Heilige koeien: die brengt iedereen meteen in verband met India. Dieren als symbool voor vrede, dieren die worden aanbeden. Maar er is meer aan de hand, zo betoogt de Indiaas-Nederlandse performer Abhishek Thapar in de vertellende theatervoorstelling Cow is a Cow is a Cow. Hij treedt op tijdens het SPRING Performing Arts Festival, dat dit jaar als dragend thema culturele identiteit heeft. En, niet te vergeten: we zijn weer live in het theater.

Thapar brengt zijn voorstelling als een powerpoint-presentatie vol business-modellenzoals hij het zelf noemt. Met zijn prachtig gearticuleerde Engelse voordracht neemt hij ons mee naar zijn jeugd in India, toen hij altijd al een meester was in het verkopen. Opeens krijgt hij een lumineus idee, tijdens colleges over niche market: hij gaat koeienurine wereldwijd exporteren. Hindoes in India en daarbuiten geloven heilig in de genezende werking van koeienurine (gomutra) als elixer tegen tegen kanker, corona en allerlei kwalen. Ook wordt het gebruikt in zeep, shampoo en vloerreiniger.

Maar wat is een heilige koe? In India gelooft men dat de oermoeder een koe is. Maar Thapar heeft voor die beantwoording een heel erg fijne en licht-hilarische Nederlandse invalshoek gekozen: op de powerpoint zien we Friso Lammertse, conservator zeventiende-eeuwse schilderkunst van het Rijksmuseum, uitbundig de loftrompet steken over de Nederlandse koeienschilderkunst, met natuurlijk Paulus Potter als kampioen koeienschilder. Vanaf dat moment kantelt Thapars performance en neemt, heel subtiel maar steeds indrukwekkender, een dramatische wending.

De vredige koe zorgt de laatste jaren voor gruwelijke gewelddadigheden en lynchpartijen in India. Radicale hindoes, die geen rundvlees eten, vallen met messen en knuppels vooral moslims aan die wél rundvlees eten of die ervan worden verdacht koeien te slachten. Hiermee doorbreken zij een eeuwenoud taboe. Zeker onder het beleid van premier Narendra Modi van regeringspartij BJP worden koeien beter beschermd en zijn er zelfs koeienbejaardentehuizen. Maar de wrange werkelijkheid achter dit alles is een religieuze oorlog die zich uit in moslimgeweld.

Op die manier vormt de heilige koe in India een splijtzwam. Thapars vertellende performance is veelzijdig: het is ook politieke satire en gaat over het behoud én de bedreiging van religieuze en culturele identiteit. Het is vooral zijn manier van vertellen die kracht heeft: kalm, bezwerend bijna, met af en toe enkele scherpe terzijdes en ook schokkende beelden van de lynchpartijen. Zeker die van twee gedode jongens die werden opgehangen in een bos, omdat ze ervan verdacht waren koeien te hebben gestolen voor de slacht, zijn aangrijpend. Bovendien: dit alles is waargebeurd.

Na afloop nodigt Thapar het publiek uit een maaltijd te nuttigen, gekookte biryani, en ieder mag kiezen: met of zonder beef. Tijdens het informatieve nagesprek blijkt dat zelfs verstokte vegetariërs kozen voor de maaltijd met rundvlees. Waarom? Thapar heeft hen daartoe geïnspireerd en de toeschouwers zijn solidair met hem.

Foto: Poster van Himanshi Parmar