Wunderbaum
De geschiedenis van mijn stijfheid
★★★☆☆
Hilarisch onderzoek naar klompdragende mensensoort
Camille Creyghton
25 mei 2018
Gezien op 24 mei 2018, Spring, Stadsschouwburg, Utrecht

Het geroffel van klompen op een houten vloer. Dat is wat je krijgt als Nederlanders eindelijk ‘zo tegen sluitingstijd’ met hun stijve lijven de dansvloer durven te betreden, aldus Walter Bart en Marleen Scholten van Wunderbaum. De geschiedenis van mijn stijfheid is een voorstelling over het gebrek aan soepelheid van Nederlanders; van hun bewegingen, maar ook van hun geest. En dat gebrek wordt gesymboliseerd door het stuk hout dat de Nederlander volgens het cliché aan zijn voeten meesleept: de klomp.

De voorstelling bestaat daarom grotendeels uit pogingen om te dansen op die klompen. Soms gaan de klompen even uit, maar de door Scholten en Bart gespeelde Nederlanders zijn zo met dit stuk schoeisel vergroeid, dat dat nooit lang duurt. Daarmee is de voorstelling te beschrijven als een etnografisch onderzoek naar de Nederlander, waarbij de acteurs als volkenkundig onderzoekers door participatie aan typerende rituelen, zoals deze houterige dans, zich een begrip proberen te vormen van de karakteristieken van deze vreemde mensensoort.

Wunderbaum maakte De geschiedenis van mijn stijfheid aanvankelijk voor het Fusebox Festival in Austin, Texas. Daar verkeerde een deel van het publiek, aldus de uitleg in het programmaboekje voor de Nederlandse versie, in de veronderstelling dat Nederlanders daadwerkelijk altijd op klompen lopen. De voorstelling zal daar dus vooral gewerkt hebben als een voorbeeld van exotisme: lachen om het vreemde. Getransponeerd naar een Nederlandse theaterzaal heeft hij natuurlijk een ander doel: het is een voorstelling geworden waarin het publiek zichzelf bekijkt en de klompdragende mensensoort op het toneel herkenbaarheid zou moeten oproepen.

Toch is dat nu juist wat niet helemaal lukt. De losse scènes zijn grappig en soms zelfs hilarisch. Er is een bewonderenswaardig elegante poging het Zwanenmeer te dansen op klompen, die – ook dankzij de verkeerde muziek – natuurlijk uit de hand moet lopen. Er is een scène waar een koppeltje dat probeert niet al te houterig te bewegen, wordt afgetroefd door een stel dat wèl weet hoe je de salsa moet dansen. Er is een plattelandsdisco met veel bier en karnemelk. Tussendoor laten plaatselijk geworven vrijwilligers in de rol van ‘stijve Nederlanders’ zien hoe zij bewegen op de dansvloer.

Maar het blijven losse scènes, die bovendien meestal gaan over mensen die erg ver afstaan van het theaterpubliek, en daar dan nog de karikaturale versie van – met als hoogtepunt de man en de vrouw in klederdracht die zich op hele boomstronken voortbewegen. Deze mensensoort, zo hij al bestaat, is ons net zo vreemd als hij voor een Texaan is. En daarmee blijft het lachen om wie we niet zijn, en slaagt de voorstelling er uiteindelijk niet in ‘onze volksaard te doorgronden’, zoals de ambitie was. Daarvoor is het allemaal net te vrijblijvend. Na afloop kan het publiek trouwens op de dansvloer bewijzen dat het met die stijfheid wel meevalt.

Foto: Sofie Knijff

Elders

NRC Handelsblad
★★★☆☆

'Elke vorm van duiding of cultuur-historistische context ontbreekt opzichtig. De titel van de voorstelling is dan ook opvallend pretentieus bij deze volstrekt pretentieloze parodie, die de diepgang heeft van een drijvende klomp. Dat kun je onoverkomelijk vinden, maar kom op, ze doen wel de klompendans! En dat is geinig en vrolijk makend.' Ron Rijghard

Trouw
★★★☆☆
'Het is een mooi gegeven om ons onvermogen te laten zien aan de hand van de dans. En wat is er hard gewerkt om het dansen op klompen onder de knie te krijgen, met als hoogtepunt het ballet op klompen. Maar desondanks komt deze voorstelling maar gedeeltelijk van de grond. De fascinatie voor de klomp lijkt de uitwerking van het thema in de weg te zitten.' Sandra Kooke
de Volkskrant
★★★★☆
'Beide performers volbrengen met bewonderenswaardige volharding deze slijtageslag. Aan het eind zijn de klompen vervangen door houten blokken. Het markeert het fraaie slot van deze fascinerende mini-dansmarathon, die geen dans wil zijn. De geschiedenis van mijn stijfheid gaat over onze volksaard en het persoonlijk ongemak daarin.' Hein Janssen