Jordy Vogelzang staat alleen op een vloer van houten panelen en tovert de zaal om tot een ui. Schil na schil fileert hij de persoon Peer Gynt. Elke hoek van de ruimte wordt een laag van die ui, een persoon die Gynt was. Een vlek op de muur lijkt wel ziek ‘als munitie of medicijnen’; een laag plafond is de plek die hem klein hield. (meer…)
Prominent op tafel, midden op het podium van de voorstelling De Ambassadeur van Toneelgroep Altstadt, ligt het boek De Aarde vanuit de Hemel, in 1999 geschreven door Yann Arthus-Bertrand, met al ondertitel ‘Een portret van onze planeet in vogelperspectief’. Fraai is dat perspectief niet: op de vele foto’s is weliswaar de schoonheid van de aarde te zien, maar ook het verontrustende feit dat de mens zelf dat alles langzaam aan het vernietigen is.
Twintig jaar na de eerste uitgave breidde Arthus-Bertrand, die luchtfotograaf is, zijn boek uit met actuele foto’s van de aarde, en dat maakte een en ander nog verontrustender. Gekapte regenwouden, smeltende gletsjers, bosbranden, overstromingen – de vernietiging zet zich door, de mens is niet te stoppen.
De Ambassadeur is een toneelstuk van de Poolse schrijver Slawomir Mroźek uit 1982, een absurdistische, deels ook surrealistische tekst waarin een ambassadeur zich in zijn kantoor heeft verschanst en bezoek krijgt van een indringer. Het land dat de ambassadeur vertegenwoordigt bestaat niet meer, zo blijkt.
Mrożek schreef zijn stuk in ballingschap in Parijs, uit protest tegen het Sovjet-regiem dat in Oost-Europa voortdurend dreigend aanwezig was. In een grondige bewerking van Altstadt in regie van Johan Simons, zijn aan die originele tekst allerlei actuele onderwerpen en vooral ook visuele elementen toegevoegd. Op die manier wordt de belaagde ambassadeur uit de jaren tachtig van de vorige eeuw naar het hier en nu verplaatst.
Beter is het er intussen niet op geworden, dat spreekt. De ongewenste bezoeker (Délano van den Berg) die bij de ambassadeur (Jordy Vogelzang) in zijn benarde vesting binnendringt, is in dit geval een met vet Amerikaans accent sprekende techmagnaat die de wereld opnieuw wil vormgeven. Als cadeau heeft hij een enorme globe bij zich die leeg is: geen continenten meer, geen zeeën, geen landen, geen mensen. Vanaf nul kan alles opnieuw worden ingetekend, dat is het doel. Maar daarvoor moet eerst de bestaande aarde worden weggevaagd.
In zijn regie laat Simons er geen misverstand over bestaan dat we daar al lang mee bezig zijn. De sfeer is duister en dreigend (vormgeving Philippe Lemaire), met fysiek heftige scènes en betekenisvolle videoprojecties. Europa wordt een slecht lopend museum genoemd, er zijn referenties aan zowel J.P. Coen als Elon Musk, zonder dat de voorstelling daardoor te gewild actueel wordt. Beide acteurs bouwen hun rollen knap op – Van den Berg voluit, Vogelzang genadeloos angstig, met een steeds nerveuzere oogopslag.
De Ambassadeur eindigt met archiefbeelden van het bombardement van Rotterdam, die bijna ongemerkt overgaan in met drones gemaakte beelden van de verwoesting van Gaza. We zien mensen die als radeloze insecten door de straten lopen, tussen kapotte huizen en de dood. De Verwoeste Stad van toen wordt De Verwoeste Stad van nu. Simons gebruikt die beelden niet louter als illustratie of visueel behang, nee, hij laat ze lang, ongemakkelijk lang, voortduren. Eigenlijk wil je wegkijken, maar dat kan niet, en dat is meteen de kracht van deze voorstelling: het is onversneden politiek theater, een aanklacht ook tegen een wapenwedloop die tot niets anders leidt dan de totale vernietiging. De Hel vanuit de Hemel – dat zou zomaar een nieuw boek kunnen worden.
Foto’s: Sam Wullems
