Rollatorrap, de nieuwe muzikale wandeling en voorstelling van Nest Noord, neemt bezoekers mee in de leefwereld van ouderen en jongeren in Amsterdam-Noord. Als een fatbiker (Yassine Chigri) een rollator (Jetty Mathurin) aanrijdt, komen beide werelden onverwacht samen. Mathurin: ‘Op mijn leeftijd is overdracht heel belangrijk.’

De Ark is van buiten een onopvallend gebouw, bijna onherkenbaar als voormalige kerk. Binnen valt een zee van licht. Acteurs Yassine Chigri (26) en Jetty Mathurin (75) zitten klaar voor de lunch met een broodje kapsalon – tip van Chigri. Hij start meteen het gesprek. ‘Weet je wat mij zo raakt in deze voorstelling? Ik ontmoette jongeren die geen idee hadden van wat theater is. Hun ouders hadden er ook geen beeld bij. Ze denken aan een podium en aan Shakespeare. Ik heb ze kunnen laten zien dat theater dichtbij het dagelijks leven staat. Theater is voor mij jezelf durven zijn en je verhaal vertellen. In dit geval voor mensen in de wijk. Al verdient deze voorstelling een groter podium dan Noord.’

Chigri werd ontdekt toen hij als elfjarige op een pleintje hier in Noord speelde. ‘Ik was altijd creatief bezig, buiten spelen, bewegen, gek doen. Ik kreeg een rol aangeboden en wilde dat wel proberen. Ik wist toen ook helemaal niets van dit wereldje. Nu speel ik in films en theatervoorstellingen.’

Foto Sanne van de Goor

In Rollatorrap rijdt de acteur Joyce, het personage van Jetty Mathurin, aan met zijn fatbike. ‘Boem! En vervolgens sta ik te tieren over dat mijn bike stuk is, terwijl zij op de grond ligt. Zo kan het echt gaan, hier in de Banne. Je ziet elke dag fatbikes rondvliegen.’ In de voorstelling volgt een ruzie. Joyce moet niets van fatbikes hebben. ‘Maar ik heb wel respect voor haar, ook in het echte leven’ gaat Chigri verder. ‘We hebben zoveel aan mensen zoals Jetty te danken. Veertig jaar geleden waren er twee soorten rollen voor haar op televisie en in het theater; nu is alles mogelijk. Doordat zij en haar tijdgenoten zich daar zo hard voor maakten, is typecasting nu doorbroken! Ik ben haar heel dankbaar.’

Mathurin kijkt hem al die tijd observerend aan. Ze slaat haar hand op Chigri’s schouder en veegt een traan weg uit haar oog. ‘Je weet het zo treffend te zeggen’, zegt ze tegen hem. ‘Op mijn leeftijd is overdracht heel belangrijk, zodat de ervaringen die ik heb opgedaan in het theater en in het leven, niet verloren gaan. Alleen al door met elkaar te praten nemen we dingen van elkaar over. Ik leer ook van jongeren. Het is een misvatting dat ouderen alleen maar met de dood bezig zijn. Ik ben hyperactief, dat zie je alleen niet van buiten en is lastig te rijmen met een rollator. Toch gaat het in mijn hoofd nog steeds snel, snel, snel. Ik heb altijd snel geleefd. Alleen het lijf. Van mijn armen tot mijn benen en alles daartussenin is hartstikke oud en pijnlijk.’

Gescheiden werelden
Jetty Mathurin is cabaretière, presentatrice en actrice. Ze is onder andere bekend van televisieseries als Oppassen!! en Vrouwenvleugel en theatervoorstellingen als Vagina Monologen en The Story of Travis. Yassine Chigri speelde onder andere in de serie Mocro Maffia, de film Marokkaanse Bruiloft en de theatervoorstelling Freaky Friday Face Off van De Warme Winkel. In de voorstelling Rollatorrap van Nest Noord werken zij samen met spoken-word artiest Lamyn Belgaroui, ouderen uit een Lang Leven Thuisflat in de buurt en jongeren tussen de twaalf en achttien jaar uit Noord die weinig tot geen acteerervaring hebben. Nest Noord, broedplaats voor sociale kunsten, laat, net als in de eerdere voorstellingen Het vergeten troostlied en Klinkende Klaagzang, mensen elkaar beter leren kennen door verhalen te delen en samen te zingen.

