Tijdens de zomermaanden houden veel theaters de deuren gesloten, maar ondertussen wordt er niet stilgezeten. Van nieuwe trekkenwanden en verduurzamingen tot de jaarlijkse grote schoonmaak: veel theaters benutten de afwezigheid van artiesten en publiek volop. In deze korte zomerserie trekt Theaterkrant tussen hittegolven door het land in om te kijken wat er tijdens de zomerstop in de zalen gebeurt.

In de volledig gestripte foyer van Stadsschouwburg De Harmonie ruikt het naar zaagsel. Bouwvakkers lopen af en aan, en wordt geboord en gestuct, houten platen staan tijdelijk tegen de muren. Buiten tillen bouwvakkers met een grote kraanmachine de enorme, spiegelende glasplaten uit het gebouw. Alles loopt op schema, zegt de nuchtere voorman van Bouwgroep Friso uit Sneek desgevraagd: hij heeft geen dramatische wending in de aanbieding, geen grote tegenvallers. ‘Niks, geen enkele ramp.’ Genoeg houten platen om het af te kloppen: ze hebben nog anderhalve maand te gaan.

Aan de buitenkant van het gebouw herrijst straks de ruime, nieuwe ingang.

Het is half augustus en het Leeuwarder theater zit midden in een grootschalige verbouwing. Wie straks vanaf het Ruiterskwartier het gebouw bekijkt, ziet meteen de nieuwe, glazen ingang, met daarboven een groot balkon. Het spiegelglas aan de buitenkant van het gebouw wordt vervangen door doorzichtig glas: mensen moeten van buiten naar binnen kunnen kijken.

En waar tot mei dit jaar de ingang was, herrijst op dit moment een gloednieuwe ruimte: Toon, een ontmoetingsplek voor iedereen uit de omgeving. Juist ook mensen voor wie theaterbezoek geen vanzelfsprekendheid is, vinden straks hun weg daarheen, hoopt directeur Siart Smit.

De nieuwe multifunctionele zaal grenst aan de foyer en kan ook in tweeën worden gesplitst voor intiemere activiteiten.

Aan draagvlak geen gebrek: ruim zevenhonderd donateurs verzamelden ruim 58 duizend euro om deze ‘culturele hotspot’, die straks in totaal aan 150 mensen plek kan bieden, mede te financieren. De multifunctionele zaal grenst aan de foyer en kan ook in tweeën worden gesplitst voor intiemere activiteiten. Een enorme schuifdeur zorgt ervoor dat de zaal rechtstreeks in verbinding kan komen te staan met het straks autoluwe plein, dat ook grondig gerenoveerd wordt. Toon moet een ruimte worden waar lokaal talent, buurtinitiatieven en maatschappelijke organisaties die elders in de stad geen plek vinden, kosteloos onderkomen kunnen vinden.

Om de zaal te verwezenlijken, moest de iconische rode ingang, die volgens Smit toch op een wat onhandige plek zat, dus plaatsmaken. En dan maar meteen de hele foyer aanpakken: de oude bars worden vervangen voor een grote centrale bar, er komt een terras, een gerenoveerde garderobe, een publiekslift en een vernieuwde (en verlaagde) balie.

Om de nieuwe zaal te verwezenlijken, moest de iconische rode ingang op de schop.

Ook de drie bestaande theaterzalen van het ruim dertig jaar oude theaterpand worden meteen aangepakt. Los van de gebruikelijke jaarlijkse schoonmaakwerkzaamheden, wordt de transitie naar LED verder doorgezet. Daarnaast werden de enorme klankkaatsers – die sinds de zendmicrofoons hun functie grotendeels verloren – onttakeld en worden de duizend stoelen van de grote zaal vervangen: de rode stoelen maar plaats voor crèmekleurige stoelen met houten leuningen. De zaal zelf heeft nieuwe vloerbedekking en een lik verf gekregen, in warm paars.

Ook backstage wordt een en ander aangepast, zegt Smit. ‘Het was allemaal behoorlijk functioneel, maar we maken het wat sfeervoller.’ Hij noemt als voorbeeld het halletje waar de artiesteningang, de twee belangrijkste kleedkamers voor de grote zaal en de lift samenkwamen. ‘Dat kon de situatie opleveren dat hier een acteur in zijn onderbroek langs een bezoeker die de lift pakte liep, terwijl er door de openstaande deur een koude wind naar binnen blies. Je begrijpt, dat mocht wel anders.’

De grote zaal krijgt duizend nieuwe stoelen, nieuwe vloerbedekking en een lik verf.

De kosten van de verbouwingen, die de gemeente Leeuwarden als eigenaar van het gebouw op zich neemt, waren aanvankelijk begroot op 8,6 miljoen euro, maar daar kwam later nog 1 miljoen euro bovenop. Om de werkzaamheden te verwezenlijken is het theater iets eerder in het seizoen dan gebruikelijk gesloten en openen de deuren iets later: van mei tot begin oktober is het theater dicht. Eerder werd de kassa al tijdelijk verplaatst naar het nabijgelegen Fries Museum.

Volgens Smit is de kern dat De Harmonie transformeert ‘van theater naar een ontmoetingsplek die podiumkunsten aanbiedt’. Het doel is om er voor iedereen te kunnen zijn en midden in de samenleving te staan. Het gebouw behoudt wel de allure van een schouwburg, zegt Smit: ‘Ik wil dat dit gebouw voor iedereen is. Eerst dacht ik: misschien moeten we het minder chic maken, het goud eruit. Maar nee: je moet het gebouw juist zo mooi mogelijk laten zijn, en dat dan voor iedereen ontsluiten.’

Een artist impression van de Stadsschouwburg De Harmonie met nieuwe entree, die 3 oktober opent. Ontwerp: M-I-K-E + Frits van Dongen, copyright: Flooer Studio