Het lijkt voor sommige museumbezoekers wellicht een beetje op een grappige gymles of speels apenkooien tussen spierwitte muren. De verwarring alsook de pret zijn in ieder geval voelbaar in Museum Voorlinden. Negen leeggemaakte zalen mag de beroemde choreograaf William Forsythe (76) in aanloop naar het tienjarig bestaan van het particuliere museum tot eind augustus vullen met een selectie uit zijn reeks ‘Choreographic Objects’.
Die objecten bevatten geen ruimtelijke sculpturen of esthetische kunstwerken om minutenlang in stilstand naar te kijken. Wel bijvoorbeeld 350 ringen aan spanbanden (The Fact of Matter, 2009) om te proberen de overkant te halen zonder de vloer te raken, hetgeen een enorme krachtinspanning en spiercoördinatie vereist. Of een plumeau om vast te houden, zodat je ontdekt dat de veertjes altijd trillen: een reactie op een levend lichaam dat door microbewegingen van spierspanning en bloedsomloop nooit volledig stil kan staan (Towards the Diagostic Gaze, 2013).
Nowhere and Everywhere at the Same Time, foto Antoine van Kaam
Forsythe probeert met deze eenvoudig ogende maar slim opgezette installaties, objecten en films mensen aan het bewegen te krijgen. Niet omdat beweging zo gezond, helend of sociaal zou zijn, benadrukt de Amerikaan tijdens een rondleiding voorafgaand aan de opening. Dat is het natuurlijk allemaal wel, maar daar ligt niet zijn focus.
De vermaarde choreograaf, die decennia lang vanuit Duitsland baanbrekende voorstellingen maakte met Ballett Frankfurt en The Forsythe Company, hoopt met begeleidende opdrachten museumbezoekers het plezier te laten ervaren van een ‘choreographic mind’, oftewel een brein dat sensaties beleeft en problemen oplost door fysiek te navigeren. Falen hoort erbij, vallen is op eigen risico. Sterker nog, Forsythe reageert opgetogen wanneer bezoekers zich schaamteloos laten bedotten door hun interne navigatiesysteem (bijvoorbeeld door 13 stappen vooruit en daarna met gesloten ogen 13 stappen achterwaarts te zetten – de afwijkende route veroorzaakt verbazing en hilariteit). Of door in de prachtige tuin van Museum Voorlinden hun ogen zo ver mogelijk naar links te draaien en hun hoofd ondertussen naar rechts. Een knapperd die het lukt deze gezichtsinspanning vast te houden tijdens vijf pirouettes – zo luidt namelijk de opdracht op een plaquette.
Bij een bankje ligt een bord met de opgave om op één been op je teenpunten zo lang en hoog mogelijk te springen, zonder de uitputting in je mimiek te laten zien. Het zijn oefeningen waar professionele dansers wel raad mee weten, zeker zij die verspreid over de wereld lang met Forsythe en zijn vernieuwende danssystemen hebben gewerkt. Fraai is dan ook de zestien minuten durende film Alignigung (2017), waarin de dansers Riley Watts en Rauf ‘Rubberlegz’ Yasit hun lichamen zo intens en traag met elkaar weten te verstrengelen dat het, zonder trucage, op een gordiaanse knoop lijkt in een kneedgum van ledematen.
Additive Inverse, foto Antoine van Kaam
Muzikaal en speels is het parcours door 80 afzonderlijk bewegende pendules, die op het ritme van de compositie trager of sneller bewegen (Nowhere and Everywhere at the Same Time No.3, 2026). Mensen hinkstapspringen door de onvoorspelbare amplitudes.
De leukste groepssensatie bevindt zich al in het begin van de route: op een zaalmuur verschijnt een grote filmprojectie van ter plekke gemaakte opnames – real time met vertraging en slow motion (City of Abstracts, 2000). Als bezoeker kun je dus je lichaam op de muur als een slang laten golven en uitrekken. Doe je dat met alle gasten in de ruimte samen, ontstaat als vanzelf een spontane choreografie met heen en weer golvende en duikende lichamen.
Of Voorlinden-bezoekers hun lichaam inderdaad zullen ervaren als een potentieel denkinstrument voor beweging, hangt van ieders bereidwilligheid af, tot het kruipen over de vloer onder een verlaagd plafond aan toe. ‘Je ervaart het alleen door te doen’, aldus Forsythe, die zich nadrukkelijk géén beeldend kunstenaar noemt. Wie zich vanwege het tienjarig jubileum toch liever als beschouwer wil vergapen aan iconische werken uit de collectie van Voorlinden, kan vanaf 12 september terecht bij de jubileumtentoonstelling Celebrations the Icons of Art. Dan is het weer gedaan met Forsythes speelse gymles en het choreografisch apenkooien in Wassenaar.
Foto boven: Blaise Adilon – The Fact of Matter van William Forsythe, 2009
In 2018 verbrak William Forsythe met A quiet evening of dance de stilte die inviel nadat hij zijn experimentele ensemble ‘The Forsythe Company’ ontbond in 2015. Een gelukkig weerzien: deze avond verbindt enkele oude stukken met nieuw werk, maar wel zo dat je het onderscheid nauwelijks merkt. (meer…)
Taal benoemt, verbindt, schept orde en taal laat onbenoemd, scheidt en zorgt voor miscommunicatie. In Roughhouse, te zien op het Holland Festival, van choreograaf/regisseur Richard Siegal is taal een virus dat het brein heeft geïnfecteerd. In het decor van een dolgedraaide tv-studio proberen dansers en acteurs zich al stoeiend met taal staande te houden. (meer…)
Per 1 september 2015 is Jacopo Godani de nieuwe artistiek leider van het dansgezelschap The Forsythe Company. Hij volgt daarmee William Forsythe op, die het ensemble in 2005 oprichtte. Forsythe blijft als adviseur bij het gezelschap betrokken. In maart dit jaar werd op de Duitse nieuwssite DNN online Forsythe’s vertrek aangekondigd. Ook werd al gespeculeerd […]
Volgens de Duitse nieuwssite DNN online, een service van de Leipziger Volkszeitung, vertrekt William Forsythe per 1 september 2015 als artistiek leider bij The Forsythe Company, het dansensemble dat hij in 2005 oprichtte. Danser en choreograaf Jacopo Godani gaat hem vervangen. Dit besluit zou zijn besproken tijdens een buitengewone vergadering van de commissie cultuur van de Duitse stad Dresden […]
