In de versie van United Cowboys zijn de romantiek, hofcultuur en teerheid uit The Sleeping Beauty zonder pardon ingewisseld voor oprechte rauwheid, absurditeit en een heel andere schoonheid, die van rebellie. In deze Another Sleeping Beauty klinkt reflectie op de mens door, want denkt die bij rozen niet eerder aan scherpe doornen die venijnig prikken dan aan prachtige, bloeiende bloemen?

United Cowboys, het performance-collectief van Pauline Roelants en Maarten van der Put, heeft ervaring met het maken van eigenzinnige bewerkingen van de negentiende eeuwse balletten waarvoor Pjotr Iljitsj Tsjaikovski de muziek componeerde. Eerder maakte het gezelschap in opdracht van het Staatstheater in het Duitse Kassel hedendaagse versies van Het Zwanenmeer (Reminition Swanlake, 2021) en De Notenkraker (Der Nussknacker, 2023). Met Another Sleeping Beauty is de trilogie voltooid. De werktitel van dit stuk van De Cowboys was Thorny Rose Hedge, de titel van een van de eerste versies van The Sleeping Beauty. 

In Another Sleeping Beauty zitten verwijzingen naar het origineel. Af en toe is de muziek van Tsjaikovski te horen, al is het vaak in stroomversnelling en daarna rap weer verruild voor stevige beats. Er wordt tot honderd geteld, wat kan verwijzen naar de honderd jaar dat de schone slaapster en haar hofhouding hebben geslapen. Er zijn rozen om aan te prikken (net zoals aan een spinnewiel in het originele verhaal), er zijn slaapscènes, zelfs een solo die zou kunnen refereren naar de dans van de goede fee uit het origineel. Het heeft echter weinig zin om naar die overeenkomsten te zoeken, het leidt alleen maar af.

Het eigentijdse stuk van United Cowboys heeft een eigen dynamiek, een stijl die past bij de tegendraadsheid en experimenteerdrift van het gezelschap. Alles is anders en wat zou het mooi zijn om een keer in de hoofden van de makers te kunnen kijken: welke lijntjes hebben ze aan elkaar geknoopt om tot deze voorstelling te komen? De symboliek is in deze voorstelling niet altijd te duiden. In ieder geval zien ze slaap als een metafoor voor verdoving en afzondering, in het dagelijks leven met social media en koptelefoons, om de heftigheid in de wereld niet te hoeven ervaren.

Het publiek loopt via de technische ruimte en het podium de zaal in om daarna plaats te nemen op de tribune. Onderweg ziet het een rijdende stellage met daaronder liggende performers, naast en op elkaar. Een camera filmt de beweging van de dansers en toont die op een groot scherm. Deze keer zit het publiek in het pluche en kijkt frontaal naar de voorstelling. Dat is bij United Cowboys doorgaans anders, vaak loopt het publiek op eigen houtje langs scènes die zich op meerdere plekken tegelijkertijd afspelen. Deze traditionele opstelling maakt de beleving statischer en afstandelijker.

De hoofdrol van slapende schoonheid is voor de Ierse danser Connor Thomas Doherty. Met een roos tussen zijn tanden staat, ligt, rolt hij voor een halfrond kamerscherm met op grond meer rozen. Hij ruikt eraan, eet de blaadjes ervan af, draagt ze in zijn arm als een baby. Daarna smeert hij met een penseel zijn lijf in met een rode substantie: zijn armen, zijn gezicht, ook zijn tong. Het publiek ziet een close-up op het grote scherm op de achterwand, want elke handeling wordt op dat moment door Maarten van der Put met de camera vastgelegd. Hij staat er met zijn neus bovenop.

Achter op het podium staat Roelants, zij bedient de geluidsinstallatie, speelt een gelaagde composite, telt hardop en declameert een Engelstalig gedicht waarin het woord roos vaak terugkeert. De andere dansers bewegen in het begin van de voorstelling nog in het duister.

Connor Thomas Doherty is een geweldige danser, hedendaags, klassiek, dat bewees hij in eerdere voorstellingen bij United Cowboys. In deze voorstelling kan hij dat echter niet uitvoerig tonen. Hij acteert meer dan dat hij danst. Dat doet hij met een prachtige, gekke mimiek. Een beetje slapstick. Zo werpt hij handen vol knetterballen op de grond, waarna hij er doorheen banjert en draagt hij soms een apenmasker. Dat masker zou kunnen verwijzen naar spiritualiteit, maar lijkt in dit geval eerder een afspiegeling van de waanzin in de mens, in het hoofd, in de samenleving.

De andere dansers verwijderen het kamerscherm, zijn beter zichtbaar en het tellen is hoorbaar: 97, 98, 99, 100. Meteen wordt muziek van Tsjaikovski ingezet. Maar niet voor lang, al snel klinkt geluid van vooruit- of terugspoelen, af en toe van een gure wind. Doherty, soms in tutu, beweegt tussen de dansers door en klimt op een toren met zwarte kisten. In het perspectief van The Sleeping Beayty doet het denken aan een ledikant om honderd jaar in te slapen. Af en toe toont hij herkenbare klassieke poses, maar die gaan met het grootste gemak over in een boksbeweging of een vechthouding.

De voorstelling kent enkele prachtige, sterke scènes, zoals het moment dat de dansers Doherty op handen dragen als ie in slaap valt. Zelf gaan de dansers ook onder zeil. Ze vallen op elkaar, naakt, en blijven zo even liggen, staan op en vallen even verderop weer op elkaar.

De performers dansen soms synchroon (met een mimiek waarbij het lijkt dat ze geen lucht meer krijgen) en er is een ingetogen solo van Hanne Schillemans in een rode jurk. Een danseres staat kaarsrecht achter een trolley met een blinkende kom, haalt er rozenblaadjes uit en plakt die op haar lichaam. En dan zijn er ook nog die zwemflippers. Danseres Eleni Ploumi stapt met die vliezen aan de voeten over de vloer, niet veel later gevolgd door de anderen. Ze stappen flink door, dansen er zelfs mee.

Die losse elementen doen denken aan de biotopen met absurde scènes die United Cowboys in heel Europa bouwt. Deze keer zijn ze geïntegreerd in een abstract verhaal.

Tegen het eind staan de dansers kwetsbaar naakt onder lampen, ieder onder een eigen spot, net boven het hoofd. Ze dragen apenmaskers en heffen de armen alsof ze willen zeggen: Waarom? Begrijp jij het nog? Even daarvoor declameert Roelants opnieuw het gedicht over rozen, nu vooraan staand op het podium en zijn op het scherm achter haar beelden te zien van massa’s mensen, militairen, oorlogen en geweld. De beelden lijken door het rode kleurgebruik van vele jaren terug, maar zijn evengoed representatief voor de huidige tijd. Beelden over ophitsing, demagogie en geweld komen vaker voor bij United Cowboys

Another Sleeping Beauty kent ontegenzeglijk veel kenmerken van de rauwe stijl van De Cowboys, maar is minder overweldigend en verwarrend dan vorige producties. Tussen de rauwheid en gekte is meer ruimte voor verstilling, subtiliteit en ingetogen schoonheid.

Bij de inleiding voorafgaande aan het stuk werd gewaarschuwd dat bepaalde scènes later, onverwacht, zelfs midden in de nacht, op het netvlies zouden kunnen terugkeren. Dat is waar. De maffe mimiek van Doherty, de rode substantie rond zijn lippen en op zijn tong, dan weer het boze apenmasker, het laat mij niet los.

Foto’s: Maarten van der Put