Recensie

Agnes van God
Albert Verlinde Entertainment
★★☆☆☆ Toneel
15 september 2014 - Koninklijke Schouwburg, Den Haag - Speellijst
Kloosterdrama krijgt geen vleugels
Door gepubliceerd 16 september 2014

Op een avond wordt een non bewusteloos in haar kloostercel gevonden. In de prullenmand ligt haar pasgeboren kind met de navelstreng om zijn nek. Een gerechtspsychiater krijgt de taak uit te zoeken wat er precies gebeurd is in de gesloten, defensieve kloostergemeenschap. Welke man was er in het spel, naast God dan? En welke rol speelt de Moeder Overste? Albert Verlinde Entertainment haalt Agnes van God, het treurige verhaal van een schijnbaar simpele, kwetsbare non uit de mottenballen.

Zo verteld lijkt Agnes van God een spannend ontrafelingsdrama, maar dat komt er niet echt van. De tekst van John Pielmeier uit 1982 is daarvoor te uitleggerig en te statisch en heeft te veel geforceerde dwarsverbanden. Psychiater Martha Barentz (Eva van de Wijdeven) moet bij haar onderzoek beroepshalve objectief zijn, maar vertelt al snel dat haar zus in het klooster is gestorven door verwaarlozing van een kwaal. Ze haat nonnen, zegt ze zelf, maar vliegt niet uit de bocht en houdt zich redelijk aan de professionele normen. Met hypnose probeert ze uiteindelijk de waarheid boven water te krijgen.

Moeder Overste Mirjam Ruth (Willeke van Ammelrooy) heeft er juist belang bij om de deksel op de doofpot te houden. Naar haar zeggen om een bijzonder, eenvoudig en beschadigd meisje (dat haar nichtje blijkt te zijn) voor verwarring te beschermen, maar uiteindelijk vooral om haar kwalijke rol in het drama te verhullen.

Agnes zelf (Noortje Herlaar) loopt zingend als een leeuwerik door het klooster; haar romantisch getoonzette Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus en Agnus Dei maken een onderverdeling in het stuk. Ze is charmant in haar schijnbare eenvoud, maar net zoals de andere vrouwen heeft zij een flinke verdedigingsmuur opgeworpen. Haar roeping is eerder een vlucht; haar moeder mishandelde haar en de combinatie van misbruik, lijden en godsdienst heeft haar flink in de war gebracht. Zo bekeken is er best iets te zeggen voor het afschermende gedrag van de abdis.

Conflicten en belangentegenstellingen te over: de wroetende psychiater en de verdoezelende oppernon staan steeds meer als straatvechters tegenover elkaar, de geschetste gebeurtenissen zijn gruwelijk, misschien is er ook nog een verkrachting in het spel. Toch sleepten al die erge dingen me niet mee. Dat komt in de eerste plaats door het stuk: de gerechtsdienaar vertelt, met gespeelde stukjes terugblik.

Regisseuse Paula Bangels maakte van Hugo Claus’ Vrijdag een van de sterkste voorstellingen van vorig jaar: ze liet een echt mensenverhaal zien, dat ze boven het eenduidige realisme uittilde. Agnes van God is veel eendimensionaler en statischer en de tekst haalt het niet bij die van Claus. Uitgerolde lijntjes hadden veel dramatischer kunnen worden uitgewerkt; bovendien wordt er schoolser geacteerd.

Het is mooi om Willeke van Ammelrooy terug te zien nadat ze kanker heeft overleefd. In het programma werpt ze zich op als ambassadrice voor een commercieel medisch onderzoeksbureau, naast de reclame voor roddelblad Weekend. Inhoudelijk heeft dat niets met de voorstelling te maken. Ze maakt de indruk zich nog niet thuis te voelen in haar rol, maar bij vlagen zie je wat het zou kunnen worden. Als door haar keurslijf van aangeleerde beheersing en waardigheid onreligieuze woorden en gedragingen puilen, levert dat steeds een lach op in de zaal.

