Van irritant zoemende muggen in de nacht tot een torenhoge giraf die de blaadjes uit de handen van de bezoekende kinderen oplikt. Er komen veel meer dieren uit de bosjes gekropen dan alleen ‘De Grote Vijf’, die we uit de Afrikaanse plaatjesboeken kennen. En zelden zullen die dieren meer indruk hebben gemaakt op de ukkepuk-bezoekers dan bij De Grote 5, een grandioze voorstelling van jeugdtheatercollectief Meneer Monster. (meer…)
Thomas van Luyn biedt met De Grote ADHD-Experivaganza vooral een avond vol vermaak.
Toen Thomas van Luyn twee jaar geleden de diagnose ADHD kreeg, werden veel zaken waar hij in zijn dagelijkse leven tegenaan liep in perspectief geplaatst. Zo begreep hij beter waar zijn verslavingsgevoeligheid vandaan kwam, werd duidelijk waarom het voelde alsof hij áltijd iets vergat en snapte hij eindelijk zijn voortdurende strijd met deadlines. ‘Ik loop in mijn hoofd chronisch over een plein vol beren.’
In een ongedwongen vorm die tussen cabaret en stand-up hangt, rijgt Van Luyn zijn persoonlijke beslommeringen aan elkaar. Hij beschrijft de wanorde die als rode draad door zijn leven loopt, speelt een onaf lied op zijn vleugel en haalt een feitje aan over zijn neurologische aandoening. De manier waarop hij ongebreideld de ene na de andere impuls volgt geeft de chaos in zijn adhd-brein weer en zorgt regelmatig voor grappige momenten. Ook als hij door een korte aandachtsspanne midden in anekdotes op willekeurige zijsporen raakt, heeft dit een bijzonder vermakelijke uitwerking. Hij schakelt behendig tussen publieksinteractie, gesproken tekst en muziek, en houdt met zijn spontane woordspelingen de aandacht vast.
Hoewel de acteur, schrijver en cabaretier een hele voorstelling besloot te wijden aan de – wereldwijd steeds vaker voorkomende – ‘afwijking’ die op verschillende manieren zijn leven heeft beïnvloedt, lijkt hij omtrent de ernst van bepaalde moeilijkheden niet volledig de diepte in te durven gaan. Hij vertelt wel dat ADHD suïcidale neigingen kan veroorzaken, maar ook dat die volgens zijn therapeut geen doodswens, maar behoefte aan rust in het hoofd aanduiden. Als de deurwaarder vanwege een verwaarloosde boekhouding voor zijn deur staat, komt hij probleemloos van hem af omdat hij meer dan genoeg geld op zijn bankrekening heeft. Als hij medicatie gaat slikken, gaat zijn mentale storm liggen. Hierdoor zou je je kunnen afvragen of er niet te makkelijk doorheen wordt gefietst.
Naast de muzikale intermezzo’s wordt de monoloog onderbroken door korte gesprekken die Van Luyn voert met presentator en wetenschapsjournalist Anna Gimbrère. Zij verschijnt achter hem op een kleurrijk scherm en beantwoordt op willekeurige momenten zijn vragen met wetenschappelijk onderbouwde antwoorden. Dit onderdeel doet denken aan een theatercollege dat inhoudelijk nog te mager is om zo genoemd te mogen worden.
Als er ter afsluiting vanuit het publiek vragen gesteld mogen worden, lijkt Van Luyn zich de rol van een ADHD-expert te hebben aangemeten. Dit komt uit de lucht vallen omdat hij deze taak eerder aan Gimbrère toekende. Verder dan adviezen die hij vanuit zijn persoonlijke ervaring kan meegeven gaat het niet, maar ook hier weet hij met vaardig tegenspel het publiek om zijn vinger te winden.
In De Grote ADHD-Experivaganza probeert Van Luyn een leven met ADHD invoelbaar te maken. Hoewel hij hier op momenten in slaagt, biedt hij vooral een avond vol onverdunde komedie.
Foto: Sanne Groot















Zo zie je maar, iedereen ziet iets anders. Ik vond de voorstelling De grote ADHD Experivaganza van Van Luyn helemaal niet grappig. Het is oppervlakkig en plat. Veel gemiste kansen om echt persoonlijk te worden en te ontroeren en goeie grappen en situaties beter uit de verf te laten komen. Nu zag ik een imitatie van clowntje sapperdeflap. Heel jammer.
Aan alle ADHD’ers: dit is er weer zo één, sla maar over.
Ik ging naar deze voorstelling met de hoop iets te zien wat recht doet aan hoe ADHD van binnen voelt, niet alleen hoe het er van buiten uitziet.
De voorstelling leunt zwaar op herkenbare clichés en uitgekauwde patronen, waardoor ADHD wordt teruggebracht tot een reeks voorspelbare trekjes. Alsof nadoen en uitvergroten voldoende is om iets te begrijpen.
Dat zegt minder over ADHD, en meer over hoe weinig er blijkbaar nodig is om iets als “herkenbaar” te verkopen.
Het deed me denken aan een Chinees restaurant in Nederland: smakeloos aangepast voor de massa, maar ver verwijderd van de echte keuken.
De ironie is hoe strak en berekend de hele voorstelling in elkaar zit, terwijl er tegelijkertijd een soort gespeelde ‘chaos’ wordt opgevoerd alsof dat ADHD zou moeten voorstellen. Juist die tegenstelling maakt het extreem ongeloofwaardig. Daarbij ontbreekt elke echte verbinding met het publiek. De hele show voelt nep en geformatteerd, alsof alles al vastligt en niets echt ontstaat in het moment.
En Thomas, daar zit precies het probleem. Je gebruikt jouw ‘ADHD’ als een businessmodel. Een thema dat makkelijk te vermarkten is, zolang het maar herkenbaar en licht verteerbaar blijft. Dat maakt het niet alleen inhoudelijk zwak, maar ook als cabaret simpelweg ondermaats.
Juist daarom is dit zo’n gemiste kans. Er is zoveel behoefte aan meer begrip van ADHD, en juist iemand op dat podium had daar iets betekenisvols in kunnen doen. In plaats daarvan wordt het versimpeld tot iets wat vooral goed werkt voor een publiek dat het toch al niet hoeft te begrijpen.