Recensie

FAUST
NITE (Noord Nederlands Toneel + Club Guy & Roni) en Noord Nederlands Orkest
★★★☆☆ Toneel
15 juni 2018 - Oerol, Terschelling - Speellijst
Op Oerol is Faust een emotioneel 'Gutmensch'
Door gepubliceerd 18 juni 2018

In Faust van NITE, de nieuwe naam voor de interdisciplinaire samenwerkingsprojecten van het Noord Nederlands Toneel en Club Guy & Roni, botst een gelaagde, mysterieuze tekst van Peter Verhelst frontaal met een kitscherige, illustratieve choreografie.

De openingsscènes van Faust doen het ergste vermoeden over de voorstelling die komen gaat. Danseres Dunja Jocic is aangekleed als een kruising tussen the Bride of Frankenstein en een figurant uit Dune, en maakt verwrongen bewegingen die een verwrongen ziel moeten illustreren. Vervolgens komt Faust (Veerle Van Overloop) op om Mefisto (Tom Jansen) op te roepen, en dat gebeurt op een al even groteske manier, met heftige percussie en lichtflitsen. Regisseur Hendrik Aerts en zijn vormgevers maken het je bij aanvang knap lastig om niet in de lach te schieten om zo veel rood op rood.

Gelukkig zetten de spelers en tekst vervolgens een heel andere toon. De centrale dialoog in de tekst die Peter Verhelst op Goethes klassieke stuk baseerde speelt zich af tussen een man en een vrouw, die ideologische opponenten blijken te zijn. Het duurt lang voordat je doorkrijgt waarom de vrouw de man heeft opgeroepen, zo behendig hult de man zich in retorische trucjes, en zo lang laat de vrouw zich hierdoor overrompelen. Maar uiteindelijk blijkt uit het steeds concretere steekspel dat het hoofdzakelijk over de vluchtelingencrisis gaat, waarbij de man de onmenselijke Realpolitik van de Europese Unie vertegenwoordigt, en de vrouw als de door hem geminachte ‘Gutmensch’ fungeert.

Het is een interessant gegeven dat de vrouw zelf deze populistische duivel oproept. Maakt haar wil om hem te bevechten hem alleen maar sterker? Ondermijnt de reactieve houding van links haar mogelijkheden om zelf een visie uit te stippelen? Is Mark Rutte een soort Voldemort?

The devil has all the best lines, en zo is het ook in deze Faust. ‘Mefisto’ straalt continu onaantastbaarheid uit, speelt woordspelletjes en pareert de aantijgingen van de vrouw met de grootste nonchalance. ‘Faust’ blijft vooral gevangen in haar machteloze woede en verdriet over zo weinig medemenselijkheid en kan eigenlijk niet op tegen de ijskoude logica van de machthebber. Verhelst verzandt hiermee in zijn tekst wel heel erg in stereotypen: rechts heeft geen hart, links heeft geen hersens, en zo komen ze geen stap dichter bij elkaar.

Daarnaast maakt de tekst ten slotte een vreemde wending van Brechtiaans ideeënstuk naar psychologische thriller. De switch van allegorie naar anecdotiek verarmt de thematiek met terugwerkende kracht, ook al omdat de auteur er plotseling de #metoo-beweging met de haren bijsleept. Dat ons immigratiebeleid en rape culture uit dezelfde patriarchale bron komen, daar valt zeker wat voor te zeggen, maar dan moet je daar wel daadwerkelijk iets over zèggen: de manier waarop Verhelst de zaken lukraak naast elkaar zet doet eerder denken aan actualiteitsopportunisme.

Desalniettemin zijn spel en tekst gelaagd genoeg om van begin tot einde te blijven boeien. Dit kan helaas niet worden gezegd van de eendimensionale choreografie. Dansers Dunja Jocic en Sara Miguelote spelen de schaduwzijdes van de acteurs: Jocic verpersoonlijkt de gewelddadige, agressieve kant van Faust en Miguelote de onschuld van Mefisto, archetypes die ze zonder enige nuance portretteren. De illustratieve theaterdans ondermijnt de zorgvuldige opbouw van de tekst en lijkt in al zijn kitscherigheid uit een voorstelling van Cirque Du Soleil te zijn ontsnapt.
Misschien is het eenvoudigweg een kwestie van artistieke zelfoverschatting. Volgens de credits was er geen choreograaf bij deze Faust betrokken. Hendrik Aerts levert met zijn tekstregie een spannend en inhoudelijk sterk duel af, maar laat de poëtische en complicerende mogelijkheden van dans onbenut.

Foto: Lex Vesseur

Één Reactie

  1. Rene
    Geplaatst op 26 juni 2018 om 22:15 | Permalink

    Dank voor deze verhelderende uiteenzetting ! Wij hebben enorm genoten van de voorstelling maar kwamen er ook enigszins verward uit omdat we ondanks enige kennis van Faust niet alle personages en beelden konden duiden. Van het lezen van de kritieken van nrc, volkskrant en trouw werden we geen snars wijzer (hoe serieus kijken deze recensenten ? ) maar jullie verhaal hielp enorm. Nogmaals dank.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Medewerkers

Gegevens uit de Theaterencyclopedie (beta)

Meer info over deze voorstelling op Theaterencyclopedie.nl

Elders

NRC Handelsblad
★☆☆☆☆
'Na de loeiharde opening, die qua beeld en muzikale kracht hoge verwachtingen schept, blijkt van opbouw verder geen sprake. Regisseur Hendrik Aerts heeft zich flink vertild aan deze productie. Faust™ kabbelt maar voort in een moedeloos makende, tekstuele stroperigheid. Af en toe knalt er wat visueel-auditief vuurwerk in het rond, maar er is geen redden aan.' Elisabeth Oosterling
de Volkskrant
★★☆☆☆
'De nieuwe tekst van de Vlaamse dichter Peter Verhelst is een te literaire abstractie van de Faust/Mefisto-twist over de diffuse scheiding tussen goed en kwaad. Ook Verhelst haalt de witte blanke man erbij, en dubbelhartige compassie met bootvluchtelingen. Maar de taaie dialoog over zachtmoedigheid versus onverschilligheid komt nauwelijks tot leven in een uitgestrekt weiland aan de bosrand van Hoorn.' Annette Embrechts
Trouw
★☆☆☆☆
'Jammer genoeg was er geen touw aan vast te knopen. Een Faust, een Mefisto, maar wie was wie? Lange lappen tekst (van Peter Verhelst) werden prima gebracht door Tom Jansen en Veerle van Overloop, maar dat bracht geen duidelijkheid. De dansacts van twee vreemde personages mengden niet met de tekst.' Sandra Kooke

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , , , , ,

  • Elders

    [cf "quote1_krant"]
    ★☆☆☆☆
    [cf "quote1_dequote"] [cf "quote1_auteur"]
    [cf "quote2_krant"]
    ★★☆☆☆
    [cf "quote2_dequote"] [cf "quote2_auteur"]
    [cf "quote3_krant"]
    ★☆☆☆☆
    [cf "quote3_dequote"] [cf "quote3_auteur"]