Aan het slot van As You Like It (naar Shakespeares stuk uit circa 1599) in het Shakespeare Theater Diever wervelen er liefst acht witte bruiden over het toneel. Niet dat ze allemaal trouwen, op zijn minst zijn er volgens het oorspronkelijke verhaal drie nieuwe paren. Regisseur Jack Nieborg voegt er nog een vierde bruidspaar aan toe, een stel uit het publiek. Dit is typerend voor de regiestijl van Nieborg: veel publieksparticipatie, een fijne overaccentuering en als het een komedie moet zijn dan een échte komedie, met heel veel geluk, meer zelfs dan Shakespeare voorschreef.

 As You Like It is, begrijpelijk, een van de meest gespeelde komedies van Shakespeare. In Diever stond het al sinds 1952 op het repertoire, acht jaar na oprichting van het openluchttheater in de bossen bij het Drentse Diever. Nieborg zelf regisseerde het stuk eerder, onder meer in 2007. In de jaren vijftig heette het nog Openluchtspel, en dat is een treffende naamgeving: meer dan wat ook is het theater in Diever een spel in de open lucht, locatietheater avant la lettre.

Het stuk is een pastorale, een gedramatiseerd herdersgedicht over de geneugten van het land- en bosleven (het aardse paradijs, het Arcadië uit de klassieke oudheid) versus de verderfelijkheden van de stad. In het decorontwerp (Janco van Barneveld) zien we dit contrast terug. Rondom het podium loopt in de hoogte een nieuw gebouwd, houten plankier dat de vluchtweg naar het bos verbeeldt.

In de stad zitten wij, het publiek. Nieborg paste nog een ingreep toe: de jonge vrouw Rosalind, dochter van een verbannen hertog, vlucht als man verkleed het bos in, samen met haar nichtje Celia, de dochter van de nieuwe hertog. Hier wanen ze zich veilig. Vóór haar vlucht is Rosalind al stapelverliefd geworden op Orlando, een jongeman die een worstelwedstrijd wint.

Traditioneel wordt Rosalind gebracht door een actrice, dat was in Nieborgs voorgaande regie evenmin het geval. Toen speelde Floris Albrecht (nu de nar Toetssteen) haar rol. In de versie anno 2026 vertolkt acteur Siebren de van der Schueren de rol van Rosalinde, die zich dus als meisje vermomt en vervolgens als man.

Hiermee is opnieuw een spel in gang gezet van rolwisseling en gender, van het fluïde onderscheid tussen man en vrouw. Als de twee vrouwen en hartsvriendinnen (Celia is Indy Lynn de Haan) in het bos Orlando (Leon van Esveld) ontmoeten, herkennen Orlando en Rosalinde elkaar niet. Rosalinde weet ook niet dat deze Orlando liefdesgedichten in het bos aan de bomen spijkert, met teksten als ‘Roos ik wil met je trouwen’ en ‘Ik bloos van Roos’.

Niet alleen Rosalinde is verliefd op Orlando, ook nicht Celia wil met de vurige hoveling trouwen. Tussen beide meisjes-in-vermomming is een subtiele rivaliteit gaande. In deze ‘groene tempel’, het bos van Diever dus ofwel in Shakespeares tekst het bos van Arden, is het een verrukkelijk feest van liefdesparen.

Zo rent telkens dwars door de handeling Sylvo (Robbin van der Aa) rond die gek van liefde is voor Phebe (Inge Wijers): zijn liefde is het toonbeeld van de puberliefde. Wijers is in haar afwijzing van Sylvo hard, ze wil hem niet, maar dan ontvlamt zij voor Rosalinde. Zo spiegelen de liefdesparen zich. Met allerhande zij- en tussenwegen. Zo is er het padvindersmeisje Audrey (Romy Marie de Vries) die weer verliefd is op de nar. Ook hier is de afwijzing hard. Die afwijzingen komen zo hard aan, dat zelfs het publiek medelijden krijgt.

Briljant is de scène waarin twee rasechte grotestadsvrouwen (Rotterdammers, Amsterdammers, Haags?) in bling-blingkostuums (Margot van der Kamp) het bos binnenkomen, voorzien van een koelbox. Het zijn Vitrina (Marion Nieborgh-Juch) en Gloria (Eke Born). Met onvervalst accent spelen zij de stadsvrouwen. Schitterende dialoog tussen Vitrina en Toetssteen: ‘Houdt u van filosoferen?’ Vitrina: ‘Jazeker, ik houd erg van nadenken, waarom bijvoorbeeld de regen alles nat maakt.’

De spil van de voorstelling is Rosalinde: met enorme energie arrangeert De van der Schueren het ene huwelijk na het andere, duidelijk geïnspireerd door realityshows als Married at First Sight. Hij/zij bouwt schitterend de spanning op van huwelijksvoltrekkingen op een vroege ochtend. In het decor beleven we een betoverende zonsopgang en dan beginnen de feestelijkheden. Uiteraard trouwt iedereen met iedereen. Er zitten nog tal van mannenrollen in het stuk: hertogen, zonen van hertogen, broers, het gewone manvolk uit Shakespeares tijd. Hoe belangrijk hun personages ook zijn, hun verhaallijn loopt wat terzijde van de grote liefdesverwikkelingen.

Eén uitzondering is monsieur Jacques, de melancholicus van het gezelschap, de tegenpool van de nar. Van hem komen de beroemde regels over de levensfasen van de mens (van boreling tot dode zijn dat er zeven) en natuurlijk deze, een van de meest cruciale Shakespeare-citaten: ‘Het hele leven is theater, en alle mannen en vrouwen zijn niet meer dan spelers. Ieder komt op en gaat af.’ (‘All the world’s a stage.’). Bert Wijers maakt van Jacques een waardige rol, een rots van bezinning in het onstuimige spel van harstocht.

Nieborg en het gezelschap van Diever weten keer op keer voor verrassingen te zorgen, met een cast van spelers, die allereerst sterke acteurs zijn maar vooral (zoals Albrecht en De van der Schueren) uitstekend in publieksparticipatie. De negenhonderd bezoekers weten zij met één enkele zinswending of blikrichting meteen bij de komedie te betrekken.

Er zit bovendien een sfeervolle soundscape in deze As You Like It, gecomponeerd door Jan Meiborg met verrukkelijke en licht-ironische ontleningen aan beroemde romantische popsongs. Pianist Philine Coops doet verrassenderwijs ook mee aan de algehele triomf van de trouwpartijen. Als Orlando en Rosalinde elkaar voorgoed hebben gevonden, volgt het ene na het andere liedeskoppel. Zo gaat dat, in het feeërieke bos.

Foto’s: Koen Timmerman