Eva van de Wijdeven komt te weinig los van haar vertellersrol en blijft te braaf. Haar aanvaringen met Moeder Overste hadden explosief kunnen zijn, maar worden dat niet. Het spel van Noortje Herlaar, gevonden toen de Avro op zoek ging naar Mary Poppins, is ontwapenend. In uitwerking en interactie komt het trio actrices vast nog verder. Ook in een gedateerd stuk als Agnes van God.

Foto: Roy Beusker

Één Reactie

  1. Geplaatst op 3 december 2014 om 11:56 | Permalink

    Gisteravond zag ik het veel geroemde stuk, helaas , de actrices deden hun best, maar ik vond het ëen draak van een stuk.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

LET OP: op deze recensie rust auteursrecht. Voor geheel of gedeeltelijke overname, in welke vorm dan ook, is vooraf toestemming nodig van de uitgever.

Elders

NRC Handelsblad
★★★☆☆
'Non, Moeder en dokter komen op geen enkele manier tot toenadering of verzoening. Dat is een harde regiekeuze die de rol van Agnes tragisch maakt en niet zielig. Dat laatste is ook een grote verdienste van Noortje Herlaar. Van Ammelrooy neemt deze speelstijl helaas te nauwgezet: haar rol is massief, ze gunt de Moeder geen adem.' Kester Freriks
Volkskrant
★★☆☆☆
'Toch ervaar je het stuk al snel als gedateerd, de frisse vertaling ten spijt. Het Amerikaans Freudiaanse gedoe van een psychiater die zelf ook met problemen uit haar jeugd wordt geconfronteerd, de bijbehorende theorieën, het verzet, de ontkenning, de rol van de katholieke kerk: overbekend en een beetje clichématig.' Karin Veraart
De Telegraaf
★★★☆☆
'Ondanks de vlotte tekst is de regie van Paula Bangels statisch en afstandelijk. Moeder-overste en Agnes lopen steeds in lijnen het toneel op. Tijdens de première waren de actrices erg voorzichtig in hun spel en was Willeke van Ammelrooy niet altijd even tekstvast. Hierdoor gingen nuances verloren. Als daar nog even hard aan gewerkt wordt, is deze Agnes van God zeker een aanrader.' Maaike Staffhorst

Speellijst

De eerstvolgende drie speelbeurten van deze voorstelling:

Verwante artikelen

Tags

, , , ,

  • Elders

    NRC Handelsblad
    ★★★☆☆
    'Non, Moeder en dokter komen op geen enkele manier tot toenadering of verzoening. Dat is een harde regiekeuze die de rol van Agnes tragisch maakt en niet zielig. Dat laatste is ook een grote verdienste van Noortje Herlaar. Van Ammelrooy neemt deze speelstijl helaas te nauwgezet: haar rol is massief, ze gunt de Moeder geen adem.' Kester Freriks
    Volkskrant
    ★★☆☆☆
    'Toch ervaar je het stuk al snel als gedateerd, de frisse vertaling ten spijt. Het Amerikaans Freudiaanse gedoe van een psychiater die zelf ook met problemen uit haar jeugd wordt geconfronteerd, de bijbehorende theorieën, het verzet, de ontkenning, de rol van de katholieke kerk: overbekend en een beetje clichématig.' Karin Veraart
    De Telegraaf
    ★★★☆☆
    'Ondanks de vlotte tekst is de regie van Paula Bangels statisch en afstandelijk. Moeder-overste en Agnes lopen steeds in lijnen het toneel op. Tijdens de première waren de actrices erg voorzichtig in hun spel en was Willeke van Ammelrooy niet altijd even tekstvast. Hierdoor gingen nuances verloren. Als daar nog even hard aan gewerkt wordt, is deze Agnes van God zeker een aanrader.' Maaike Staffhorst