Toen zijn opa dertien jaar was, ging die op een dag toch maar niet naar de bakker. Een voorgevoel. Een moment later vielen de bommen. Dat vertelt Marnix Vinkenborg, muzikant en theatermaker. Het was 1943 en de geallieerden dropten zo’n tweehonderd bommen boven het stadsdeel Amsterdam Noord.

Doelwit was de Fokkerfabriek aan de Papaverweg die wapens produceerde voor de bezetter. Maar de actie mislukte jammerlijk: de bommen vielen op huizen en winkels en lieten een grote verwoesting achter. Er werd snel weer opgebouwd en verder niet over gepraat, Vinkenborg noemt het Het vergeten bombardement. Maar de littekens zijn nog zichtbaar in de gebouwen en de straten.

In de locatievoorstelling Het vergeten troostlied proberen de makers verbanden te leggen tussen toen en nu, tussen mensen die hier zijn geboren en die van ver komen. Regisseur Céline Hoex en schrijfster Sanne Schumacher creëerden een aaneenschakeling van bewonersverhalen uit de Van der Pek buurt, met als doel te verbinden en te ontroeren. Ze doen dit in een vrij klassieke locatietheatervorm: de toeschouwers komen eerst allemaal samen, gaan daarna in groepjes langs kleinere locatieperformances en komen uiteindelijk weer samen voor een verbindend slot.

De kracht van Het vergeten troostlied zit hem in die kleinere performances. Drie mensen van uiteenlopende afkomst – Oeigoers, Oekraïens en Turks – delen op persoonlijke wijze een stukje van hun eigen geschiedenis met het publiek. Hun verhalen zijn op zichzelf al indrukwekkend, maar de liederen die erbij worden gezongen, die raken je echt: het zijn troostliederen. Het grote troostlied dat aan het einde wordt gezongen door een heus buurtkoor, is weliswaar meeslepend, maar steekt gevoelsmatig toch wat schraal af bij de eerdere intieme en zo sterk doorvoelde liederen.

Regisseur Hoex en schrijfster Schumacher hebben de littekens in de ziel van Amsterdam Noord willen verbinden met de littekens in de zielen van de mensen, om zo verbinding en troost te creëren. Een mooi streven dat op momenten ook echt werkt. Het is alleen jammer dat ze de overkoepelende lijnen er wat geforceerd in hebben gelegd. Traumatische gebeurtenissen waarover wordt gezwegen, mensen als spreeuwen die alleen zijn maar toch het liefst samen zwermen: het is net iets te expliciet, te veel uitgelegd en de symboliek ligt er te dik bovenop, zowel in tekst als in beeld. Zo krijgt de voorstelling vaak een wat kitsch randje. In Het vergeten troostlied vind je de verwondering en ontroering vooral in de intense persoonlijke verhalen.

Foto’s: Derk Stenvers