Het idee om de twee generaties bij elkaar te brengen kwam van een thuiscoach van Buurtwerk DOCK Amsterdam Noord-West, die zag hoe gescheiden de werelden van ouderen en jongeren zijn. In de wijk is best veel vandalisme, criminaliteit en overlast van fatbikes. De vele ouderen die er wonen voelen zich geregeld onveilig en zijn daarbij vaak eenzaam. Rollatorrap bood een veilige omgeving om ouderen met jongeren in contact te brengen. De oudere spelers waren zo gevonden. Het was lastiger om jongeren te vinden. Artistiek leider Céline Hoex bezocht met Chigri en Belgaroui verschillende jeugdhonken in de buurt. De artiesten kennen veel mensen in Amsterdam-Noord, vertelden overal hun verhaal en wat meedoen voor jongeren kon betekenen. Na een tijd sloten jongeren zich aan via een school en netwerken in de buurt.

De groepen volgden eerst los van elkaar workshops. Ze deelden hun persoonlijke verhaal en spraken met elkaar over hoe je tijd beleeft. Ook werd er gezongen en gedanst. Na enkele weken kwamen de jongeren en ouderen bij elkaar. ‘De eerste keer dat ze samenkwamen en iets presenteerden wat ze hadden gemaakt was nog een beetje onwennig’, zegt Hoex. ‘De jongeren kropen bij elkaar en de ouderen waren overduidelijk ontroerd door alles wat ze zagen. Maar bij het laatste gesprek dacht ik: dat ze dit nu tegen elkaar durven te zeggen.’

Foto Anke Teunissen

Intieme gesprekken
Alle scènes in de voorstelling zijn ontstaan vanuit de verhalen van de deelnemers. Bezoekers van de voorstelling lopen door de wijk en eindigen bij ontmoetingscentrum De Ark. Ondertussen zien ze scènes en horen ze via een koptelefoon fragmenten uit soms intieme gesprekken die plaatsvonden. Hoex koppelde ouderen en jongeren aan elkaar die een bepaalde inhoudelijke verwantschap hebben. Zoals Robin en Kristijaan, die beiden queer zijn. De een is veertien, de ander vijfenzeventig. Als jongvolwassene vijftig jaar geleden in Groningen vond Kristijaan het onmogelijk om voor zijn identiteit uit te komen. Robin ervaart dit nu precies andersom. Zijn familie en vrienden weten al sinds hij elf is van zijn zoektocht naar zijn genderidentiteit. Is hij genderfluïde, transgender of toch queer? Hij denkt nu een trans man te zijn. Hoewel Kristijaan en Robin beiden dezelfde gevoelens hadden, stopte de ene het weg en kan de ander daar openlijk voor uitkomen.

Toch vond ook Kristijaan zijn weg. In de voorstelling zit hij onder een boom in de binnentuin van De Ark. In een strakblauw pak met wit overhemd en rode stropdas. Uit de koptelefoon klinkt zijn stem: ‘Ik zet mensen graag op het verkeerde been. Bij gelegenheden ben ik nogal van de changement de tenue. Op een feest kom ik in pak binnen en halverwege kleed ik me om. Dan doe ik rode oorbellen in, trek ik een rode jurk aan en zet ik mijn flaphoed op. Daar heb ik eigenlijk nooit negatieve reacties op gehad, kinderen vinden het wel grappig.’ Terwijl we dit horen, trekt hij langzaam zijn pak uit en onthult hij een scharlakenrode jurk. Een shagje brandt op de asbak.

Foto AnkeTeunissen

Nog zoveel dromen
Carmelita en Lucia, twee Surinaamse ouderen uit de wijk, zitten even later voor een houten altaar met foto’s uit vroegere tijden en brandende kaarsjes. Lucia vertelt dat de dood je hele leven meeloopt, maar naarmate de tijd verstrijkt, van een vreemdeling een metgezel wordt. Een koor neuriet om de twee dames heen. In de grote eindscène, stapt een van de veertig zangers naar voren en gaat achter Jetty staan. Ze zingt: ‘Wacht op mij. Ik heb nog zoveel dromen, maar ik hou het niet meer bij. Wacht op mij.’ Lamyn Belgaroui valt in met een rap, terwijl hij achter Chigri gaat staan: Wacht op mij.’ De boodschap is helder: we zijn niet zo verschillend, we lijken precies op elkaar.

Rollatorrap speelt 18 (try-out), 19 (première), 20, 25, 26 en 27 september in de Banne in Amsterdam-Noord.