Maas theater en dans, Stadsschouwburg Utrecht, Het Nederlands Kamerkoor
Beauty en het Beest (8+)
★★★☆☆
'Hou van mij': van bevel naar hartenkreet
Sander Janssens
22 december 2017
Gezien op 21 december 2017, Stadsschouwburg Utrecht

De verteltraditie van het volksverhaal La Belle et la Bête gaat veel verder terug dan de adaptatie die Disney er in 1991 van maakte – en die regisseur Moniek Merkx op een losse referentie na in haar bewerking ook buiten beschouwing laat. Gelukkig maar, mierzoete sprookjes zijn er al te over rond kerst, en de traditionele overlevering van het verhaal is veel rauwer en grilliger.

Deze voorstelling gaat over een aan lager wal geraakte vader van drie dochters: twee stikverwende, ijdeltuitige pubers, en een ingetogener, dromeriger meisje, dat Beauty wordt genoemd. Op de terugweg van een tevergeefse poging iets van zijn schip met rijkdommen te redden, wordt de man vergast op een magisch maal, waar hij zich zonder schroom te goed aan doet. Na zijn roes uitgeslapen te hebben, pakt hij een roos aan. Diefstal, volgens zijn gastheer – het Beest – die woest op het toneel verschijnt en zint op wraak. De vader mag kiezen: of hij gaat dood, of hij brengt hem zijn allerliefste dochter.

Vorig jaar ruilde de Utrechtse schouwburg een jarenlange kersttraditie van circustheater in voor een van jeugd- en familietheater: ditmaal een coproductie met Maas theater en dans en het Nederlands Kamerkoor. Bovendien spelen er steeds tien kinderen uit de stad mee.

Die worden in eerste instantie hardhandig tegen de vloer gewerkt door een zelfvoldane, egoïstische prins (Jurriën Remkes), die narcistisch over de speelvloer paradeert – en zelfs het publiek stevig op zijn plaats zet. Bediendes tuimelen om hem heen, verafgoden hem en zijn tegelijk als de dood voor hem. Maar als hij een arme grijsaard weigert onderdak te verlenen, wordt hij getroffen door een vloek en verandert hij in een monster. Zijn bediendes worden bosdieren, die zich ophouden in een mysterieus woud vol bewegende bomen.

Gale Rama speelt een intrigerende Beauty. Ze schikt zich weliswaar in haar rol als gevangene, maar niet in die van slachtoffer. Gaandeweg wordt ze steeds brutaler en mondiger: zo groeit ze, aan de zijde van het Beest, op tot jonge vrouw. Prachtig is de scène waarop ze samen dansen en daar elkaar voor het eerst echt als gelijken vinden. Er wordt bepaald niet braaf in een stramien gedanst – maar speels en uitdagend, als in een vriendschappelijke battle. Aanstekelijk en spannend om naar te kijken. ‘Hou van mij’, herhaalt het Beest keer op keer tevergeefs als hij Beauty ziet. Maar wat eerst een bevel was, wordt gaandeweg een vraag en uiteindelijk een hartenkreet. En die worden, zoals dat gaat in goede verhalen, pas op het allerlaatste moment ingelost.

Binnen de meer abstracte signatuur van dit werk zijn de hilarische dialoogjes tussen Beauty’s twee zussen een welkome concrete afwisseling. Rosa van Leeuwen en Anneke Sluiters hebben een nagenoeg perfecte timing, zowel met elkaar als met het publiek, en ze trakteren de zaal ruimschoots op hun fantastisch-verschrikkelijke mimiek. Bovendien resoneren ze lekker over de top met deze tijdgeest van likes en maakbaarheid.

De fysieke, associatieve regie van Merkx, de ronddolende jonge kinderen en het sluimerende gezang van het Kamerkoor, maken dit tot een zeer intrigerende jeugdproductie. Merkx kijkt over disciplines en genres heen: dit is zowel dans, mime als toneel, zowel circus-, jeugd-, als volwassenentheater. Het is geen hapklaar rechttoe rechtaan toneel, je moet nadenken, zelf invullen, en dealen met hiaten. Dat is een grote kwaliteit van deze voorstelling.

