Met (bas)klarinet, slagwerk en Keltische harp komt in De laatste kroon (4+) de klankkleur van Griekenland, Turkije, Oekraïne, Servië en Macedonië de theaterzaal binnen.

Het klassieke muziek-theatergezelschap voor de jeugd, Oorkaan, ontstond een kwart eeuw geleden in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Het gezelschap kwam voort uit de behoefte de jeugd te betrekken bij het aanbod van klassieke en later ook mondiale muziek. In 2015 ontwikkelde artistiek directeur Caecilia Thunnissen een theater- en muziekmethode die nog altijd maatgevend is: de musici zijn altijd ook de spelers of performers, de speelstijl is fysiek en de handeling is een combinatie van beide. De nieuwste voorstelling heet De laatste kroon, gebracht door drie muzikanten van Oorkaan Trio in coproductie met Orpheus’ KinderKaravaan.

De laatste kroon is bedoeld voor opvoering op een buitenlocatie, de première zou bij Boerderij Beekbergen zijn; door weersomstandigheden week het gezelschap uit naar een binnenlocatie, de theaterzaal van Dorpshuis De Hoge Weye. De harde, droge akoestiek van deze zaal met houten vloer en houten betimmering past niet zo goed bij de klank van deze instrumenten. Het lijkt alsof de muziekkeuze afgestemd was op het spelen buiten, onder de bomen. Hierdoor klonken de klarinet en de harp vast harder dan oorspronkelijk bedoeld, bovendien stond het volume behoorlijk voluit. Dat had beter getemperd kunnen worden.

Het ‘buitengevoel’ komt alsnog meteen aan het begin. De musici dragen een soort hoedjes van loofblad, zodat er een pastorale sfeer ontstaat. Een van de spelers deelt dennenappels rond, uit een grote, gebutste melkbus: één, twee of meer per kind. Of geen. Hiermee wordt een besef van ongelijkheid gecreëerd: waarom het ene kind of die ene volwassene meer dan de ander? De kinderen koesteren de dennenappels, dat is mooi te zien.

In het toneelbeeld van Morgana Machado Marques staan doorzichtige schermen; achter één ervan ontwaren we een wijdvallende mantel met een kroon bovenop, als de suggestie van koningschap. Samen met regisseur Wieger Meulenbroek laten de spelers ons, kinderen en volwassenen, nadenken over macht, gesymboliseerd in die kroon. De tekst is betrekkelijk eenvoudig, bestaat feitelijk uit een variatie op: ‘De koning zegt…’  En dan volgen opdrachten als belasting betalen (dat betekent de dennenappels teruggeven), een rondedans maken, bezoekers op het podium vragen en meer. De eisen van de koning zijn dwingend. Wie geen belasting betaalt, moet gaan staan, of erger nog, de zaal uit: het is de wil van de koning. Zal er verzet komen? Moet iedereen zich zo door de nauwelijks zichtbare koning laten ringeloren?

De muziek is intrigerend, maar uiterst complex, misschien niet zo geschikt voor kleine oren. Elke nieuwe scène wordt ingeluid door een felle elektronische slag. De basklarinet (Michele Mazzini) had intiemer geklonken zonder versterking, ook de Keltische harp (Michela Zanoni) is elektronisch te versterkt. Het slagwerk (Veysel Dzhesur) zoekt gelukkig wel het zachtere register op. De muzikale reis door de diverse Zuid-Europese landen is verleidelijk en neemt de toeschouwer en luisteraar mee in andere sferen; dat lukt deels, juist daar waar de muziek meer verstilling biedt. De actualiteit van het onderwerp maakt gelukkig veel goed.

De intenties van de makers zijn best hoog gegrepen. Uitgangspunt van de voorstelling is ‘de spanning tussen moreel besef en eigenbelang’. In de grote buitenwereld heersen sociale verschillen, maar in de klas of op het schoolplein ook. Politici maken gebruik van machtsstructuren en machtsmechanismen,  evenals kinderen in groepsverband, aldus de makers. Misschien door het in leeftijd gevarieerde kinderpubliek kwam dit inhoudelijke aspect niet echt uit de verf. In principe speelt Oorkaan voor kinderen vanaf vier jaar; nu waren er kinderen die een stukje jonger waren, en dat was wel even een verrassing.

Musicus en tevens acteur Mazzini is degene die het podium verlaat en plaatsneemt in de zaal, hij verzet zich tegen de willekeur van de vorst. Hij organiseert zelfs een revolutie. Ja, wie is die koning eigenlijk? Is het wel een échte koning? Ondertussen is een aantal bezoekers uitgenodigd het podium op te komen en maakt ieder een rondedans rondom de lege troon. De vorstenkroon krijgt een nieuwe bestemming.

Oorkaan viert dit jaar het vijfentwintigjarige jubileum. Dat is een waardevolle mijlpaal. Het is echter de vraag of De laatste kroon helemaal recht doet aan de rijke en lange traditie waar het gezelschap voor staat.

Foto: Justine Buijserd