Al bij binnenkomst – als een illustere man in lange jas in de stromende regen door het raam naar binnen gluurt – voel je op je klompen aan dat er iets unheimisch staat te gebeuren. De man blijkt een designlamp te komen ophalen, die hij via Marktplaats van de woongroep in kwestie heeft gekocht. Maar lamp noch man lijken het pand vervolgens te verlaten.

De afgelopen jaren bracht de jonge theatergroep Kollektief op Kracht op de Parade vrolijk-satirisch teksttoneel over sociaal ongemak en intermenselijk onvermogen. Met stukken van Magne van den Berg, en vorig jaar in zelfgeschreven werk, legden de makers een grote voorliefde voor de banaliteit van oeverloze alledaagsheid aan de dag, die ze in razendsnelle, vaak frontaal gespeelde dialogen deelden met de Parade-bezoekers.

Die heerlijke belachelijkheid van de kneuterige mens is ook nu weer het hoofdingrediënt, ditmaal genereus overgoten met een uitgesproken, behoorlijk creepy en vooral smakelijke thrillersaus. Dat werkt: de vooral uit lege plichtplegingen bestaande dialogen worden daardoor nóg raarder, nóg theatraler. De spanning is elk moment voelbaar, al is er per saldo meestal niets aanwijsbaar bijzonders aan de hand.

Niet alleen koper Okke jaagt je, met zijn angstaanjagende glimlach en fluweelzachte stem, de stuipen op het lijf: ook bij de drie pseudo-harmonieuze, individuele eigendommen afzwerende, in identieke pyjama’s gehulde, zijige huisgenoten voel je aan alles dat het borrelt en broeit, dat het door hen zo obsessief verheerlijkte collectief al een tijdlang op knappen staat. En zoals vaak bij groepen die elkaar (onbewust) gijzelen in hun zelfbedachte gewoonten en eigen gelijk, is de tussenkomst van een willekeurige buitenstaander genoeg om de façade definitief omver te werpen.

Het maakt Heimscheisser – geregisseerd door Nanine Maria Kok, die de tekst samen met spelers Trix van Erkel en David Westera schreef – tot een behoorlijk fijne thrillersatire met een hoge grapdichtheid. Uit de absurdistische alledaagsheid van de dialogen spreekt nog altijd de voorliefde voor de taal van Magne van den Berg. De gitzwarte humor en de onheilspellende context lijken geïnspireerd door de verwrongen universums van Alex van Warmerdam.

Je merkt bovendien dat de acteurs (behalve eerdergenoemden ook Jan Groenland, Jelle Huizinga en Léon de Vrede) echt goed op elkaar zijn ingespeeld: ze hebben voortdurend oog voor de ander en het tableau waarvan ze onderdeel zijn, maar vinden daarbinnen volop ruimte voor eigenheid: met klein, genuanceerd spel brengen ze diepte in hun personages aan. Hun lekker groteske, op het publiek gerichte spel verraadt toch vaak een grote kwetsbaarheid, een diep doorvoeld verdriet of een stekende leegte.

Heimscheisser is een komedie waarin in principe elk personage vreselijk aardig is. Ondertussen laat Kollektief op Kracht zien dat aardig zijn vaak juist ook heel verraderlijk is, woede of verdriet verhult en zelfs ronduit gemeen kan zijn. Alleen de kat – zo’n heerlijk-chagrijnige, onbeschaamd opportunistische diva-variant, zoals het de beste katten betaamt – heeft het hart op de tong. Maar wie luistert er nou naar een kat? Uiteindelijk zijn we toch te druk met het wanhopig en tevergeefs ophouden van onze eigen maskerades.

Foto: Casper Koster