Recensie

Coup Fatal
KVS, Les Ballets C de la B, Serge Kakudji
★★★★☆ Muziektheater
16 juni 2014 - Stadsschouwburg Amsterdam, Holland Festival - Speellijst
Feestelijke en muzikale cultuurclash
Door gepubliceerd 17 juni 2014

Samen met dertien muzikanten uit Kinshasa, regisseur Alain Platel en componist Fabrizio Cassol tovert countertenor Serge Kakudji het repertoire van diverse barokcomponisten om tot een nieuw hedendaags geluid boordevol Congolese  invloeden. Maar gedanst wordt er ook in dit vrolijke en bijzondere concert waar het joie de vivre vanaf spat.

De korte inleiding van Coupe fatal zet meteen een lichte toon, spelend op likembe en een elektrische gitaar introduceren twee muzikanten fragmenten van enkele herkenbare liederen, waaronder kerstliederen. Dan komt de trouppe op met blauwe plastic stoelen in de hand, er wordt flink mee gezwaaid en gezwierd. De uitbundige ritmische scène, die regelmatig onderbroken wordt door een freeze, is een letterlijk overblijfsel van het proces. Regisseur Alain Platel vroeg de muzikanten, die gewend waren zittend te spelen, om van hun stoel te komen en ontdekte zo de bruisende energie van het ensemble.

Het Brusselse gezelschap KVS heeft een brug gebouwd met kunstenaars uit Congo, zo ook met countertenor Serge Kakudji, die als kind gegrepen werd door de opera en al te zien was in voorstellingen van de Congolese choreograaf Faustin Linyekula  (The Dialogue Series, Dinozord III) en Les Ballets C de la B (Pitié). Na enkele studies in Europa heeft Kakudji inmiddels aansluiting gevonden met de professionele operawereld. Coup fatal is de weerslag van zijn behoefte om die operacultuur te verbinden met zijn eigen culturele wortels. In een proces van enkele jaren werd zijn droom verwezenlijkt met een groep muzikanten uit Kinshasa. Het proces van Coup fatal is te vergelijken met dat van Badke, een productie van de KVS en Les Ballets C de la B met Palestijnse dansers, die eerder dit jaar uitkwam.

Met gitarist Rodriguez Vangama, die tijdens de voorstelling waar nodig ook dirigeert, bewerkte componist Fabrizio Cassol aria’s van onder anderen Händel en Gluck. De deuntjes zijn herkenbaar en zeker als Kakudji zingt staan de authentieke klanken nog overeind maar terwijl het klassieke werk vooral distantie oproept, swingen de aria’s van Vangama en Cassol de pan uit dankzij meeslepende ritmes en een Congolese sound, die traditie en nieuwe, populaire  muziekstromingen vermengt.

Coup fatal ligt in het verlengde van voorstellingen als VSPRS (Monteverdi) en Pitié (Bach). Net als in deze voorstellingen van Platel krijgt ook de dans in Coup fatal veel ruimte. Daarbij vallen enkele solisten op, onder wie de kleinste likembespeler, die al dansend vanuit de gekste posities zijn instrument bespeelt. Naast Kakudji heeft het zangduo een centrale rol in het concert. Eyecatchers Russell Tshiebua en Bule Mpanya lopen over de publieksstoelen, verleiden blonde dames (een vet cliché) en sporen het publiek aan om mee te klappen. Een uur en veertig minuten lang stuitert het duo, dat ook uitstekend danst, over het toneel.

Het decor, enkele gordijnen van kogelhulzen, is van beeldend kunstenaar Freddy Tsimba en symboliseert het permanente oorlogsgeweld waar Congo onder gebukt ging (gaat). Dramaturgisch heeft Coup fatal niet zo heel veel om het lijf, alles draait om het gegeven van de sapeurs, Afrikaanse dandy’s die met elkaar wedijveren in uiterlijk, kleding  en beweging. Op driekwart van het concert, als de band het toneel heeft verlaten,wordt dat gegeven letterlijk ingezet als de muzikanten een voor een terugkeren en in kleurige designkleding over het toneel paraderen. Het is een platitude, die het toch al vrolijke concert nog meer kleur geeft en zegt vooral veel over de overlevingsdrang van de Congolees; zorg ervoor dat je nooit onopgemerkt blijft.

Op de feestjes in Kinshasa vervulden de sapeurs een belangrijke taak, met hun optredens verlichtten ze de dagelijkse ellende. Maar sinds de grenzen in Europa dicht zijn, is ook de rol van de sapeur uitgespeeld. Een gegeven dat de voorstelling, die weinig ruimte laat voor inkeer, toch enigszins laat liggen. Nam niet weg dat Kakudji en zijn mannen het publiek volledig hadden ingepakt. De muzikale cultuurclash is een feestje, hooguit fataal omdat je er als publiek niet bij kunt bewegen. Dus ging na afloop het dak ging eraf in de Amsterdamse Stadsschouwburg.

Foto: Chris van der Burght

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

NRC Handelsblad
★★★☆☆
'Die gespiegelde ellende is typisch Platel-materiaal, maar hij heeft zich in deze voorstelling bescheiden opgesteld. De onderliggende betekenis van deze Afrikaanse omhelzing van Europese muziek blijft dus grotendeels met heerlijke Congolese muziek en zang bedekt, tot ineens (stijlbreuk!) het Amerikaanse lied "To be young, gifted and black" wordt ingezet. Die boodschap is dan weer te prekerig, maar al met al brengt Coup Fatal niet de theatrale "doodsteek" die de titel suggereert. Leuke voorstelling, maar ook een beetje teleurstellend.' Francine van der Wiel
Het Parool
★★★★☆
'Binnen het oeuvre van Platel, van wie onlangs nog Tauerbach te zien was, is Coup fatal een afwijkend werk. Zijn ongebruikelijke danstaal - met de nadruk op de schoonheid van het ongemak - staat ditmaal volledig in dienst van het grotere geheel: een concert van een groep Afrikaanse muzikanten en dansers die de muziek gebruiken om zich in volle glorie te presenteren als goedgemutste, flirtende individuen hunkerend naar persoonlijke vrijheid.' Ronald Ockhuysen
Volkskrant
★★★★★
'In Coup fatal zingen en pingelen veertien mannen, ze spelen voor aap of rivaal, verleiden blonde vrouwen in het publiek maar nemen zichzelf en hun cliché's gelukkig ook spottend op de korrel. Ze swingen de zaal in als bont uitgedoste Sapeurs, met brutale kleding in knalkleuren.' Annette Embrechts
Trouw
★★★★★
'Platel bereikt met deze productie, meer dansconcert dan choreografie, een nieuw hoogtepunt in zijn 'democratische' filosofie van theater maken: vanuit ontmoeting en verscheidenheid, en de poëzie die daaruit ontstaat. En zo is de ontmoeting tussen de Congolese contratenor Serge Kakudji en het Congolese orkest een superspannende dialoog waarin tradities van een Afrikaans orkest samensmelten met die van de westerse barok.' Sander Hiskemuller

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , , , , , , , , , , ,

  • Elders

    [cf "quote1_krant"]
    ★★★☆☆
    [cf "quote1_dequote"] [cf "quote1_auteur"]
    [cf "quote2_krant"]
    ★★★★☆
    [cf "quote2_dequote"] [cf "quote2_auteur"]
    [cf "quote3_krant"]
    ★★★★★
    [cf "quote3_dequote"] [cf "quote3_auteur"]
    [cf "quote4_krant"]
    ★★★★★
    [cf "quote4_dequote"] [cf "quote4_auteur"]