog is en de volwassen vrouw die ze aan het worden is. Gajadin en Blaauw spelen overtuigend twee gelaagde personages: de een is kwaad op een vriendin waar ze de halve wereld voor over wil reizen, terwijl de ander met humor en ironie zijn onzekerheid probeert te verbergen. Bosschaart speelt de rustige tegenpool voor de neurotische Jonas en Boesen zorgt voor onverwacht komische momenten. Als de zweverige Joya met een paddenstoelen-ceremonie haar vrienden uit de knoop wil halen, eindigt ze zelf huilend op de schoot van de begeleider.

Maar bovenal is het de thematiek die van Hoe Overleef Ik een bijzondere musical maakt. Het gaat over jongvolwassenen die opnieuw op een kruispunt in hun leven staan, maar ook over de vraag of je het leven dat je ooit had echt terug kan krijgen. Als de vier vrienden weer samen zijn, lijkt het even alsof Donna en de Dynamo’s uit Mamma Mia! met elkaar zijn herenigd. Maar dat blijkt allemaal verbeelding te zijn. De echte reünie is ongemakkelijk en zit vol met onuitgesproken vragen en frustraties. Die vriendschap overleeft wel, maar het is niet meer zoals het vroeger was.

Foto’s: Annemieke van der Togt