BOG
GOD
★★★★☆
Op zoek naar de ruimte in de beperking
Wendy Lubberding
6 november 2015
Gezien op 5 november 2015, De NWE Vorst, Tilburg

De makers van BOG benaderen hun vak en de wereld puur via de taal. In GOD gaan ze op zoek naar de grenzen van de vorm die ze hebben gekozen: met alleen de taal als precisiegereedschap op zoek naar structuren en betekenis in het leven van de mens. Hier gericht op het onderwerp God. En vrijwel volledig gestript van elke handeling. Wat voor ruimte biedt de beperking?

Benjamin Moen, Judith de Joode, Lisa Verbelen en Sanne Vanderbruggen staan bij binnenkomst in de voor BOG karakteristieke opstelling van vier mensen op een rij. Ze dragen heel gewone, alledaagse kleding. Achter hen een wit canvas doek. Voor hen op de grond drie buislampen. Verder blijft alles leeg en gedurende het hele stuk blijven ze daar consequent staan. Geen verkleedpartijen, geen gemeubileerde scènes, geen kus, geen gevecht, geen fataal geheim.

Maar luister. Daar gaan de monden open. De spelers spreken hun toeschouwers aan, ze leggen met enig omhaal uit dat wat er gezegd gaat worden weleens tegen het zere been van deze of gene kan gaan zijn. Ze nemen de tijd. Dan volgen vragen, heel veel vragen, en uitspraken, ideeën en veel standpunten over het onderwerp. Het ziet eruit of ze niets meer doen dan hun tekst uitspreken, zoals een zanger stilstaat om zijn lied te brengen – en die tekst bevat veel elementen die zich ervoor lenen om zo te worden gebracht: herhaling, verwijzing, omkering, variatie in ritme en toon.

En gaandeweg blijkt in die beperking veel ruimte te bestaan voor perspectieven en verschuivingen. Niet alleen vertolkt de groep een veelheid aan standpunten, ze wegen die ook, proberen ze uit, stellen er vragen bij. Ze halen hoogdravende uitspraken over het grote onderwerp onderuit met een grap. Of andersom. En net als in het leven zijn het ook hier vaak de subtiliteiten die bepalen hoe de woorden overkomen. Hoe klinkt de stem? Hoe staan de ogen? Wie kijkt de spreker aan? Wordt er met overtuiging een stelling geponeerd, of aarzelend, met een kwinkslag, onbehouwen of zo precies mogelijk? Zeker bij een onderwerp dat zo gevoelig ligt als God is dat van belang.

Doordat er verder op de vloer niets gebeurt komen deze inhoudelijke invalshoeken en nuances in toon nu juist heel scherp naar voren. Iets om bij stil te staan in een tijd waarin we zo vaak met meerdere dingen tegelijk bezig zijn: autorijden met achterin een DVD-tje op om de kinderen stil te houden, tijdens het eten toch even checken wie je nu weer een appje stuurt. Hoe vaak nemen we nog een uur de tijd om een groot onderwerp in een gesprek uit te diepen? Hier in de zaal gebeurt het en ontvouwt zich een spannend geheel dat soms de vorm van een lezing heeft, soms van een intiem gesprek tijdens een wandeling, nu eens een gedicht voor meerdere stemmen, dan weer een komische dialoog, en eerst langzaam, dan snel bouwt het naar een mooi muzikaal samenspel van stemmen. Als je je eraan kunt overgeven komt het in de buurt van een geslaagde mis: via God tot de mens en zo tot jezelf komen.

Na afloop loopt een vrouw uit het publiek foeterend de zaal uit. ‘Dit is geen theater!’ Wat ze heeft gezien heeft haar boos gemaakt. Uit wat ze zegt maak ik op dat de makers voor haar niet genoeg elementen van het theater voor het voetlicht hebben gebracht. Maar voor mij was dat juist datgene waarin de kracht van het werk schuilt. Dat de makers zo dicht bij zichzelf blijven, of lijken te blijven, dat het werk met een hoge mate van moeiteloosheid tot de kijker komt. Dan kan wat er gebeurt je zo direct raken dat je geneigd bent te denken, ja zeg, dit zou ik zelf ook gezegd of gedaan kunnen hebben. Of dat je haast afgunstig denkt: had ik het zelf maar zo gedaan. Omdat het net dát uitdrukt waar je zelf ook mee worstelt.

Foto: Wannes Cré

Elders

de Volkskrant
★★★☆☆

'Vanuit zo divers mogelijk perspectief benaderen ze hun onderwerp, om het te proeven en uit te spugen, neer te zetten en omver te schoppen, te herhalen en te rangschikken, in woord en een enkel gebaar. Soms vallen er stiltes, soms gaat het rap. Het effect is een flitsend en associatief spel met taal en betekenis, droogkomisch gebracht. De vraag is misschien hoe lang je deze formule kunt toepassen, maar dat is van later zorg. GOD. is interessant en amusant genoeg.' Karin Veraart

Trouw
★★★★☆
'Door de muzikaliteit van de tekst, de finesses van de associaties, de kleine filosofische pareltjes en de fijne, taalgevoelige speelstijl van de vier acteurs gaat in het hoofd van de toeschouwer een schatkamer aan beelden, gedachten en ideeën open. Via de poëtische omweg weet GOD. in een ruim uur toch slim een aantal kernelementen van religie bij de kop te vatten: de behoefte aan een groep, aan troost, hoop of zekerheid.' Robbert van Heuven
NRC Handelsblad
★★★☆☆
'GOD. balanceert tussen poëtisch en grappig, mede dankzij de eigenzinnige uitstraling van de makers: de droogkomische Sanne Vanderbruggen, vervreemdende Lisa Verbelen, stoere Judith de Joode en joviale Benjamin Moen. Zij slagen erin een mateloze gedachtenbrij verrassend lang te laten boeien. BOG. maakte twee eerdere intrigerende voorstellingen met een bijna identiek concept. Dat maakt inmiddels ook erg benieuwd naar een nieuwe invalshoek.' Joke Beeckmans
Het Parool
★★★★☆
'De dynamiek komt bijna uitsluitend voort uit de tekst en de tekstbehandeling (die op een gegeven moment langzaam in een soort poëtische rapvorm glijdt). Dat getuigt van lef en zelfverzekerdheid: meer meende het gezelschap niet nodig te hebben om zijn publiek mee te nemen. Ontdaan van alle ruis floreert de taal, en wat beklijft zijn de spannende gedachtekronkels en de lichte humor die met de soms zwaardere onderwerpen gepaard gaan.' Sander Janssens

1 Reactie op "GOD"

  1. kristien smith schreef:

    wat een mooie en zorgvuldig geformuleerde recensie.
    en een zeer herkenbare laatst alinea…als een kunstwerk je raakt kan het zo makkelijk en vanzelfsprekend lijken dat je zou denken het zelf te kunnen…..kan frustratie oproepen.

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.