Recensie

Hedda Gabler
Theater Utrecht
★★★★★ Toneel
5 maart 2017 - Stadsschouwburg, Utrecht - Speellijst
Onderhuids kokend toneelspel
Door gepubliceerd 7 maart 2017

Dat ene kleine grimmige glimlachje dat alles omvat. Het speelt rond Hedda’s lippen als ze hoort dat haar voormalige geliefde Eilert Lövborg zichzelf heeft omgebracht. Extatisch is ze bij de gedachte dat haar handelen ertoe heeft geleid dat hij een echte daad stelde, een daad van pure schoonheid. Dit ene moment, vol wreedheid en bevrijding, is waar de hele voorstelling Hedda Gabler van Theater Utrecht, regie Thibaud Delpeut, uiterst secuur naartoe werkt. En het is werkelijk subliem: terwijl de anderen om haar heen blijven hangen in hun schrik, maakt Karina Smulders met haar subtiele, onderhuids kokende toneelspel Hedda’s reactie even invoelbaar als afschuwwekkend. Het is de culminatie van een in dik twee uur uiterst zorgvuldig opgebouwde spanningsboog, waarin Hedda kortstondig glorieert om daarna als een lamvleugelig vogeltje de enige overgebleven weg te kiezen.

In het volledig zwart toneelbeeld van Roel van Berckelaer, dat ondanks het schijnbare gebrek aan decor toch de sfeer ademt van de oude bedompte villa waarin Hedda Gabler en haar jonge echtgenoot Jurgen Tesman zijn getrokken, komen de klassieke kostuums (Wojciech Dziedzic) goed tot hun recht. De heren zien er uiterst correct uit in hun pakken en de dames dragen de typische eind negentiende-eeuwse benauwende mode van lange rokken met queues, strikhoedjes, strakke lijfjes en korsetten. Toch doet dit ‘kostuumdrama’ geen moment gedateerd aan, in tegendeel: ondersteund door deze opvallende vormgeving levert de groep van zeven acteurs een heldere, hedendaagse, hardvochtige en bij vlagen ook zeer geestige voorstelling af.

Het fascinerende van Hedda Gabler, waarschijnlijk ook de reden dat het ruim een eeuw oude stuk van Henrik Ibsen nog steeds zoveel gespeeld wordt, is haar enorme vrijheidsdrang waarvoor ze vecht en zich in bochten wringt, ondanks alle (deels zelf gecreëerde) beperkingen waar ze in haar leven tegenaan loopt. Karina Smulders maakt zelfs Hedda’s meest uitzinnige bokkensprongen invoelbaar. Alleen al de manier waarop ze in haar stijve korset hangt, roept een complexe innerlijke wereld op: lamlendig, verveeld, omhoog gehouden door de dwangbuis van haar afkomst en sociale positie als getrouwde vrouw. Smulders schakelt loepzuiver van neurotisch naar trots en van verbitterd naar manipulatief. Haar Hedda is niet zozeer een slachtoffer van de omstandigheden maar vooral een slachtoffer van zichzelf.

Guy Clemens als Tesman biedt met zijn aandoenlijk stuntelige, licht komische spel een mooie tegenkleur voor zijn flamboyante tegenspeelster. Ook Astrid van Eck als jeugdvriendin Thea speelt komisch maar intens: strak van de zenuwen en met spannende diepere kleuren. De overige spelers – niet de minste: José Kuijpers, Peter Blok en Reinout Bussemaker – zijn ook al een lust om naar te kijken. Functioneel, onopgesmukt, lichtvoetig en goed doordacht geven zij hun personages vorm. Delpeut bewijst weer eens dat hij een scherp inzicht heeft in de meerduidige psychologie van zijn personages.

Maar alle loftuitingen terzijde: deze Hedda Gabler is geen prettig ontspannen avondje uit. De constante zenuwachtige beat, het naargeestige decor en de intense, realistische speelstijl maken het tot een voorstelling waaruit je met aangespannen kaakspieren weer naar buiten komt.

Foto: Roel van Berckelaer

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Medewerkers

Gegevens uit de Theaterencyclopedie (beta)

auteur: Ibsen, Henrik
vertaling: Woudstra, Karst
regie: Delpeut, Thibaud
regie: Hjort, Espen
dramaturgie: Meer, Joris van der

Meer info over deze voorstelling op Theaterencyclopedie.nl

Elders

NRC Handelsblad
★★★★☆
'In een stemmige, bijna klassieke enscenering brengt Delpeut Ibsens verfijnde psychologie, verrijkt met hedendaagse inzichten, glashelder voor het voetlicht. Zonder grote theatrale gebaren of kunstmatige modernisering: taal en spel mogen simpelweg schitteren. Het maakt zijn Hedda Gabler sober, krachtig, evenwichtig, en uiterst overtuigend.' Herien Wensink
de Volkskrant
★★★☆☆
'In Hedda's dodenhuis doolt actrice Karina Smulders schitterend rond, in een korsetjurk, onaardig en ongelukkig. Een boos vogelhoofdje heeft ze, met grijs omrande ogen. Het is knap acteren; tegelijk vraag je je af waarom al die mensen überhaupt nog moeite voor haar doen. Hedda is een vrouw met een voltooid leven.' Hein Janssen
De Telegraaf
★★★★☆
'Dat deze voorstelling een portret zou zijn van een maatschappij in de wurggreep van narcisme, is misschien wat vergezocht. Uiteindelijk is deze Hedda Gabler van Theater Utrecht gewoon een prima gespeelde, sobere en gedegen klassieker.' Esther Kleuver
Trouw
★★★☆☆
'Wat deze voorstelling weer boven het niveau van onderhoudend uittilt, is het geraffineerde spel van Karina Smulders. Behendig schakelt zij tussen puur onaangenaam en verwend, frivool of intrigant, verbitterd en wanhopig. In haar Hedda tekent zich de tragiek af van een vrouw die meester wil maar niet kan zijn over haar leven.' Hanny Alkema

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , , , , , , ,

  • Elders

    [cf "quote1_krant"]
    ★★★★☆
    [cf "quote1_dequote"] [cf "quote1_auteur"]
    [cf "quote2_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote2_dequote"] [cf "quote2_auteur"]
    [cf "quote3_krant"]
    ★★★★☆
    [cf "quote3_dequote"] [cf "quote3_auteur"]
    [cf "quote4_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote4_dequote"] [cf "quote4_auteur"]