Castel Vittorio, daar begint het leven opnieuw voor beeldend kunstenaar Michiel Voet. Ligurië, een prachtig stuk Noord-Italië, een verademing in vergelijking met de hectische kunstwereld van Amsterdam, Brussel, Berlijn waarin hij zich, best succesvol, beweegt. En dan blijkt dit fraaie oord, waar hij  een ruïne tot een droomplek omtovert, misschien wel niet zo zorgeloos als het lijkt – uitgangspunt voor De pionier, het sluitstuk van Voets theaterdrieluik over migratie.

‘Docufictie’ is het al genoemd: Voet verwelkomt zijn publiek met een handdruk in zijn atelier op de NDSM-werf, waar fantasie en werkelijkheid moeiteloos in elkaar overvloeien. Een fijne ruimte met zijn fotowerk aan de ene muur en tegen de andere voorwerpen die hij in zijn performance zal gebruiken. Een platenspeler met een elpee (Ciao Bella), textiel dat zijn beste tijd heeft gehad, een opgezette vogel waarvan je halverwege de voorstelling vermoedt dat hij in de Ligurische Alpen voorkomt.

 Maar Voets verhaal is feitelijk hier begonnen, op de NDSM-werf in Amsterdam, met een stukje geschiedenis: videobeelden van de grote werken die hier tot stand kwamen: waanzinnige mammoettankers. Het Polygoonjournaal is juichend, maar over de gastarbeiders uit deze glorietijd geen woord. Eind jaren negentig is de plek verlaten, en zoekt een jonge, druistige beeldend kunstenaar hier een atelier.

Zo trekt Voet op zijn kenmerkende aanstekelijke manier zijn publiek mee in een relaas waarin hij persoonlijke ervaringen, fictieve elementen en maatschappelijke kwesties vernuftig verweeft. Dit alles in een fraaie mix van fotografie, video- en audiomateriaal en charmante rekwisieten, en net als voorgangers De onzichtbare man (2014) en De vreemdeling (2021) in regie van Leopold Witte, toentertijd in samenwerking met Orkater. Volgden die twee laatstgenoemde stukken het wel en wee van  een Algerijnse vluchteling tot uiteindelijk in de Sahara aan toe, nu ontmoeten we de Senegalees Birane die in arren moede een Italiaanse bouwval heeft gekraakt.

Dan blijkt dat er in Castel Vittorio vele dingen samenkomen. De gefnuikte dromen van de mensen die de plek verlieten om op de NDSM een beter leven op te bouwen; het leed van hen die er terugkeerden; een kunstenaar die er, zoals zovelen die het zich kunnen veroorloven, een droomhuis creëert – idylles die vervolgens niemand uit de regio wil delen met vluchtelingen die iets verderop noodgedwongen al jaren onder een brug bivakkeren.

In De pionier (winnaar van de NDSM Open Call 2025/2026) zet Voet zijn publiek vaak genoeg even op het verkeerde been, met een heel serieuze blik of juist een geestige afslag, met vervreemdende details, gevangen in mooie beelden. Geen eenduidige strenge conclusies over migratieproblematiek hier, maar genoeg stof tot nadenken.

Foto’s: Ben van Duin