Oom Wanja
Hummelinck Stuurman
© Ben van Duin
- 25 februari 2012 - De La Mar, Amsterdam - Speellijst
In Rijnders' Wanja gaat melancholie schuil achter een harde vorm

Oom Wanja

Oom Wanja is levensmoe. Oom Wanja heeft zijn hele bestaan lang voor niets gewerkt en gestreden, want het landgoed waar hij woont wordt verkocht. Waar moet hij dan heen? Pierre Bokma als oom Wanja in Tsjechovs gelijknamige stuk uit 1897 komt hevig geeuwend op. Hij is als een gekooide panter. Loopt heen en weer. Gaat aan tafel zitten. Zoekt ruzie. Verheft zijn stem. Hij jaagt huishoudster Marina en nicht Sonja angst aan. Zijn liefde voor de beeldschone Jelena, vrouw van de gepensioneerde hoogleraar, Serebrjakov, is even vergeefs als maniakaal.

Regisseur Gerardjan Rijnders zet met Oom Wanja de lijn voort van De meeuw. Waar vroegere regisseurs melancholie en vervlogen grandeur tonen, geeft Rijnders een harde en grauwe visie op Tsjechov. Hij streeft geen enkele opsmuk na. In dat decor staat een opgezette meeuw als verwijzing naar het toneelstuk De meeuw. Wanja en dorpsdoker Astrov zijn op schaamteloze wijze dronken.

Astrov, gespeeld door Hein van der Heijden, voert een fantastische dronkenmansact uit met Bokma: ze maaien met hun armen heen en weer maar vallen eigenlijk als gezworen vrienden in elkaars armen. Niet eerder eerder zag ik de vriendschap tussen het tweetal zo prachtig verbeeld. In dit ver doorgevoerde, realistische spel gaat de melancholie schuil achter een harde vorm.

Dat bewijst ook de verrassing van deze voorsteling, Randy Fokke als Sonja, dochter van de hoogleraar. Zij hunkert naar de liefde van Astrov, maar vergeefs. Aan haar rol zijn de befaamde slotwoorden gegeven over de vergeefsheid van dromen, over het eenzame wachten in de liefde. Bijna altijd klinkt deze monoloog gelaten, berustend. Nu niet. Randy Fokke roept haar onvrede uit met een van verdriet vertrokken gezicht. Geen weemoed, maar felheid en opstandigheid. Zij kan het eenvoudigweg niet verdragen dat er voor haar geen toekomstig geluk is weggelegd.

Deze dramatische, emotionele lijn is meer dan bijzonder. Door het slotakkoord zo hevig aan te zetten, krijgt Rijnders’ Wanja een geheel nieuwe dimensie. Ook de woedeuitbarsting van Bokma als hij gedwongen wordt het flesje morfine, gestolen uit de koffer van Astrov, terug te geven is maatgevend voor een nieuwe Tsjechov-toon. Hard en ontluisterend. Aangrijpend is ook de afscheidsscène tussen Jelena (Eline ten Camp) en Astrov: ze omhelzen elkaar op de houten tafel. Gooien de vaas rozen om die Wanja aan Jelena had geschonken. Dan komt Bokma op. Hij bespiedt het liefdesstel en weet, net als Sonja zeker: geluk zal mij nooit ten deel vallen. Prachtig.

©Theaterkrant 2014

Dit bericht was geplaatst inToneel and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink. Plaats een reactie of laat een trackback achter:Trackback URL.

2 Reacties

  1. faery
    Geplaatst op 14 april 2012 om 08:17 | Permalink

    Gisterasvond gezien. Prachtige voorstelling. Zonder te weten dat het origineel veel melancholischer was, vond ik die nieuwe, harde en bozige toon soms iets te veel. Het had voor mij juist wel iets zachter en melancholischer gemogen., dat ontroert meer. Maar desalniettemin vond ik het een geweldige voorstelling, met veel humor. Wanja en Atrov waren fenomenaal! Ook de professor vond ik geweldig, die heerlijk e misplaatste academische arrogantie en die vreselijke stem! Super!

  2. Oom Sjarov
    Geplaatst op 21 april 2012 om 08:15 | Permalink

    Wat een misser! De acteurs spelen niet hun rol, maar een karikatuur van hun rol.
    Dat leidt tot een opeenvolging van typetjes, met steeds meer redeloos geschreeuw. Ook zie je weer veel de bekende verwarring tussen emotie en volume: hard schreeuwen beeldt emotie uit. Met die totaal hysterische eind monoloog als dieptepunt. Ik was blij dat het afgelopen was. Te veel ergernis!

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*
*

U kunt de volgende HTML tags en attributen gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

  • Elders

    De Telegraaf
    'Rijnders biedt in zijn regie de stille tragiek de ruimte en laat humor en ontroering elkaar afwisselen. Die genuanceerde aanpak levert een geslaagde en tijdloze Oom Wanja op.' Maaike Staffhorst
    Volkskrant
    'Wat een verrassing dan nu is deze Oom Wanja: niks schrijnende bitterzoete melancholie van de Russische ziel, maar kolkende, boertige, dronken, wanhopige Tsjechov-pijn wordt hier getoond, door acteurs die durven lelijk te zijn in een al even drieste aanpak.' Karin Veraart
    Het Parool
    'Bokma draagt deze Tsjechovregie van Gerardjan Rijnders, de tweede van een drieluik. Hij maakt van Wanja een beklagenswaardig personage, dat zijn omgeving provoceert met bittergeestige boutades en lomp dronkemansgelal..' Joukje Akveld
    NRC Handelsblad
    'Bulder is verrukkelijk onuitstaanbaar in zijn academische arrogantie. Van der Heijden is hilarisch als de overwegend bezopen Astrov. Een slap dronkemansgevechtje tussen hem en Wanja vormt een komisch hoogtepunt.' Herien Wensink
    Trouw
    'Alles ademt de aardse banaliteit van het leven - de voor het pistool van Wanja onder de tafel wegkruipende professor (Reinier Bulder) - en tegelijk geeft de telkens heftig oplaaiende onmin 'Oom Wanja' een ongekende vitaliteit.' Hanny Alkema