Hoe buigen we faalangst om? In haar lecture-performance A Clever Way into the Heart onderzoekt theatermaker en regisseur Silke van Kamp die vraag aan de hand van het werk van beeldend kunstenaar Maurizio Cattelan. Met veel passie en een flinke dosis kwinkslagen ontvouwt ze zijn werkwijze en krijgen we een blik in de ziel van de kunstenaar.
Eerst was er het essay en nu is er een theatrale bewerking van dat essay. Van Kamp reist ermee langs verschillende theaters, nadat het werk van de zomer al te zien was in Gallery van Bavink in Amsterdam. Veel heeft ze niet nodig: een acteur (Lisa Verbelen), een projectiescherm en haar publiek. Om de link te leggen naar de beeldende kunst wordt in elke stad een kunstenaar uitgenodigd om te exposeren in de theaterruimte. Tot zover de ingrediënten van A Clever Way into the Heart.
Van Kamp is al geruime tijd afgestudeerd (Toneelacademie Maastricht, 2018) en scoorde afgelopen seizoen hoge ogen met haar voorstelling F*ck Lolita bij Het Zuidelijk Toneel. In A Clever Way into the Heart neemt ze ons mee naar de crisis die ze had vlak na haar afstuderen. Ze is dan op het randje van een depressie en overweegt haar kunstenaarschap op te geven. Quasi-lollig beschrijft ze deze periode als haar vroegtijdig pensioen. Door het leven en werk van Maurizio Cattelan te bestuderen, hervindt Van Kamp haar liefde voor kunst; het essay en de voorstelling zijn een weerslag van dat proces.
Maar haar lecture-performance is vooral ook een speelse les over conceptuele kunst. We leren hoe Cattelan de kunstwereld naar zijn hand zet, hoe hij de ruimte en het publiek bespeelt en iconen inzet om inhoud en politieke zeggingskracht te genereren. Na een lange studie van het werk heeft Van Kamp de strategieën op een rijtje gezet, ze vormen het frame van haar lecture en essay. Om te begrijpen waarom Cattelan zijn toevlucht zocht tot kunst, duikt ze ook in zijn verleden. Een verleden dat bepalend werd voor zijn werk.
Niet alleen Cattelan – wiens methodes Van Kamp doelbewust toepast in haar eigen concept – heeft een plek in de performance, ook andere beeldende kunstenaars als Marcel Duchamp (Cattelans grote voorbeeld) en Félix González-Torres passeren de revue. Intussen is Verbelen gekleed in het beroemde Filzanzug (een beige-wit vilten kostuum) van Joseph Beuys, waarmee ook Cattelan zichzelf kleedt in zijn werk Untitled 2000. Zo stapelt zich betekenis op betekenis en is A Clever Way into the Heart stilletjes ook een pleidooi voor revolte.
Natuurlijk is er ook aandacht voor Cattelans bekendste kunstwerk: de vastgetapete banaan, die als geen ander een loopje neemt met het begrip schoonheid in kunst en nog maar eens benadrukt dat Cattelan uitstekende, commerciële voelsprieten had. Behendig laveert Verbelen tussen de feiten, de veelzeggende fictieve uitstapjes en het hier en nu in de zaal, en dus mogen we raden voor hoeveel miljoen het werk nog niet zolang geleden werd verkocht.
Heel geleidelijk worden we meegenomen in de binnenwereld van de kunstenaar. Stapje voor stapje glijden we met spoorzoeker Van Kamp de diepte in, waar we kennismaken met de andere kant van Cattelans rebellie. Gelouterd en met veel genegenheid voor het werk ontvouwt ze de kwetsbare bron van waaruit het ontsprong. En zo valt alles op zijn plaats in het veelomvattende A Clever Way into the Heart; de essentie en werking van kunst zowel als de biografie en zoektocht van de kunstenaar.
Foto’s: Clé Delphi
