‘Mag ik geld?’ Op het Seinpaalduin op Terschelling is theatermaker Greg Nottrot van het Nieuw Utrechts Toneel tijdens Oerol 2023 op zoek naar ‘overtollig kapitaal’: moedige durfkapitalisten die willen investeren in zijn idealen. Na tien dagen Oerol en een reeks voorstellingen in Utrecht, haalde Nottrot met Goed goud geld uiteindelijk 123.500 euro op.

Zo werden ruim drieduizend mensen aandeelhouder van zijn dromen. Nottrot zou terugkomen op Oerol met een enorme drijvende dome, in het rustieke duinmeertje van Hee, en daar het kapitalisme samen met denkers en kunstenaars heruitvinden; een nieuwe moraal voor ons kapitaal. En de wereld? Die zou nooit meer hetzelfde zijn.

Eén van de aanwezigen in 2023 was Martin Rombouts. Na afloop van de voorstelling raakte hij met Nottrot in gesprek. Rombouts, die inmiddels ook gedoneerd had, beloofde Nottrot zijn medewerking aan het vervolg.

En daar zijn we dan, twee jaar en een flinke desillusie verder. Van de panoramische vergezichten van het hoogste punt op Terschelling, naar beide voeten op de grond, op een simpel grasje even verderop in een half-af decor. Nottrot heeft het niet waargemaakt en dat spijt hem. Rombouts koopt niets voor die spijt: ‘Je hebt me opgelicht.’ Nottrot: ‘Ik snap dat je boos bent.’

Belofte maakt schuld is een steekspel in vaak stekelige briefwisselingen die Rombouts en Nottrot elkaar in de aanloop naar deze voorstelling stuurden. Rombouts zegde voor dit project zijn deelname aan Expeditie Robinson af, wat Nottrot ertoe zet een lekker perverse persiflage van het spelprogramma op te tuigen. Balancerend en touwtrekkend brengen de makers alles terug tot schuld, boete en inlossen; de drie parameters van ons kapitalistisch systeem.

Na het veelbelovende Goed goud geld, is Belofte maakt schuld een behoorlijke anticlimax. Die tegenvaller wordt weliswaar door de makers flink gethematiseerd, maar dat levert helaas toch niet veel interessants op. Er is veel schuld (‘sorry!’) en een hoop frustratie (‘fuck!’) en woede (‘fuck you!’), Rombouts geeft nukkig nog een minicollege over de staat van het kapitalisme, speciaal voor Oerolpubliek begrijpelijk gemaakt aan de hand van Bert en Ernie. Een verhaal over een verloren liefde bindt alles losjes samen.

Pleaser Nottrot moet zich verzoenen met zijn onvermogen, en probeert dan maar krampachtig om nog een emotioneel drama uit Rombouts te peuren: ‘Jij bent toch héél arm opgevoed?’ Maar Rombouts is niet van plan enige bereidwilligheid naar Nottrot te tonen. Hij laat hem flink voelen dat hij heeft gefaald. Het leidt tot een vooral vermakelijke tweestrijd tussen twee uiteenlopende, maar beide goedbedoelende kunstenaars, waarbij verschillende aanzetjes vaak wat lukraak worden opgediend en weer afgeserveerd.

De tegenstelling tussen de bedachtzame Rombouts en de impulsieve dromer Nottrot – Bert en Ernie – is het interessantste aspect van Belofte maakt schuld, al blijft dat conflict in dit korte, reflectieve theaterduel helaas nog wat schetsmatig.

Uiteindelijk blijkt alles te leiden naar Nottrots diepgewortelde angst om niet aan verwachtingen te voldoen en zijn verlangen het goed te doen. Die constante doorvoelde druk doet hem uiteindelijk hartgrondig verlangen naar isolement, naar rust, naar verliezerseiland. Dat is een potentieel interessante ontwikkeling: je gunt hem die rust, maar het is ook een verlies, want wat moeten we zonder onrustige types als Nottrot?

Tegelijkertijd herwint Rombouts met het opgeven van Nottrot zijn geloof in kunst, in verandering, in de toekomst. Bert is Ernie geworden en andersom. Waarschijnlijk zat de een altijd al in de ander. Deze boeiende ontwikkeling had veel meer tijd en uitwerking verdiend: hier begint de vermakelijke maar ook wat theoretische voorstelling pas echt waardevol en veelzeggend te worden.

Foto: Geert Snoeijer