Toch kruipt de productie niet onder je huid. De scènes zijn vaak te uitgesponnen, waardoor ze aan kracht verliezen. Ook zijn de dialogen dermate geconstrueerd, dat de acteurs vaak niet zo goed raad lijken te weten met de zeer kaalgeslagen taal die Merkx hen meegaf. Dat versterkt de afstand, die het associatieve van de montage en de fysieke scènes ook al bewerkstelligt, eens te meer.

Ook komen een aantal cruciale omslagmomenten te veel uit de lucht vallen. Wat beweegt het Beest om zijn prooi ineens te laten gaan? En waarom besluit Beauty uiteindelijk toch terug te keren naar het woud? De voorstelling suggereert een psychologische motivatie – bijvoorbeeld in de mooi ingetogen scènes waarin het Beest in de spiegeling van het water met zichzelf wordt geconfronteerd – die niet wordt ingelost. Dat zit het verbinden tot de personages, en – daaruit voortvloeiend – het verhouden tot de thematiek, in de weg.

Foto: Phile Deprez

Elders

Telegraaf
★★☆☆☆

'Minpunt is de door Joop van Brakel gecomponeerde muziek, die het zwaartepunt vormt van de musical. Daarnaast zijn fragmenten van bestaande composities van de Amerikaanse componist David Lang te horen. De melodieën van Van Brakel beklijven onvoldoende en kunnen de thema’s van de voorstelling niet goed dragen. Dat komt onder meer omdat de muziek niet live wordt vertolkt. In plaats daarvan klinken goedkope computerbeats en dun geproduceerde muziek uit de luidsprekers.' Louis Gauthier

NRC Handelsblad
★★★☆☆
'Dit verhaal speelt niet in een kasteel vol jolig bedienend meubilair, maar in een bos waar het Nederlands Kamerkoor naargeestig tussen de bomen galmt. Stammen schuiven, schors verandert in steen en weer terug. Gecombineerd met de fraaie kostuums van Nicky Nina de Jong ontstaat een wereld, waarin heel wat wordt afgewacht en –gewezen.' Elisabeth Oosterling
Trouw
★★★☆☆
'Beauty en het beest van MAAS theater en dans leert ons dat echte schoonheid vanbinnen zit. De prins, een totale narcist, bevriest voor straf in zijn ijspaleis en een fee tovert hem om in een vies, stinkend beest. Welk meisje durft hem dan nog te kussen? De dappere Beauty die verder kijkt dan zijn uiterlijk. Met een lichtvoetige en absurdistische toon geeft MAAS een frisse actuele draai aan het aloude sprookje.' Anita Twaalfhoven
Het Parool
Gale Rama is als Beauty stoer en kwetsbaar tegelijk. We zien haar overtuigend evolueren. Van een schuchter meisje dat achter haar wat sullige vader (Niek van der Horst) door het grimmige bos (fraai sober decor van Sanne Danz) op weg gaat naar het kasteel van de betoverde prins (Jurriën Remkes), tot de jonge vrouw die daar de liefde ontdekt. Hans Smit

2 Reacties op "Beauty en het Beest (8+)"

  1. Frank Hermans schreef:

    Mooie observatie, maar er wordt veel van de plot weggegeven, dat vind ik jammer…

  2. Sander Janssens Sander Janssens schreef:

    Beste Frank,
    Dankjewel voor je reactie. Het is altijd een afweging: hoe veel van de plot geef je weg om een beeld van de voorstelling te schetsen? Omdat het hier om een bestaand volksverhaal gaat en de kracht van deze productie niet zo zeer zit in wát er gebeurt, maar in hóé het gebeurt, heb ik mezelf gepermitteerd een stukje van de plot te beschrijven.
    Niettemin verzeker ik je dat er nog meer dan genoeg plotwendingen in de voorstelling zitten die hier niet zijn prijsgegeven!

Reageer

Uw E-mail adres zal niet gepubliceerd worden.